IV SA/Wa 2743/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Monika Stępkowska – Bigiej po rozpoznaniu w 5 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. S., M. G., J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. J. G. i M. G. po doręczeniu im wezwania do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi w wysokości 200 zł, pismem z dnia 2 grudnia 2017 r. zwrócili się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Następnie, w odpowiedzi na wezwanie Sądu wniosek na urzędowym formularzu PPF złożyła M. G., domagając się zwolnienia od kosztów sądowych. Z informacji zawartych we wniosku wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem, dwoma małoletnimi synami oraz teściową. Posiadają dom o pow. 46 m2 a także gospodarstwo rolne o pow. 16,15 ha. Jako przedmioty wartościowe skarżąca wymieniła: ciągnik o wartości 20.000 zł, ciągnik o wartości 50.000 zł, prasę rolniczą o wartości 30.000 zł, pług o wartości 10.000 zł, siewnik o wartości 8.000 zł. Podała, że teściowa otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1000 zł, ponadto jako dochody wskazała: świadczenie "500+" – 1.000 zł, zasiłek rodzinny – 248 zł, dotacje rolne – 1.000 zł. Wskazała na konieczność spłaty pięciu kredytów (wysokość rat rocznych: 6.600zł; 4.800 zł; 6.280 zł; 3.100 zł; 5.740 zł). Zarządzeniem z dnia 21 lutego 2017 r. starszy referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku – w terminie 14 dni – poprzez nadesłanie: 1) wyciągów z wszelkich posiadanych przez M. G., J. G. i A. G. rachunków bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy (z wykazaniem zestawienia wszelkich operacji na rachunkach we wskazanym okresie oraz saldem rachunków); 2) dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów przez A. G., 3) kopii dokumentów wskazujących wysokość, ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kalendarzowych, stałych miesięcznych opłat związanych z eksploatacją domu oraz kopii dokumentów wskazujących wysokość innych niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym, ewentualnie - w razie braku możliwości udokumentowania wysokości wszystkich niezbędnych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym - oświadczenia o wysokości nieudokumentowanych, niezbędnych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym; 4) kopii decyzji właściwego organu administracji o przyznaniu dopłaty bezpośredniej do gruntów rolnych lub innej formy pomocy za rok 2016; 5) kopii decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego; 6) kopii wszystkich umów kredytowych wraz z harmonogramami ich spłaty. Wezwanie zostało doręczone wnioskodawczyni w dniu 27 marca 2017 r. Termin do jego wykonania upłynął w dniu 10 kwietnia 2017r. W wymaganym terminie skarżąca nie wykonała wezwania. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej jako: "P.p.s.a."), strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do poniesienia kosztów postępowania. Art. 243 i nast. cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przewidują możliwość ubiegania się przez osobę fizyczną o przyznanie prawa pomocy, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powyższego, w postępowaniu sądowoadministracyjnym podmiot wnoszący skargę do sądu musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania. Z tego punktu widzenia przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego. Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. Analiza treści powołanego wyżej przepisu wskazuje, że wnioskodawca powinien wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody (m.in. z dokumentów źródłowych świadczących o krytycznej sytuacji finansowej), że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W rozpatrywanej sprawie stwierdzić należy, że omówiony warunek przyznania prawa pomocy, tj. wykazanie, że skarżąca spełnia przesłanki uprawniające do udzielenia jej prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie, nie został spełniony. Skarżąca w rozpatrywanej sprawie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. A zatem przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie jest uwarunkowane wykazaniem, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Skarżąca we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF podała, m. in., że posiada nieruchomość rolną o pow. 16, 15 ha oraz maszyny rolnicze o łącznej wartości ok. 118.000 zł. Łączne dochody rodziny - według oświadczenia skarżącej - wynoszą 3.248 zł. Uzasadniając wniosek skarżąca podkreśliła także koniczność spłaty pięciu kredytów. W takiej sytuacji, w ocenie referendarza sądowego zasadne było wezwanie do nadesłania dodatkowych informacji i dokumentów, w celu zweryfikowania złożonych oświadczeń (np. w zakresie dochodów) oraz ewentualnego zobrazowania struktury wydatków skarżącej i członków jej rodziny (wyciągi z rachunków bankowych). Skarżąca mimo wezwania nie uzupełniła wniosku o przyznanie prawa pomocy w wymaganym terminie. Należy podkreślić, że w ugruntowanym już orzecznictwie wskazuje się, że prawo pomocy jest wyłomem uczynionym przez ustawodawcę na rzecz strony biednej, którego udzielenie wiąże się z koniecznością należytego zachowania się wnioskodawcy (przedstawienia sądowi oceniającemu wniosek całości materiału dokumentującego stan majątkowy). Prawo pomocy nie jest instytucją przysługującą osobom uznającym się za niezamożne, a osobom, które taki fakt wykażą stosownymi dokumentami i oświadczeniami (postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. I OZ 21/15, LEX nr 1640412). W rozpoznawanej sprawie wobec nieprzedłożenia dokumentów i informacji pozwalających na rzetelną ocenę sytuacji majątkowej skarżącej, nie sposób uznać, że wykazała ona, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.