IV SA/Wa 2718/12

sSygn. akt IV SA/Wa 2718/12 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2013 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił nadania I. M. statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzekł o wydaleniu go z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Powyższa decyzja obejmuje również żonę cudzoziemca - B. K. oraz ich małoletnią córkę S. M. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m. in., że: 1. cudzoziemiec złożył wniosek o nadanie mu statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu [...] września 2010 r. We wniosku oświadczył, że: - przyczyną ubiegania się o status uchodźcy jest niebezpieczeństwo grożące mu i jego rodzinie ze strony niezidentyfikowanych ludzi, którzy z nieznanych cudzoziemcowi przyczyn kilka razy porwali go i pobili do nieprzytomności, - nie brał udziału w działaniach wojennych, nie był zatrzymany, aresztowany ani sądzony, - nie należy do żadnej organizacji w kraju pochodzenia, - przed wyjazdem mieszkał w miejscowości [...] w D.; 2. przesłuchania wnioskodawcy w zrozumiałym dla niego języku rosyjskim odbyło się w dniu 16 maja 2011 r. (protokół, k. 142-149 akt adm.), w czasie którego wnioskodawca zeznał, iż: - na początku 2010 r. zrezygnował z najemnej pracy zarobkowej; mimo tego jego sytuacja finansowa była zadowalająca; planował założenie własnej działalności gospodarczej i budowę domu; złożył stosowny wniosek do władz o przydział ziemi pod budowę domu, - w czerwcu 2010 r. wyrobił sobie dokument podróży, ponieważ w związku z problemami zdrowotnymi (chorobą płuc) planował udać się na leczenie do [...], gdzie mieszka jego brat, - po otrzymaniu dokumentu podróży nieznani, zamaskowani sprawcy dwukrotnie porwali i pobili cudzoziemca, odcinając mu prawie palec, wymusili dwukrotnie od jego biologicznego ojca okup w łącznej wysokości 25.000 euro i spalili dom cudzoziemca; cudzoziemiec nie wie, kim byli ci ludzie, lecz domyśla się, że nie byli powiązani z władzami, a celem ich działania było uzyskanie korzyści majątkowej, - cudzoziemiec nie składał zawiadomień do organów ścigania o tych zdarzeniach, gdyż nie miał wiary w skuteczność ich działań, lecz wyjechał na miesiąc do M., już z zamiarem wyjazdu z F.; 3. wnioskodawca nie spełnia przesłanek z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680), zwanej dalej "ustawą", ponieważ: - nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem. Oceniając spełnienie tej przesłanki bierze się pod uwagę nie tylko czynnik subiektywny (odczucia wnioskodawcy), ale również obiektywny (sytuację w kraju pochodzenia), - w tym kontekście uznano, iż porwania nie miały związku z uzasadniającymi przyznanie statusu uchodźcy przesłankami z art. 13 ust. 1 ustawy, - w związku z tym, że w kraju pochodzenia cudzoziemca istnieją organy zapewniające obywatelom system ochrony, porwania dokonane przez sprawców niezwiązanych z władzami nie są prześladowaniami lub poważną krzywdą w rozumieniu art. 16 ustawy, lecz podlegającymi ściganiu pozaprawnymi działaniami, pomimo nie do końca prawidłowej działalności tych organów; 4. wnioskodawca nie spełnia przesłanek z art. 15 ustawy, uzasadniających przyznanie mu ochrony uzupełniającej. Nie uczestniczył w działaniach wojennych, nie został skazany przez sąd na karę śmierci ani nie przedstawił dowodów, że grozi mu jej orzeczenie. Nie grożą mu również tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Zgodnie z informacjami o kraju pochodzenia z 2011 r. jest on niestabilny i dochodzi na nim do aktów przemocy, ale nie mają one charakteru systemowego, lecz ściśle indywidualny; 5. wnioskodawca nie spełnia przesłanek z art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy, uzasadniających udzielenie mu zgody na pobyt tolerowany. Brak bowiem poważnych podstaw, aby zakładać, że przesłanki te mogą wystąpić (zagrożenie prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, poddanie torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub zmuszenie do pracy lub pozbawienie prawa do rzetelnego procesu sądowego albo ukaranie bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. - Dz. U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm., zwanej dalej "Konwencją Rzymską"). Wnioskodawca może swobodnie przemieszczać się po terytorium F. Brak danych o ograniczeniu prawa do osiedlenia się w innej jej części, stąd cudzoziemiec ma możliwość zamieszkania poza rejonem K. Sama możliwość zagrożenia po powrocie do kraju pochodzenia nie uzasadnia udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na