IV SA/Wa 2661/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: - Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Falkiewicz- Kluj po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca Z. K. po wezwaniu do uiszczenia wpisu w niniejszej sprawie w wysokości 200 zł złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z nadesłanego formularza PPF wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Źródłem dochodu skarżącej jest świadczenie emerytalne w wysokości 1.309,64 zł miesięcznie oraz wynagrodzenie za pracę w wysokości 2.700 zł miesięcznie. Według oświadczenia zawartego w rubryce nr 7 formularza wniosku skarżąca poza domem o pow. 114 m2 nie posiada innych nieruchomości, wartościowych przedmiotów, nie dysponuje zasobami pieniężnymi. Podniosła, ze w związku ze złym stanem zdrowia, ponosi wysokie wydatki na zakup drogich lekarstw i pomoc osób trzecich. Postanowieniem z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2661/12 referendarz sądowy odmówił Z. K. przyznania prawa pomocy. Od wskazanego wyżej postanowienia, skarżąca wniosła w przewidzianym prawem terminie sprzeciw, w uzasadnieniu którego podniosła m. in., że w przedmiotowej sprawie działa w interesie mieszkańców, a inwestycja, której dotyczy postępowanie jest bezprawna, powoduje dalekosiężne negatywne skutki nie tylko dla środowiska ale i dla zdrowia i życia ludzi. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zarządzeniem z dnia 16 kwietnia 2013 r. skarżąca został wezwana do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez nadesłanie: - wyciągów z rachunków bankowych, - oświadczenia w sprawie wydatków ponoszonych na utrzymanie, - dokumentów potwierdzających wysokość dochodów, - odpisu ze znania podatkowego za rok 2011. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca po raz kolejny oświadczyła, że w tej sprawie występuje w interesie ogólnospołecznym, inwestor dopuścił się bowiem rażącego naruszenia prawa. Żądanie nadesłania kolejnych dokumentów i oświadczeń dotyczących sytuacji majątkowej, skarżąca uważa za nieporozumienie i naruszenie jej prawa jako obywatela RP. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpatrując przedmiotowy wniosek, przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie warunek przyznania prawa pomocy, tj. wykazanie że spełnia się przesłanki uprawniające do zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, nie został przez skarżącą spełniony. Skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oznacza to, że zobowiązana jest do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty, aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Zatem argumentacja skarżącej, że nie powinna ponosić kosztów w tej sprawie z tego względu, że występuje w interesie ogólnospołecznym i że inwestor dopuścił się rażącego naruszenia prawa, nie może prowadzić do uwzględnienia wniosku, bowiem okoliczności te w świetle przytoczonych wyżej przepisów nie stanowią kryteriów uprawniających sąd do przyznania prawa pomocy. Za nieuzasadnione należy uznać również zarzuty skarżącej, że wzywanie jej do nadesłania dodatkowych dokumentów (wyciągów z rachunków bankowych, oświadczenia w sprawie wydatków, dokumentów potwierdzających wysokość dochodów, odpisu zeznania podatkowego), stanowi naruszenie jej prawa jako obywatela RP. Należy podkreślić, że rzetelne zbadanie rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawczyni jest obowiązkiem Sądu. Żądanie od wnioskodawczyni przedstawienia dokładnych danych o stanie rodzinnym, majątku i dochodach ma umocowanie ustawowe (m. in. na podstawie powołanego wyżej art. 255 P.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie skarżąca nie nadesłała żądanych przez Sąd dokumentów i oświadczeń. Zatem oceniając jej sytuację majątkową należy stwierdzić, że nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z danych zawartych na urzędowym formularzu PPF wynika, ze skarżąca oprócz dochodów z emerytury otrzymuje wynagrodzenie z tytułu wykonywania pracy na stanowisku dyrektora [...], deklarowany przez skarżącą łączny dochód wynosi miesięcznie 4.009,63 zł. Skarżąca swoich twierdzeń, że dochód ten jest niewystarczający bowiem nie jest ona w stanie pokryć z niego niezbędnych wydatków, w sposób przekonujący nie uzasadniła i nie udokumentowała, mimo wezwania Sądu w tym zakresie. Zatem z przedstawionych przez skarżącą informacji nie wynika, aby nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, tym samym jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie może zostać uwzględniony. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji.