IV SA/Wa 275/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. R. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. H. R. (dalej: "skarżący") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2012 r. w przedmiocie odmowy udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Po doręczeniu pełnomocnikowi skarżącego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 300 zł do sądu wpłynął wniosek skarżącego sporządzony na urzędowym formularzu PPF, w którym skarżący zaznaczył, że domaga się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (w zakresie wpisu od skargi). Skarżący oświadczył, że jako student utrzymuje się jedynie ze środków pieniężnych przekazywanych mu przez matkę w wysokości 1000 zł miesięcznie. Poza mieszkaniem o pow. 21 m2 ([...]) nie wskazał innych składników majątku. Skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie w terminie 21 dni od dnia otrzymania wezwania: a) wyciągów z posiadanych przez niego oraz jego matkę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (wraz z historią operacji przeprowadzonych w tym okresie), b) oświadczenia, czy jego matka uzyskuje dochód, jeżeli tak to w jakiej wysokości, c) oświadczenia jaki ma tytuł prawny do lokalu, w którym mieszka (tj. czy jest jego właścicielem, współwłaścicielem, najemcą – jeżeli tak należy nadesłać kopię umowy najmu), d) oświadczenia (udokumentowania) w sprawie wysokości kosztów utrzymania mieszkania/lokalu, w którym przebywa, oraz opłat ponoszonych na utrzymanie konieczne (wyżywienie, odzież itp.) e) informacji, czy uiszcza opłaty za studia - jeżeli tak to w jakiej wysokości i za jaki okres (miesięcznie, kwartalnie...). W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącego, podniósł, że skarżący i jego matka posiadają rachunki bankowe w banku ukraińskim, gdzie nie ma możliwości – według informacji przekazanych przez skarżącego - w terminie wskazanym przez Sąd uzyskać wyciągów z konta. Po uzyskaniu przedmiotowych wyciągów skarżący ma je niezwłocznie przekazać do Sądu. Skarżący wynajmuje lokal, na podstawie ustnej umowy najmu. Miesięczne koszty utrzymania lokalu to 550 zł. Koszty utrzymania koniecznego skarżącego to ok. 550 zł miesięcznie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to wnioskodawcy powinien wykazać, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazał, aby w jego sytuacji uzasadnione było przerzucenie ciężaru kosztów postępowania na Państwo. Skarżący mimo wezwania nie nadesłał istotnych informacji na temat rzeczywistego stanu majątkowego. Z informacji nadesłanych przez pełnomocnika skarżącego w dniu 8 kwietnia 2013 r. wynika, że skarżący i jego matka posiadają konta bankowe w banku na Ukrainie i nie ma możliwości w terminie wskazanym przez Sąd uzyskać wyciągów z kont. Skarżący miał je nadesłać niezwłocznie po ich otrzymaniu. Należy jednak zwrócić uwagę, że nie dołączono żadnych dokumentów świadczących, że skarżący rzeczywiście wystąpił do odpowiedniego banku ze stosownym wnioskiem i że bank ten nie mógł zrealizować wniosku w wymaganym terminie. Ponadto pomimo znacznego upływu czasu, nadal skarżący nie złożył przedmiotowych wyciągów. Nie wyjaśnił także, czy jego matka uzyskuje dochody a jeżeli tak – to w jakiej wysokości. Nie udzielił informacji na temat ewentualnego ponoszenia kosztów opłat za studia. Nieudzielenie przez skarżącego tak istotnych informacji uniemożliwia dokonanie oceny jego możliwości płatniczych. Należy podkreślić, że rzetelne zbadanie rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawców jest obowiązkiem referendarza sądowego. Żądanie od nich przedstawienia dokładnych danych o stanie rodzinnym, majątku i dochodach ma umocowanie ustawowe (m. in. art. 255 P.p.s.a.). To na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez niego wykazane. Skoro wnioskodawca, pomimo wezwania, nie dostarczył żądanych dokumentów i nie udzielili pełnych wyjaśnień, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny jego stanu majątkowego i jego możliwości płatniczych. Tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.