IV SA/Wa 2755/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] sierpnia 2018 r. , Nr [...], Wojewoda [...], działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 650) w związku z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2018 r. poz. 1382), po rozpatrzeniu odwołania K. S. od decyzji Prezydenta [...] z [...] czerwca 2018 r., nr [...] orzekającej o odmowie zameldowania wymienionego na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Stan sprawy przedstawia się następująco: [...] marca 2018 r. K. S. złożył w organie ewidencji ludności wypełniony formularz "Zgłoszenie pobytu stałego" dot. lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] wraz kopią umowy najmu przedmiotowego lokalu z dnia [...] grudnia 1956 r. zawartą pomiędzy Ministerstwem Żeglugi, a ojcem ww. Z. S. (zmarłym w dniu [...] czerwca 2010 r.). W oświadczeniu z [...] marca 2018 r. K. S. poinformował, iż lokal nr [...] przy ul. [...] w [...] (w części od ulicy) nie nadaje się do eksploatacji - lokal jest wspólny, niepodzielny; brakuje wody, kanalizacji oraz drogi ewakuacyjnej. Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] w piśmie [...] z [...] kwietnia 2018 r. poinformował, że: - część lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] jest zajmowana bez tytuły prawnego przez K. S. i E. K.(jego matkę); - wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] z [...] kwietnia 2016 r. orzeczono eksmisję ww. osób z omawianego lokalu (sygn. akt [...]) - aktualnie sprawa została przekazana do komornika w celu wyznaczenia terminu eksmisji; - opłaty za lokal naliczane są za dwie osoby: K. S. i E. K.; - z uzyskanych ustnie oświadczeń mieszkańców budynku przy ul. [...] w [...] wynika, iż obecnie w lokalu nr [...] nikt nie zamieszkuje. [...] maja 2018 r. podjęto próbę przeprowadzenia oględzin lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Na teren posesji pracownicy organu ewidencji ludności dostali się wraz z K. S. korzystając z faktu, iż jej teren opuszczała osoba trzecia. K. S. odmówił wskazania, w której z klatek schodowych znajduje się lokal nr [...]; oświadczył, iż pracownicy organu ewidencji ludności, którzy przybyli na oględziny lokalu, powinni to wiedzieć. W zaistniałej sytuacji odstąpiono od wykonania oględzin lokalu. W obszernych wyjaśnieniach zawartych w piśmie z [...] maja 2018 r. K. S. oświadczył, że w związku ze śmiercią ojca posiada dziedziczne, niezbywalne prawo pierwokupu nieruchomości i ta okoliczność, w ocenie zainteresowanego, stanowi podstawę do zameldowania. Prezydent [...] decyzją z [...] czerwca 2018 r. nr [...] odmówił zameldowania K. S. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. W ocenie organu I instancji K. S. nie przebywa we wskazanym lokalu i tym samym bak jest podstaw do zameldowania go w ww. lokalu na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, odwołanie do Wojewody [...] w ustawowym terminie wniósł K. S. Wojewoda [...], zaskarżoną do Sądu decyzją, utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że że obowiązek meldunkowy został uregulowany w ustawie z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (dalej: ustawa o ewidencji ludności). Zgodnie z art. 24 ust. 1 wymienionej ustawy obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy, który polega m.in. na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego (art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności). Stosownie do art. 25 ust. 1 cytowanej ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Oznacza to, że o pobycie stałym przesądzają dwa elementy, tj.: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania przez tę osobę w tym miejscu na stałe. Znamionami świadczącymi o stałym pobycie danej osoby jest realizowanie przez nią w określonym miejscu podstawowych funkcji życiowych, takich jak mieszkanie, spanie, spożywanie posiłków, przyjmowanie gości, nadawanie i odbieranie korespondencji, przechowywanie rzeczy niezbędnych do codziennego użytku (odzieży, mebli). Wskazać także należy, że w myśl art. 27 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca. Zameldowania można dokonać w formie pisemnej na formularzu lub w formie dokumentu elektronicznego w organie gminy, właściwym ze względu na położenie nieruchomości (art. 28 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ww. ustawy). Ponadto osoba dokonująca zameldowania przedstawia potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu. Dokumentem tym może być w szczególności umowa cywilnoprawna, odpis z księgi wieczystej, decyzja administracyjna lub orzeczenie sądu (art. 28 ust. 2 i 2b ustawy o ewidencji ludności). Jednak w przypadku, gdy dane zgłoszone do zameldowania budzą wątpliwości, o zameldowaniu rozstrzyga właściwy organ gminy w drodze decyzji administracyjnej na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Mając na względzie powyższe, organ uznał, że w niniejszej sprawie niewątpliwie nie ma podstaw do zameldowania K. S. