IV SA/Wa 268/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi "K." Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego "K." Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K. spółka z o.o. w P. wniosła skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2010 r. uchylającą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1998 r. i stwierdzającą, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1997 r. została wydana z naruszeniem prawa, odmawiając równocześnie uchylenia tej decyzji, gdyż od dnia jej doręczenia upłynęło 5 lat. Powyższa skarga złożona została w następującym stanie faktycznym. Na podstawie art. 17 i 19 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (t. j. Dz. U. nr 57, poz. 299 ze zm.), zwanej dalej "u.g.n.r.S.P.", Wojewoda [...] decyzją, wydaną w dniu [...] lipca 1997 r.: a) w jej pkt 1 przekazał na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa nieruchomości rolne Skarbu Państwa, będące w użytkowaniu wieczystym K. sp. z o.o. w P. o powierzchni 15,9930 ha, położone we wsi M. w gminie P., oznaczone działkami ew. nr: ▪ [...] o pow. 6,85 ha, ▪ [...] o pow. 0,73 ha, ▪ [...] o pow. 0,56 ha, ▪ [...] o pow. 1,11 ha, ▪ [...] o pow. 0,76 ha, ▪ [...] o pow. 1,01 ha, ▪ [...] o pow. 0,76 ha, ▪ [...] o pow. 2,2230 ha, ▪ [...] o pow. 0,66 ha, ▪ [...] o pow. 0,76 ha, ▪ [...] o pow. 0,57 ha; b) w jej pkt 2 orzekł, iż wydanie i faktyczne przekazanie nieruchomości określonych w pkt 1 nastąpi w formie protokołu zdawczo-odbiorczego zawierającego spis z natury przekazywanych nieruchomości oraz ich części składowych w terminie jednego miesiąca od uprawomocnienia się niniejszej decyzji; c) w pkt 3 orzekł, iż z dniem podpisania protokołu zdawczo-odbiorczego korzyści i ciężary związane z przekazywanymi nieruchomościami przypadające w dniu podpisania protokołu przechodzą na Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa. Z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1997 r. wystąpiła K. sp. z o. o. w P. z uwagi na pominięcie jej - jako użytkownika wieczystego - w toczącym się postępowaniu. W dniu [...] sierpnia 1998 r. Wojewoda [...] wydał decyzję, w której: a) w pkt 1 uchylił powyższą, prawomocną decyzję z dnia [...] lipca 1997 r., b) w pkt 2 przekazał na podstawie art. 2 ust.1 pkt 2 w związku z art. 1 oraz art. 17 i 19 u.g.n.r.S.P. na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa nieruchomości rolne będące w użytkowaniu wieczystym K. sp. z o. o. w P. o powierzchni 8,3830 ha, oznaczone działkami ew. nr: ▪ [...] o pow. 0,66 ha, ▪ [...] o pow. 0,57 ha, ▪ [...] o pow. 1,11 ha, ▪ [...] o pow. 0,73 ha, ▪ [...] o pow. 0,56 ha, ▪ [...] o pow. 0,76 ha, ▪ [...] o pow. 1,01 ha, ▪ [...] o pow. 0,76 ha, ▪ [...] o pow. 2,2230 ha, c) w pkt 3 orzekł, iż wydanie i faktyczne przekazanie nieruchomości, określonych w pkt 2 nastąpi w formie protokółu zdawczo-odbiorczego, zawierającego spis z natury przekazywanych nieruchomości oraz ich części składowych w terminie jednego miesiąca od uprawomocnienia się niniejszej decyzji; d) w pkt 4 orzekł, iż z dniem podpisania protokółu zdawczo-odbiorczego korzyści i ciężary związane z przekazywanymi nieruchomościami przypadające w dniu podpisania protokołu przechodzą na Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa. Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1998 r. wniosła Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Odwołujący się zauważył, iż organ odstąpił od przekazania do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa działek ew. nr [...] oraz nr [...]. Zgodził się on, że działka ew. nr [...] stanowi własność K. sp. z o. o. w P. i nie powinna podlegać przekazaniu. Jednak działka ew. nr [...] powinna, zdaniem odwołującego się, podlegać przekazaniu do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. - uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1998 r. - stwierdził, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1997 r. wydana została z naruszeniem prawa, ale odmówił jej uchylenia z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej "k.p.a."), gdyż od dnia jej doręczenia upłynęło 5 lat. W uzasadnieniu decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż w myśl art. 146 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2010 r. wniosła K. sp. z o. o. w P. zarzucając: 1. pozbawienie strony możności obrony swych praw w postępowaniu odwoławczym, gdyż organ wydał decyzję zanim zostało doręczone stronom postępowania zawiadomienie o prawie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do niego oraz o możliwości zgłoszenia dowodów, 2. rażące naruszenie art. 146 § 1 k. p. a. poprzez przyjęcie, że wydana po upływie roku i jednego miesiąca decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1998 r., wznawiająca postępowanie zakończone decyzją z [...] lipca 1997 r., stanowi naruszenie powyższego przepisu z tego powodu, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odwołanie od decyzji z dnia [...] sierpnia 1998 r. rozpoznał dopiero w dniu [...] stycznia 2010 r., czyli po 11 latach i z ponad 130-krotnym naruszeniem terminu, określonego w art. 35 § 3 k. p. a. 3. brak uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji, a w szczególności niewskazanie przepisów prawa, które pozwalają organom odwoławczym doliczać czas własnej zwłoki, zachodzącej przy rozpoznawaniu odwołania, do dotrzymanego przez organ pierwszej instancji wiążącego jego, a nie organ odwoławczy, terminu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Ponadto wskazał, iż zawiadomienie z dnia [...] stycznia 2010 r. o prawie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do całości postępowania dowodowego, na które powołuje się skarżący, nie dotyczyło przedmiotowego postępowania, lecz postępowania prowadzonego w trybie nieważnościowym, prowadzonego na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. W dniu [...] lutego 2010 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał bowiem decyzję stwierdzającą nieważność powyższej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1997 r. w części dotyczącej przekazania działki ew. nr [...] o powierzchni 0,76 ha. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd rozpoznał skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na tej podstawie, iż sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.). Kontrola ta obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm., zwanej dalej "p. p. s. a."). Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, prawidłowe było ustalenie organu I instancji, zawarte w uzasadnieniu decyzji z [...].08.1998, że działka [...] jest własnością K. i nie podlegała przepisom u.g.n.r.S.P. Nie mogła zatem zostać przekazana Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, a skoro została jednak objęta decyzją z dnia [...].07.1997, ostatnio wymieniona decyzja została prawidłowo uchylona decyzją z dnia [...].08.1998, w części dotyczącej działki [...]. Organ I instancji w swej decyzji ustalił również, że przekazaniu na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa nie podlegała także działka [...], jako działka, przeznaczona docelowo na tereny leśne, zgodnie z Miejscowym Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Gminy P. Na podstawie art.2 u.1 pkt 2 w zw. z art.1 u.g.n.r.S.P., przekazaniu do zasobu własności rolnej Skarbu Państwa podlegają nieruchomości rolne, w rozumieniu Kodeksu cywilnego i inne nieruchomości, położone na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej, znajdujące się m.in. w użytkowaniu wieczystym osób prawnych. Organ II instancji nie odniósł się w ogóle do ustaleń, dotyczących działki [...]. Jeśli chodzi o orzeczenie odnośnie działki nr [...], uchylenie decyzji z dnia [...].08.1998 było raczej zbędne, skoro już po wydaniu zaskarżonej decyzji, organ wydał kolejną decyzję z dnia [...].02.2010, w której stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...].07.1997 w części dotyczącej działki [...]. W sytuacji, gdy organ administracji właściwy w sprawie wznowienia postępowania dostrzeże, iż w sprawie zachodzą przesłanki dla stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, winien on w pierwszej kolejności rozpatrzyć tę kwestię, z uwagi na dalej idące skutki stwierdzenia nieważności. Rozważanie wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania w zakresie rozstrzygnięcia dotkniętego wadą nieważności (o której organ wiedział, gdyż wskazuje na to zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności z dnia [...].01.2010) prowadzi do skutku, że określona wadliwość oceniana jest równocześnie w dwóch ostatecznych orzeczeniach (w przedmiocie naruszenia prawa patrz - załączona do akt sprawy decyzja z dnia [...].02.2010 stwierdzająca nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...].07.1997 w części, dotyczącej działki [...] oraz w zaskarżonej decyzji). Jak wcześniej wskazano, organ odwoławczy nie zajął jednocześnie stanowiska odnośnie działki [...]. W tych warunkach konieczne jest przyznanie racji skarżącemu, że zaskarżona decyzja nie zawiera także uzasadnienia, które sprostałoby wymogom, określonym w art. 107 k.p.a. Zgodnie z treścią przepisu art. 107 § 1 k.p.a., decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. W myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jak zasadnie uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 30 kwietnia 2009 r. (I SA/Ol 236/09, LEX nr 499970), samo przywołanie treści przepisu w uzasadnieniu decyzji, bez jakiegokolwiek odniesienia się do stanu faktycznego sprawy, nie spełnia warunków uzasadnienia prawnego decyzji. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w zaskarżonej decyzji, w której dokonano tylko przywołania treści przepisów, stanowiących podstawę decyzji, ale nie wskazano, dlaczego ten właśnie przepis, zdaniem organu II instancji, został zastosowany w sprawie. W ten sposób organ II instancji doprowadził do uniemożliwienia sądowi skontrolowania zaskarżonej decyzji. Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie zarzut skargi, dotyczący pozbawienia strony możliwości obrony swych praw. Zawiadomienie z dnia [...].01.2010 o prawie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do całości postępowania dowodowego nie dotyczyło przedmiotowego postępowania, lecz postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...].02.2010. Nie zasługuje również na uwagę zarzut, że doszło do naruszenia przepisów prawa poprzez doliczenie czasu własnej zwłoki organu odwoławczego przy rozpoznawaniu odwołania, do dotrzymanego przez organ I instancji terminu rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania. Przepis art. 146 § 1 k.p.a. w sposób literalny stanowi, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a k.p.a., jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Ustawodawca nie uzależnia zatem możliwości zastosowania tego przepisu od przyczyn, z powodu których od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć (pięć) lat. Nawet jeżeli przyczyną był brak rozpoznania odwołania przez organ II instancji, to upływ terminów przewidzianych w cytowanym przepisie i tak powoduje konieczność zastosowania jego treści. Nie zmienia to oczywiście negatywnej oceny faktu, że rozpoznanie odwołania od decyzji z dnia [...].08.1998. nastąpiło po prawie 12 latach od wydania decyzji przez organ I instancji. Mając powyższe na uwadze, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, biorąc za podstawę treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Podczas ponownego rozpoznania sprawy, organ II instancji weźmie pod uwagę wskazówki, zawarte w treści uzasadnienia wyroku, wydanego w sprawie niniejszej oraz treść decyzji własnej z dnia [...].02.2010, stwierdzającej nieważność decyzji z dnia [...].07.1997 w części dotyczącej działki o nr [...]. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a. oraz § 18 u.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (D.U. 2002, nr163, poz.1348 ze zm.).