IV SA/Wa 2647/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi A. S. na pisma Szefa Służby Cywilnej z dnia [...] lipca 2005 r. znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. znak: [...] w przedmiocie przeniesienia na wyższe stanowisko w służbie cywilnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. S. na pisma Szefa Służby Cywilnej z dnia [...] lipca 2005 r. znak: [...] i z dnia [...] sierpnia 2005 r. znak: [...] w przedmiocie przeniesienia na wyższe stanowisko w służbie cywilnej. W dniu 28 grudnia 2012 r. A. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu z dnia 28 grudnia 2012 r. skarżący podał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Wskazał, że w okresie od 2 maja do 31 grudnia 2012 r. zatrudniony jest w Urzędzie Miejskim w K., otrzymując wynagrodzenie w wysokości 1.500 zł brutto miesięcznie, jednakże określił siebie jako osobą długotrwale, strukturalnie bezrobotną. Oświadczył zarazem, że nie ma majątku, wierzytelności, udziałów, akcji, innych papierów wartościowych itp., pozwalających na poniesienie kosztów postępowania. Stwierdził, że faktyczne źródło jego utrzymania stanowi dług w wysokości 185.000 zł. Ponieważ oświadczenie strony z dnia 28 grudnia 2012 r. było niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz budziło wątpliwości, pismem z dnia 16 stycznia 2013 r. wezwano ją do złożenia w terminie 14. dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń potwierdzających jej stan majątkowy i dochody, to jest: 1. do nadesłania oświadczenia, czy aktualnie jest zatrudniony - jeżeli tak, to należało podać wysokość miesięcznego wynagrodzenia otrzymywanego z tego tytułu, 2. do nadesłana kopii dokumentu (np. umowy, zaświadczenia) potwierdzającego powstanie zobowiązania, z którego dług w wysokości 185.000 zł, jest źródłem jego utrzymania, a także dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość zadłużenia, 3. do złożenia oświadczenia, czy spłaca aktualnie dług zaciągnięty w wysokości 185.000 zł - jeżeli tak, to należało nadesłać dokument (np. potwierdzenie wpłaty, zaświadczenie) potwierdzający tę okoliczność, 4. do złożenia oświadczenia, czy wobec niego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne - jeżeli tak, to należało nadesłać kopię dokumentu potwierdzającego prowadzenie egzekucji (np. zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę). W piśmie z dnia 3 lutego 2012 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie z dnia 16 stycznia 2013 r., A. S. oświadczył, że aktualnie nie jest zatrudniony, nie posiada dokumentu potwierdzającego dług w wysokości 185.000 zł, a długu nie spłaca, bo nie ma z czego. Do pisma dołączył kopię decyzji Starosty L. z dnia [...] stycznia 2013 r. orzekającej o uznaniu A. S. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania mu prawa do zasiłku oraz kopię postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. z dnia [...] kwietnia 2010 r. o ustaleniu kosztów postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi (A. S.) w wysokości 298,88 zł i zakończeniu postępowania egzekucyjnego. Skarżący oświadczył, że żadnej kwoty nie zapłacił i nie zamierza zapłacić. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 ppsa stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Mając na względzie treść powołanych przepisów, w pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie ocena rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, przy czym z art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Jeśli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 ppsa uzupełniających to oświadczenie dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń. A. S. domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oznacza to, że zobligowany jest do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W sytuacji, gdy zatrudnienie skarżącego w 2012 r. miało tymczasowy charakter, aktualnie jest on bezrobotnym bez prawa do zasiłku i określa siebie, jako osobę "długotrwale, strukturalnie, bezrobotną", ustalenie źródła i rzeczywistej wielkości zobowiązania, z którego dług w wysokości 185.000 zł stanowić ma faktyczne źródło utrzymania wnioskodawcy, jest konieczne do stwierdzenia, czy w istocie spełnia on wskazane wyżej przesłanki przyznania prawa pomocy. Dlatego wystosowane do A. S. wezwanie obejmowało udokumentowanie powstania tego zobowiązania oraz aktualnej wysokości zadłużenia. Wyjaśnianie zawarte w piśmie z dnia 3 lutego 2013 r., odnoszące się do wezwania w omawianym zakresie, jest niewystarczające, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Treść powołanych wyżej przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazuje, że strona, która wnioskuje o przyznanie prawa pomocy powinna być zainteresowana wykazaniem swojej trudnej sytuacji majątkowej. Skarżący powinien zatem przedstawić dokumenty (np. umowę, zaświadczenie z banku, oświadczenie osoby, która udzieliła mu pożyczki) potwierdzające powstanie zobowiązania, z którego dług w podanej wyżej wysokości stanowić ma źródło jego utrzymania oraz aktualną wysokość zadłużenia. W razie braku możliwości przedstawienia tych dokumentów powinien natomiast chociaż wyjaśnić, dlaczego nie jest w stanie ich przedstawić, czyim jest dłużnikiem i na postawie jakiego tytułu. Samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 115/10. Niepublikowane. Dostępne: LEX nr 591337 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący nie uczynił także zadość wezwaniu z dnia 16 stycznia 2013 r. w zakresie obejmującym wyjaśnienie, czy wobec niego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Do pisma z dnia 3 lutego 2013 r. dołączył bowiem jedynie kopię postanowienia komornika sądowego sprzed prawie trzech lat, które nie może być przydatne przy ocenie aktualnej sytuacji majątkowej strony. Przypominając, że z treści art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania, należy skonstatować, że oświadczenie A. S. z dnia 3 lutego 2013 r. i dołączone do niego kserokopie dokumentów źródłowych nie czynią zadość wezwaniu z dnia 16 stycznia 2013 r. w sposób pozwalający na dokonanie pełnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy. W sytuacji natomiast, gdy strona postępowania uchyla się od złożenia niezbędnych do ustalenia jej sytuacji materialnej dokumentów lub oświadczeń, brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. W konsekwencji, odstępując od należytego wyjaśnienia okoliczności związanych z powstaniem i wysokością długu, który stanowić ma źródło utrzymania skarżącego oraz nie wyjaśniając okoliczności dotyczących prowadzenia wobec niego postępowania egzekucyjnego, wnioskodawca uniemożliwił uwzględnienie przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.