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Jak wynika z wyjaśnień udzielonych przez odwołującego, przedmiotowy lokal ze względu na brak mediów znajduje się w stanie nienadającym się do zamieszkania. Fakt niezamieszkiwania przez odwołującego w lokalu, w którym chciałby się zameldować na pobyt stały, potwierdza także Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...]. Ponadto [...] czerwca 2018 r. komornik sądowy przeprowadził egzekucję wyroku Sądu Rejonowego [...] w [...] z [...] kwietnia 2016 r. sygn. akt [...], orzekającego o eksmisji K. S. z ww. mieszkania. Mimo zatem deklarowanego zamiaru przebywania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], odwołujący nie może w nim przebywać i definitywnie utracił taką możliwość. Nawet zatem wówczas, gdy osoba eksmitowana po wykonaniu wyroku eksmisyjnego, wbrew woli wierzyciela wtargnie do lokalu, nie stanowi to jej pobytu stałego z zamiarem nieprzerwanego przebywania w lokalu. Zauważyć bowiem należy, że do zameldowania w lokalu uprawnia jedynie pobyt legalny, oznaczający przebywanie na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą podmiotu uprawnionego do dysponowania lokalem. Organ wyjaśnił nadto, że bez wpływu na wynik sprawy pozostają także okoliczności podnoszone przez K. S. dotyczące prawa pierwokupu lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Rejestracja meldunkowa nie jest źródłem jakichkolwiek praw majątkowych, w tym prawa własności lokalu. Stanowi o tym art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Skargę na powyższą decyzją złożył K. S., zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnie ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności i wnosząc o uchylenie ww. decyzji i zobowiązanie organu do wydania decyzji orzekającej zameldowanie skarżącego zgodnie z wnioskiem z [...] marca 2018 r. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że formularz zgłoszenia pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] został złożony w oparciu o dziedziczne i niezbywalne prawo pierwokupu, które m. in. stanowi podstawę zameldowania. Wyjaśnił także, że nie wskazał gdzie dokładnie położony jest lokal, albowiem rzeczą urzędnika jest ustaleni stanu faktycznego. Zaniechanie tego świadczy definitywnie o braku kompetencji oraz jest pokłosiem szeregu błędów urzędniczych na przestrzeni lat. Niewątpliwie mamy tu do czynienia z błędem w ustaleniach faktycznych i prawnych. Właściwa analiza dokumentacji przez kompetentnego pracownika urzędu niewątpliwie sprawiłaby, że zostałby stwierdzone podstawy do zameldowania. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. W dniu [...] kwietnia 2019 r. do WSA w Warszawie wpłynęło uzupełniające pismo, w którym skarżący szeroko polemizuje z odpowiedzią na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Przeprowadzona według wyżej wskazanych kryteriów kontrola zaskarżonej i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji wykazała, że odpowiadają one prawu. W konsekwencji Sąd uznał, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie wniosek skarżącego z 20 marca 2018 r. zainicjował postępowanie administracyjne zakończone - wydaną na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz.1382, zwana dalej "ustawą"), zaskarżoną decyzją o odmowie zameldowania wnioskodawcy na pobyt stały w nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] w lokalu nr [...]