IV SA/Wa 2719/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. i C. K. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] lipca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: - odmówić skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych. A. K. w dniu 23 września 2015 r. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych. W dniu 13 października 2015 r. skarżąca nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W piśmie tym wnioskodawczyni oświadczyła, że wraz z mężem prowadzi gospodarstwo rolne (o pow. 9,39 ha przeliczeniowe) z którego dochód wynosi ok. 2.690 zł. miesięcznie. Skarżąca posiada dom (90 m2) oraz las (1,16 ha). Wyjaśniła że jej zobowiązania i stałe wydatki (podatek rolny, ubezpieczenie KRUS, woda, energia, telefon, spłata kredytu, zakup leków i inne wydatki niezbędne do codziennego utrzymania) wynoszą rocznie ok. 2700 zł. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 21 października 2015 r. wezwał skarżącą do złożenia – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania: 1) zaświadczenia z właściwego biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wysokości dopłat bezpośrednich i innych form pomocy finansowej (za 2014 r.) otrzymanych przez skarżącą lub jej męża, 2) zaświadczenia z urzędu gminy o dochodowości posiadanego gospodarstwa rolnego, 3) dokumentów (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.) potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie stałych wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych skarżącej tj. zakup leków, żywności, środków czystości, opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, ścieki itp., 4) dokumentu potwierdzającego podaną w rubryce 10 formularza PPF wysokość uzyskiwanego przez skarżącą dochodu, 5) wyciągów z rachunków bankowych będących w posiadaniu skarżącej i jej męża dokumentujących operacje na tych rachunkach w okresie ostatnich trzech miesięcy ew. oświadczenia o nieposiadaniu rachunku bankowego. Wnioskodawczyni nie odpowiedziała na powyższe pismo. Stwierdzono, co następuje: Zdaniem referendarza sądowego, w niniejszej sprawie nie było możliwe dokonanie oceny sytuacji majątkowej strony skarżącej, ponieważ skarżąca nie przedstawiła dokumentów i materiałów źródłowych obrazujących jej dochody i ponoszone wydatki. W związku z tym trzeba przyjąć, że nie wykazała że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W orzecznictwie sądowym przyjęto, że "wykazanie" oznacza rzetelne udokumentowanie, że podstawy przyznania prawa pomocy rzeczywiście zachodzą (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 511/07). Podkreśla się, że strona ma przekonać referendarza (Sąd), iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej uwzględnienie jej wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt II FZ 721/10). Niewystraczające do przyznania prawa pomocy jest samo tylko oświadczenie wnioskodawcy, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania. Innymi słowy, to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek należytego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, a zatem posiadanego majątku, uzyskiwanych dochodów oraz wydatków. W sytuacji, gdy przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności faktyczne są niewiarygodne lub niekompletne, wspomniany wyżej obowiązek nie jest wypełniony. To z kolei powoduje, że referendarz (sąd) nie może ocenić sytuacji materialnej wnioskodawcy i musi odmówić przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zatem osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy powinna liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej oraz członków jej rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. Norma z art. 255 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów i wyjaśniania wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Niewywiązanie się z tego obowiązku ma wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Innymi słowy, niezłożenie wymienionych w art. 255 p.p.s.a. oświadczeń i dokumentów stanowi niewypełnienie ciążącego na wnioskodawcy obowiązku współdziałania z sądem, jest podstawą do odmowy przyznania prawa pomocy. Skarżąca uchylając się od przedstawienia określonych dokumentów i oświadczeń na wezwanie sądu administracyjnego (referendarza sądowego), powinna liczyć się z tym, że referendarz (sąd) nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd (referendarz) nie jest przy tym zobligowany do prowadzenia z urzędu jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, z uwagi na postawę wnioskodawcy, nie jest możliwa. Reasumując, o odmowie przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie decyduje brak wymaganej przez prawo współpracy skarżącej w wyjaśnieniu jej sytuacji majątkowej. Skarżąca nie nadsyłając żądanych dokumentów uniemożliwiła referendarzowi sądowemu ustalenie, jakie są jej realne możliwości finansowe. Z uwagi na powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania stronie prawa pomocy określone art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa. Na koniec trzeba podkreślić, że prawo pomocy nie może zostać przyznane jeżeli nie ma pewności, że strona wnioskująca o tę pomoc nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub pełnych (prawo pomocy w zakresie częściowym) kosztów postępowania. Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie wystąpią, nie mogą być interpretowane na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 255 wskazanej ustawy. Powołany przepis uprawnia referendarza (Sąd) rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy do domagania się od wnioskodawcy informacji innych niż te, które ujawnił we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z przedstawionych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.