IV SA/Wa 2705/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. I. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. I. na postanowienie Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. M. I. (dalej jako: "skarżący") wraz ze skargą na postanowienie Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że nie może podjąć zatrudnienia, bowiem stara się o uzyskanie statusu uchodźcy, ponadto w tej chwili nie otrzymuje już pomocy socjalnej. Jako osobę pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wskazał narzeczoną – K. H. Nie wykazał jakiegokolwiek majątku, ani dochodów. Zarządzeniem z dnia 5 grudnia 2013 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku – w terminie 14 dni – poprzez złożenie: a) oświadczenia o źródłach jego utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania - w szczególności wyjaśnienie skąd skarżący czerpie środki aktualnie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności i ubrania, b) wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków, kont bankowych; c) oświadczenia, jaki skarżący ma tytuł prawny do mieszkania, w którym aktualnie przebywa (np. czy wynajmuje lokal) oraz, czy i ewentualnie jakie koszty ponosi miesięcznie z tego tytułu (ewentualnie czy koszty te ponosi ktoś inny). d) oświadczenia, czy osoba pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, którą wykazał w rubryce nr 6 formularza PPF – K. H.: - uzyskuje jakiekolwiek dochody – jeżeli tak to z jakiego tytułu i w jakiej wysokość, ewentualnie, czy jest osobą bezrobotną, - posiada jakikolwiek majątek (nieruchomości, zasoby pieniężne), jeżeli tak, należy wykazać jaki, - posiada rachunki i konta bankowe, - jeżeli tak należy przedłożyć wyciągi z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, jeżeli nie posiada – należy przedłożyć oświadczenie o nieposiadaniu rachunków bankowych. Omawiane wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 11 grudnia 2013 r., czternastodniowy termin do jego wykonania upłynął w dniu 25 grudnia 2013 r. a zatem, zgodnie z art. 83 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", ostatnim dniem na wykonanie wezwania był 27 grudnia 2013 r. Skarżący w wyznaczonym terminie nie nadesłał żądanych informacji. Rozpoznając wniosek, zważono co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W rozpatrywanej sprawie oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF zawierało dane niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego. Skarżący nie wskazał żadnych dochodów, majątku, nie wskazał czy i w jakim zakresie korzysta z czyjejkolwiek pomocy w zaspokajaniu koniecznych potrzeb. W rubryce nr 6 formularza PPF zaś wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z narzeczoną, K. H. W tej sytuacji uzasadnione było wyjaśnienie wątpliwości dotyczących rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego i osoby pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Dlatego też został wezwany do nadesłania dodatkowych wyjaśnień i dokumentów. Należy podkreślić, że rzetelne zbadanie rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy jest obowiązkiem referendarza sądowego. Żądanie od wnioskodawcy przedstawienia dokładnych danych o stanie rodzinnym, majątku i dochodach ma umocowanie ustawowe (m. in. art. 255 P.p.s.a.). Skoro skarżący, pomimo wezwania, nie dostarczył żądanych dokumentów i nie udzielił pełnych wyjaśnień, w szczególności nie wyjaśnił jakie ponosi wydatki na utrzymanie konieczne oraz skąd czerpie środki na ich zaspokojenie, co jest istotne, ze względu na niewskazanie przez niego jakichkolwiek źródeł utrzymania, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny stanu majątkowego skarżącego i jego możliwości płatniczych. Tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia jego wniosku. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a, należało postanowić jak w sentencji.