IV SA/Wa 2676/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. Z. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 grudnia 2017 r. i sprzeciwu J. Z. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 stycznia 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. Z. i J. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: 1. utrzymać w mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 grudnia 2017 r. 2. utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 stycznia 2018 r. J. Z. i J. Z. przedmiotem swojej skargi do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie uczynili postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak: [...], którym uchylono postanowienie Prezydenta Miasta [...] nr z dnia [...] czerwca 2017 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej i umorzono postępowanie przed organem I. instancji. Po otrzymaniu wezwania Przewodniczącej Wydziału IV o wezwaniu do uiszczenia solidarnego wpisu sądowego w kwocie 100 zł zarówno J. Z. jak i J. Z. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia lub częściowego zwolnienia z kosztów sądowych. Referendarz sądowy postanowieniami z dnia 20 grudnia 2017 r. i 19 stycznia 2018 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 grudnia 2017 r. dotyczącym J. Z. Referendarz sądowy wskazał, że trzyosobowa rodzina Wnioskodawcy utrzymuje się z otrzymywanego przez niego wynagrodzenia za pracę w kwocie 3100 zł netto (według oświadczenia). Jako sumę koniecznych comiesięcznych wydatków Wnioskodawca podał kwotę 3000 zł. Koszty postępowania w niniejszej sprawie zostały ustalone dotychczas w niniejszej sprawie na kwotę 100 zł. Referendarz wskazał, że Skarżący nie znajduje się w wyjątkowo ciężkiej sytuacji materialnej, która na tym etapie postępowania nie pozwala na wygospodarowanie kwoty 100 zł na uiszczenie wpisu sądowego. Wnioskodawca utrzymuje stałą comiesięczną pensję, w wysokości dość znacząca przekraczającej minimalne wynagrodzenie, ponadto koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie zostały ustalone na najniższym poziomie. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 stycznia 2018 r. dotyczącym J. Z. Referendarz sądowy wskazał, że oświadczenie Skarżącego dotyczące jego możliwości finansowych uznano za niewystarczające, dlatego oprócz wezwania do nadesłania osobiście podpisanego przez J. Z. wniosku o przyznanie prawa pomocy wezwano Skarżącego do nadesłania dokumentów mających wpływ na ocenę jego możliwości płatniczych. Wykonanie tego wezwania Skarżący ograniczył jedynie do przesłania podpisanego formularza PPF. Nie odpowiedział natomiast na wezwanie do przesłania stosownych dokumentów i złożenia oświadczeń. Referendarz przyjął, że nie można przyjąć, że wykazał okoliczności przemawiające za pozytywnym rozpoznaniem złożonego wniosku. Zarówno J. Z. jak i J. Z. po otrzymaniu odpisów powyższych postanowień, w ustawowym terminie wnieśli od nich sprzeciw. Zarówno J. Z. jak i J. Z. w uzasadnieniu sprzeciwów podali, że wniesienie opłaty naruszy budżet domowy rodziny. W ich ocenie spełnione zostały przesłanki do przyznania im prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 zwaną dalej Ppsa) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W ocenie Sądu wniesione sprzeciwy nie zasługują na uwzględnienie. Na wstępie należy wyraźnie podkreślić, że wyłącznymi przesłankami jakie zarówno sąd jak i referendarz sądowy bierze pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie prawa pomocy jest wyłącznie sytuacja majątkowa wnioskodawcy i jego możliwości płatnicze. O przyznaniu, bądź odmowie przyznania prawa pomocy decydują zatem jedynie czynniki ekonomiczne, a nie np. status społeczny czy pełnione funkcje publiczne. W orzecznictwie sądowym wielokrotnie podkreślano, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Jej celem jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść m.in. kosztów sądowych. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 Ppsa. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (postanowienie NSA z 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, postanowienie z 10 stycznia 2005 r., sygn. FZ 478/04 – postanowienie z 29 maja 2013 r., II OZ 419/13). Skarżący J. i J. Z. (syn i ojciec) pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym, razem z E. Z. Z podanych w formularzach informacji wynika, że rodzina Wnioskodawców utrzymuje się z otrzymywanego przez J. Z. wynagrodzenia za pracę w kwocie 3100 zł netto. Jako sumę koniecznych comiesięcznych wydatków Wnioskodawca podał kwotę 3000 zł. Koszty postępowania w niniejszej sprawie, na co trafnie zwrócił uwagę Referendarz, zostały ustalone na kwotę 100 zł (wpis sądowy). Biorąc pod uwagę okoliczność, że J. Z. otrzymuje stałą comiesięczną pensję w kwocie 3100 zł, za prawidłowe należało uznać stanowisko Referendarza sądowego, że brak jest podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie istnieją podstawy do przerzucenia ciężaru kosztów postępowania na Skarb Państwa, bowiem Skarżący nie znajduje się w wyjątkowo ciężkiej sytuacji materialnej. Dlatego na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa należało orzec jak w pkt 1 sentencji. Prawidłowe jest również postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 stycznia 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy J. Z.. We wniosku o przyznanie prawa pomocy przedstawił on analogiczną sytuację majątkową jak jego ojciec. Podał dodatkowo, że jest studentem, w trakcie wykonywania pracy dyplomowej, na utrzymaniu rodziców. Leczy się neurologicznie i ortopedycznie, korzysta z rehabilitacji. W piśmie z dnia 11 grudnia 2017 r. wezwano pełnomocnika Skarżącego m.in. do nadesłania wyciągów z posiadanych przez J. Z. i J. Z. rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego przez J. Z. dochodu (np. zaświadczenia z zakładu pracy), informacji o wysokości wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne w gospodarstwie domowym, w tym utrzymanie mieszkania oraz leczenie i rehabilitację, zaświadczenia z urzędu pracy o posiadaniu przez J. Z. statusu osoby bezrobotnej; informacji, czy studia J. Z. są odpłatne - jeżeli tak, to kto i w jakiej wysokości oraz w jakim terminie ponosi te opłaty. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Trafnie zatem Referendarz uznał, że J. Z. nie wykazał okoliczności przemawiających za przyznaniem mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w pkt 2 sentencji.