możliwość ziszczenia się przesłanek wskazanych w art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy. Wydalenie wnioskodawcy nie narusza prawa do jego życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji Rzymskiej, gdyż żona i małoletnie dziecko zostały objęte decyzją. Decyzja nie narusza także praw dziecka określonych w Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. nr 120, poz. 526 ze zm.), zwanej dalej "Konwencją o prawach dziecka", w stopniu istotnie zagrażającym rozwojowi psychofizycznemu małoletnich dzieci wnioskodawcy, stąd nie zaszła negatywna przesłanka do wydalenia (art. 97 ust. 1a ustawy); 6. Wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie ochrony uzupełniającej albo zgody na pobyt tolerowany organ i wobec braku negatywnych przesłanek do wydalenia (art. 48 ust. 2 pkt 1-4 ustawy), organ na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy orzekł o wydaleniu wnioskodawcy z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wnioskodawca wniósł odwołanie od powyższej decyzji wskazując m. in., że: 1. nie zwrócił się o pomoc do organów kraju pochodzenia, ponieważ wiedział, że nie zostanie podjęta żadna interwencja, a zgłoszenie mogłoby przynieść cudzoziemcowi i jego rodzinie negatywne skutki; wskazano, że większość śledztw dotyczących ostatnich przypadków zabójstw i ataków fizycznych na obrońców praw człowieka, dziennikarzy i prawników poczyniła niewielki lub żaden postęp, zarzuty rzadko kiedy zostały skutecznie zbadane i udokumentowane, rzadkie było pomyślne ściganie sprawców takich przestępstw; 2. zmiana miejsca zamieszkania w F. nie jest prosta ze względów biurokratycznych (ograniczenia meldunkowe, które utrudniają dokonywanie ważnych życiowo czynności), jak i mentalnościowych (niechęć R. wobec przedstawicieli narodów zamieszkujących K.), 3. sytuacja w C. i republikach z nią sąsiadujących jest trudna z uwagi na ataki sił [...] na rebeliantów i ich krewnych, stąd nie można wykluczyć, że dotkną one również odwołującego się i jego rodzinę, Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji powtórzono motywy decyzji organu pierwszej instancji, a ponadto wskazano, że: - strona nie przedstawiła spójnie swej historii, jej zeznania są ogólnikowe szczególnie jeżeli chodzi o drugie zatrzymanie. Mimo zasadniczego znaczenia dla sprawy nie podano dokładniejszych dat zatrzymań, a zeznania w zakresie doznanych tortur są infantylne; - sama choroba nie jest podstawą do udzielenia cudzoziemcowi ochrony, ponieważ nie udziela się jej z powodu chęci zapewnienia sobie lepszej opieki zdrowotnej; udzielenie ochrony z powodu choroby jest możliwe jedynie wtedy, gdy w państwie, do którego ma nastąpić wydalenie cudzoziemiec nie może liczyć na opiekę medyczną na podstawowym poziomie oraz cierpienie wywołane wydaleniem przekracza pewien próg dolegliwości; ponadto, w aktach sprawy nie ma dowodu na to, że cudzoziemiec choruje na gruźlicę, gdyż jest w nich jedynie skierowanie na badania w tym kierunku, a leczenie tej choroby w F. jest obowiązkowe. W piśmie z dnia 13 września 2012 r. skarżący wskazał, że: - ma wysoką krótkowzroczność oraz gruźlicę (dokumenty na tą okoliczność wpłynęły do organu w dniu 29 maja 2012 r.), które nie będą mogły być leczone w kraju pochodzenia z uwagi na zły stan służby zdrowia i rozpowszechnioną korupcję, - stan zdrowia żony również nie jest zadowalający, - na terenie krajów [...] służby odpowiedzialne za ściganie przestępstw oraz wymiar sprawiedliwości nie działają prawidłowo, W skardze na decyzję organu odwoławczego wskazano m. in., że: 1. naruszono zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, ponieważ organ odwoławczy: - nie odniósł się do zawartych w odwołaniu i w piśmie z dnia 13 września 2012 r. argumentów strony, m. in. dotyczących bezcelowości zgłaszania organom ścigania o porwaniach (art. 16 ustawy) oraz stanu zdrowia, - nie odniósł się do kwestii udzielenia ochrony uzupełniającej, - nie przeprowadził analizy sytuacji w kraju pochodzenia (brak aktualnych dokumentów obrazujących sytuację w tym regionie), - nie odniósł się do sytuacji żony i córki skarżącego, 2. niezasadnie uznano jego zeznania za zbyt ogólnikowe i infantylne; organ powinien dopytać o szczegóły lub powołać biegłego na okoliczność, czy doznane obrażenia mogły być skutkiem tortur. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu pod kątem zgodności z prawem jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2012 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2012 r. o odmowie nadania skarżącemu (jak i jego żonie i dziecku) statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej oraz o wydaleniu ich z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Na wstępie należy wskazać, że sytuacji prawna żony i dziecka skarżącego jest uzależniona od jego sytuacji prawnej w zakresie udzielenia ochrony w związku z tym, że z akt sprawy nie wynika, aby spełniona była samodzielnie wobec nich jakakolwiek przesłanka do udzielenia ochrony. Jeżeli chodzi o wzmiankowany w skardze niezadowalający stan zdrowia żony skarżącego, to brak jest w aktach sprawy materiałów na ten temat, gdyż skarżący przed wniesieniem skargi nie podnosił tego argumentu. Nie można więc czynić zarzutu organom administracji z nieprzeprowadzenia dowodów w tym zakresie. Jeżeli chodzi o nadanie skarżącemu statusu uchodźcy, w ocenie Sądu nie ma do tego podstaw. Cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju (art. 13 ust. 1 ustawy). Prześladowanie to musi: 1) ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji Rzymskiej lub 2) być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1 (art. 13 ust. 2 ustawy). Prześladowanie może polegać w szczególności na: 1) użyciu przemocy fizycznej lub psychicznej, w tym przemocy seksualnej; 2) zastosowaniu środków prawnych, administracyjnych, policyjnych lub sądowych w sposób dyskryminujący lub o charakterze dyskryminującym; 3) wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu, w sposób, który ma charakter nieproporcjonalny lub dyskryminujący; 4) braku prawa odwołania się do sądu od kary o charakterze nieproporcjonalnym lub dyskryminującym; 5) wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu z powodu odmowy odbycia służby wojskowej podczas konfliktu, jeżeli odbywanie służby wojskowej stanowiłoby zbrodnię lub działania, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3; 6) czynach skierowanych przeciwko osobom ze względu na ich płeć lub małoletniość (art. 13 ust. 4 ustawy). Organy zasadnie wskazały, że badając, czy istnieje u skarżącego uzasadniona obawa przed prześladowaniem bierze się pod uwagę nie tylko czynnik subiektywny (odczucia wnioskodawcy), ale również obiektywny (sytuację w kraju pochodzenia). W tym kontekście zasadnie uznano, że porwania skarżącego połączone z zadaniem mu fizycznych dolegliwości, dokonane przez niezidentyfikowanych ludzi, nie miały związku z uzasadniającymi przyznanie statusu uchodźcy przesłankami z art. 13 ust. 1 ustawy. Nie zostały one dokonane z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej, lecz miały - jak relacjonuje skarżący - podtekst czysto finansowy. Wszystko wskazuje na to, że sprawcy działali w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Ponadto skarżący nie brał udziału w działaniach wojennych, nie był zatrzymany, aresztowany ani sądzony, nie należy do żadnej organizacji w kraju pochodzenia, stąd nie ma uzasadnionej obawy do doznaniem prześladowań w kraju pochodzenia z wymienionych wyżej przyczyn. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy podmiotami dopuszczającymi się prześladowań, o których mowa w art. 13, lub wyrządzającymi poważną krzywdę, o której mowa w art. 15, mogą być: 1) organy władzy publicznej kraju pochodzenia lub 2) ugrupowania lub organizacje kontrolujące kraj pochodzenia lub znaczną część jego terytorium, lecz nie zmienia to faktu, że przyczyną tych prześladowań muszą być przyczyny, o których mowa w art. 13 ust. 1 ustawy (rasa, religia, narodowość, przekonania polityczne lub przynależność do określonej grupy społecznej). W tym kontekście należy wskazać, że nawet gdyby porywaczami okazali się ludzie w jakikolwiek sposób związani z organami władzy publicznej w kraju pochodzenia, to finansowy motyw ich działania nie daje możliwości udzielenia statusu uchodźcy. Zaznaczyć także należy, że cudzoziemiec nie składał zawiadomień do organów ścigania o tych zdarzeniach. Zawiadomienia takie w ocenie Sądu, biorąc pod uwagę niewydolność działania organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości w kraju pochodzenia nie musiałyby, lecz przecież mogłyby odnieść pozytywny skutek w postaci wykrycia sprawców porwań, a także odkrycia rzeczywistych motywów ich działania. Dla udzielenia skarżącemu statusu uchodźcy nie może mieć więc znaczenia okoliczność, że nie powołano biegłego w celu stwierdzenia, czy obrażenia doznane w trakcie porwań mogły być skutkiem tortur, skoro, jak wszystko na to wskazuje, nie dokonano ich z przyczyn wskazanych w art. 13 ust. 1 ustawy. Zasadny jest zarzut skarżącego, że organ odwoławczy nie