. Przypomnieć należy, że co do zasady, zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy, obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca. Jak – zasadnie wskazały organy obydwu instancji – zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie z pobytu stałego i czasowego służy wyłącznie celom ewidencyjnym i jego zadanie jest potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała (ust. 4 art. 28 ustawy o ewidencji ludności). Oznacza to, że nie rodzi ono (w razie zameldowania bądź odmowy wymeldowania) ani nie pozbawia (w razie wymeldowania bądź odmowy zameldowania) uprawnień do lokalu. Organ meldunkowy jedynie gromadzi informacje w postaci danych o miejscu pobytu konkretnej osoby. Na tej podstawie ewidencja ludności rejestruje faktyczne dane dotyczące miejsca pobytu osoby. Ewidencja ludności nie odzwierciedla stanu prawnego lokalu, a jedynie fakt przebywania w nim danej osoby. Istotą ewidencji ludności jest zatem dokumentowanie faktów co do pobytu danej osoby w lokalu pod określonym adresem, a nie ustalanie uprawnień do korzystania z tego lokalu, czy tym bardziej rozstrzyganie sporów na tym tle. Zameldowanie jest tylko czynnością rejestracyjną potwierdzającą fakt przebywania danej osoby pod określonym adresem i nie daje prawa do przebywania w tym lokalu. Osoba nieposiadająca uprawnienia do dysponowania lokalem (prawa własności, lub innego tytułu prawnego) może w nim przebywać za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej. Zameldowanie powinno odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy, czemu sprzeciwia się utrzymywanie fikcji meldunkowej. Obowiązek meldunkowy, jak wynika z treści art. 27 ust. 1, 24 ust. 2 pkt 1 art. 28 i 30 ustawy o ewidencji ludności, obejmujący zameldowanie na pobyt stały i czasowy, wynika z przepisów prawa i nie wymaga konkretyzacji w decyzjach administracyjnych. Jednakże, zgodnie z treścią art. 31 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej. Ten właśnie przepis był podstawą wydania zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji. Istotą sporu w rozpoznanej sprawie jest czy zaistniały w sprawie przesłanki uzasadniające zameldowanie K. S. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Rozstrzygając tak zakreślony spór, należy przypomnieć, że wykonywanie obowiązku meldunkowego polega na zameldowaniu się obywatela [...] w miejscu stałego pobytu ma terytorium RP. (art. 24 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 2 pkt 1 oraz art. 27 ust. 1 omawianej ustawy). Z treści 25 ust. 1 ustawy o ewidencji wynika, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Te dwa elementy muszą występować łącznie. Brak jednego z ww. elementów uniemożliwia dokonanie meldunku. Wyjaśnić trzeba, że zamieszkiwanie w danym lokalu polega na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Tak rozumiany pobyt stały świadczy o tym, że dany lokal stanowi centrum życiowe danej osoby i jednocześnie stanowi podstawę obowiązku meldunkowego, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności. Tak rozumiany pobyt stały wiąże się z elementem faktycznego przebywania w danym miejscu, z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 600/05). W rozpoznanej sprawie organy prawidłowo ustaliły, że skarżący nie spełnia przesłanek do zameldowania go w lokalu nr [...] położonym w [...] przy ul. [...]. Jak wyżej była bowiem mowa, przepisy prawa (art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności) dla uznania, że pobyt we wskazanym miejscu jest pobytem stałym, wymagają spełnienia dwóch przesłanek: zamieszkiwania pod tym adresem oraz zamiaru stałego w nim przebywania. Tymczasem w rozpoznanej sprawie, organy prawidłowo ustaliły, że skarżący nie zamieszkuje pod ww. adresem. Okoliczność ta w zasadzie jest bezsporna. Brak zamieszkiwania w tym lokalu deklaruje skarżący, zaznaczając w swoim pisemnym oświadczeniu z [...] marca 2018 r. (k. 6 akt administracyjnych), że przedmiotowy lokal ze względu na brak mediów znajduje się w stanie nienadającym do eksploatacji. Te same okoliczności wynikając z pisma Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] (k. 18 akt administracyjnych). Ponadto [...] czerwca 2018 r. komornik sądowy przeprowadził egzekucję wyroku Sądu Rejonowego [...] w [...] z [...] kwietnia 2016 r. sygn. akt [...], orzekającego o eksmisji K. S. z ww. mieszkania. Fakt nie zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu potwierdził również skarżący na rozprawie przed tutejszym Sądem (vide: protokół z rozprawy z dnia 11 kwietnia 2019 r., k. 28 akt sądowych) oraz we wspomnianym w części sprawozdawczej piśmie procesowym z [...] kwietnia 2019 r. (k. 20 i n. akt sądowych). Okoliczność niezamieszkiwania w lokalu już sama w sobie stanowi przesłankę do odmowy zameldowania w tym lokalu na pobyt stały. Stąd zaskarżona decyzja była prawidłowa. W tej sytuacji brak było również podstaw do badania istnienia deklarowanego zamiaru przebywania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Tym bardziej, że jak zasadnie wskazał organ, do zameldowania w lokalu uprawnia jedynie pobyt legalny, oznaczający przebywanie na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą podmiotu uprawnionego do dysponowania lokalem. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji – wobec przeprowadzenia komorniczej eksmisji skarżącego z lokalu – nawet gdyby skarżący zajął ten lokalu, nie można byłoby tego zajęcia traktować jako pobytu stałego z zamiarem nieprzerwanego przebywania w lokalu. Skoro Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym [...] w [...] wykonał eksmisję skarżącego z zajmowanego przez niego lokalu to bezsprzecznie, że w momencie orzekania przez organ I instancji skarżący nie przebywał w spornym lokalu i nie miał już prawa w nim przebywać, a zatem brak było podstaw do zameldowania go w tym lokalu. Należy również zauważyć, że o rzeczywistym zamiarze przebywania w określonym miejscu można mówić w aspekcie subiektywnym i obiektywnym. Strona subiektywna zamiaru stałego przebywania wyrażać się będzie w subiektywnych odczuciach osoby meldowanej, zaś strona obiektywna - w okolicznościach dotyczących rzeczywistej koncentracji życiowych interesów danej osoby, a także w okolicznościach całkowicie obiektywnych, niezależnych od woli stron postępowania. W związku z powyższymi twierdzeniami czynnikiem obiektywnym, który w niniejszym przypadku należy wziąć pod uwagę przy badaniu zamiaru stałego przebywania, jest wyrok sądu powszechnego orzekający eksmisję. Jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa, prawomocny wyrok orzekający eksmisję wiąże - na podstawie art. 365 § 1 k.p.c - nie tylko sąd, który go wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe. Orzekające w przedmiocie obowiązku meldunkowego organy i sądy administracyjne nie są zatem uprawnione poddawać ocenie prawidłowości i zasadności wydanego wyroku orzekającego eksmisję (por. wyrok WSA w Krakowie z 12 listopada 2014r. sygn. akt III SA/Kr 1103/14, wyrok WSA w Łodzi z 27 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 407/18, dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeśli zatem pozbawiono skarżącego prawomocnym wyrokiem sądu wykonanym poprzez eksmisję prawa do przebywania w lokalu, a pozbawieniu temu nie można zarzucić bezprawności, nie ma możliwości przyjęcia, że skarżący przebywa w tym lokalu lub że deklarując zamiar przebywania w nim ma możliwość realizacji tego zamiaru. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania. Organy administracyjne przeprowadziły bowiem w sposób prawidłowy postępowanie administracyjne, dopełniając wymogów wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, które nakazują dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Prawidłowo uzasadniono także podjęte rozstrzygnięcie, a zatem nie doszło do naruszenia art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, że skoro celem zameldowania jest dokumentowanie faktów co do pobytu danej osoby w lokalu pod określonym adresem, zaś w momencie orzekania przez organy (również przez organ I instancji) skarżący nie przebywał w spornym lokalu, organy prawidłowo odmówiły zameldowania skarżącego w omawianym lokalu. Z tych też powodów, jak słusznie również wskazały organu, bez znaczenia dla oceny prawidłowości orzeczenia o odmowie zameldowania, pozostaje kwestia sporu co do przysługującego skarżącemu tytułu prawnego do lokalu. Jak bowiem podkreślono wyżej rejestracja meldunkowa nie jest źródłem jakichkolwiek praw majątkowych, w tym prawa własności lokalu. Istotą ewidencji ludności jest wyłącznie dokumentowanie faktów co do pobytu danej osoby w lokalu pod określonym adresem, a nie ustalanie uprawnień do korzystania z tego lokalu, czy tym bardziej rozstrzyganie sporów na tym tle. Zdaniem Sądu w sprawie niniejszej, organy meldunkowe prawidłowo skoncentrowały się na przesłankach warunkujących zameldowanie uznając trafnie, drogą oceny zgromadzonego materiału dowodowego, że przesłanki te w momencie orzekania nie zostały spełnione. Ocena ta jak i sformułowane wnioski nie budzą zastrzeżeń Sądu, zaś decyzja odmawiająca zameldowania nie narusza prawa. Wobec niezasadności zarzutów skargi i braku podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego, Sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a.