uzasadnił odmowy udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej, lecz wadliwość ta nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu brak jest podstaw do udzielenia takiej ochrony, gdyż nie są spełnione przesłanki z art. 15 ustawy. Skarżący nie uczestniczył w działaniach wojennych, nie został skazany przez sąd na karę śmierci ani nie przedstawił dowodów, że grozi mu jej orzeczenie. Nie grożą mu również tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Zgodnie z informacjami o kraju pochodzenia z 2011 r. jest on niestabilny i dochodzi na nim do aktów przemocy, ale nie mają one charakteru systemowego, lecz ściśle indywidualny. Wnioskodawca nie spełniał również przesłanek z art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy, uzasadniających udzielenie mu zgody na pobyt tolerowany. Brak było bowiem poważnych podstaw, aby zakładać, że przesłanki te mogą wystąpić (zagrożenie prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, poddanie torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub zmuszenie do pracy lub pozbawienie prawa do rzetelnego procesu sądowego albo ukaranie bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. - Dz. U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm., zwanej dalej "Konwencją Rzymską"). Wnioskodawca może swobodnie przemieszczać się po terytorium F. Brak danych o ograniczeniu prawa do osiedlenia się w innej jej części, stąd cudzoziemiec ma możliwość zamieszkania poza rejonem K. Sama możliwość zagrożenia po powrocie do kraju pochodzenia nie uzasadnia udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na możliwość ziszczenia się przesłanek wskazanych w art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy. Wydalenie wnioskodawcy nie narusza prawa do jego życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji Rzymskiej, gdyż żona i małoletnie dziecko zostały objęte decyzją. Decyzja nie narusza także praw dziecka określonych w Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. nr 120, poz. 526 ze zm.), zwanej dalej "Konwencją o prawach dziecka", w stopniu istotnie zagrażającym rozwojowi psychofizycznemu małoletniego dziecka wnioskodawcy, stąd nie zaszła negatywna przesłanka do wydalenia (art. 97 ust. 1a ustawy). Odnośnie podniesionych przez skarżącego argumentów związanych ze stanem jego zdrowia (silna krótkowzroczność oraz gruźlica) należy wskazać, że wbrew twierdzeniu skarżącego zawartego w piśmie z dnia 13 września 2012 r. dokumenty odnośnie stanu zdrowia skarżącego nie wpłynęły do organu w dniu 29 maja 2012 r. W dniu tym wpłynęło jedynie świadectwo usynowienia skarżącego, natomiast w aktach znajduje się sporządzona przez psychologa notatka z dnia 7 czerwca 2012 r. na okoliczność chorowania przez skarżącego na gruźlicę oraz możliwość cierpienia na zespół stresu pourazowego wywołany zdarzeniami, które nastąpiły w kraju pochodzenia. Wskazać jednak należy, że w aktach sprawy nie ma zaświadczenia lekarza specjalisty zajmującego się leczeniem gruźlicy, że skarżący cierpi na tą chorobę (jest jedynie skierowanie na badanie kontrolne w tym kierunku). Niezależnie od tego należy podnieść, że nawet gdyby skarżący chorował na gruźlicę i wysoką krótkowzroczność, to nie jest to podstawa do udzielenia mu jakiejkolwiek ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ma wątpliwości, że stan zdrowia nie może być przyczyną udzielenia statusu uchodźcy, gdyż art. 13 ust. 1 ustawy wymienia uzasadnioną obawę przez prześladowaniem, natomiast przesłanki tortur lub poniżającego czy nieludzkiego traktowania (art. 15 pkt 2 ustawy) czy prawo do życia czy bezpieczeństwa osobistego (art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy) nie powinno być interpretowane zbyt szeroko, obejmując swym zakresem ewentualne pogorszenie stanu zdrowia cudzoziemca po wydaleniu do kraju pochodzenia, w którym opieka lekarska nie jest równie efektywna, co w kraju aktualnego jego przebywania. Wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie ochrony uzupełniającej albo zgody na pobyt tolerowany i wobec braku negatywnych przesłanek do wydalenia (art. 48 ust. 2 pkt 1-4 ustawy), organ na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy zasadnie orzekł o wydaleniu skarżącego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z tym Sąd w pkt 1 sentencji wyroku oddalił skargę w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 250 powyższej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461) oraz art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., nr 177, poz. 1054).