IV SA/Wa 2767/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Fundacji "[...]" z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Fundacji "[...]" z siedzibą w S. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. Fundacja "[...]" wraz ze skargą wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2012 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych). W uzasadnieniu wniosku strona podała, że jest organizacją pożytku publicznego powołaną dla ratowania ptaków (ich leczenia, dokarmiania, przywracania do środowiska naturalnego). Fundacja nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nie otrzymuje dotacji, a jedynie 1% dobrowolnych darowizn osób fizycznych. Strona skarżąca na rachunku bankowym zgromadziła kwotę 15 000 zł., jednakże są to "środki ruchome", tzn. na bieżąco wydawane, a Fundacja nie ma oszczędności. Stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przy czym, stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a. sąd oceniając wniosek osoby prawnej o przyznanie prawa pomocy, bierze pod uwagę jedynie dane o jej stanie majątkowym i dochodach (por. M. Grzymisławska-Cybulska, Zakresy podmiotowy i przedmiotowy wniosku o przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2007, nr 1, s. 38). Pod pojęciem stanu majątkowego należy zaś rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 390/12; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 144/11). Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie posiada ich, chociaż podjęto wszelkie niezbędne działania zmierzające do ich pozyskania (porównaj: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2010, wyd. LexisNexis, str. 568, jak też postanowienia NSA z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 20/09 czy z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 28/09). Nadto podnieść należy, że obowiązkiem strony wynikającym z ogólnej zasady dotyczącej kosztów postępowania, jest ponoszenie kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Zwolnienie z tego obowiązku może nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy to strona nie z własnej winy pozbawiona jest środków niezbędnych na pokrycie tych kosztów. Przerzucenie ciężaru funkcjonowania Fundacji na Państwo przez uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych, rodzi ten skutek, że faktycznie działalność tej Fundacji zostaje finansowana ze środków publicznych, co przeczy zasadzie, iż fundacje prowadzą działalność na bazie własnego majątku (porównaj: postanowienie NSA z dn. 2.03.2012 r., sygn. akt I OZ 114/12, LEX nr 1120726). W rozpoznawanej sprawie Fundacja [...] z siedzibą w S. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. 100 zł tytułem wpisu od skargi oraz ewentualnych dalszych kosztów postępowania sądowego. Z załączonego do wniosku Statutu Fundacji wynika, że prowadzi ona działalność polegającą na ochronie środowiska ze szczególnym uwzględnieniem ratowania ptaków. Dla realizacji celów Fundacja gromadzi środki finansowe i zasoby materialne (§ 6 i § 7 pkt 1 statutu).Z kolei § 10 Statutu Fundacji zawiera katalog źródeł, z których może pochodzić dochód Fundacji. Są to w szczególności odsetki bankowe od funduszu założycielskiego, dotacje, darowizny, spadki, zapisy, subwencje od osób pranych, dochody ze zbiórek i imprez publicznych, dochody z majątku ruchomego i nieruchomego. Fundacja posiada na rachunku bankowym środki finansowe w kwocie ok. 15 000 zł.(rubryka 9 wniosku PPPr). W ocenie rozpoznającego wniosek referendarza, Fundacja "[...]" dysponuje środkami finansowymi na pokrycie kosztów wymaganego wpisu od skargi oraz ewentualnych dalszych kosztów postępowania zwłaszcza, że wysokość wpisu nie jest znaczna. Jak przyjmuje się bowiem w orzecznictwie, fakt, że jest ona wielokrotnie niższa niż deklarowana przez osobę prawną wartość posiadanych środków finansowych (majątku) powoduje, że nie spełnia ona przesłanek przyznania prawa pomocy przewidzianych przez art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Ponadto, co należy podkreślić, skarżąca Fundacja nie wykazała, że wygospodarowanie w jej sytuacji majątkowej sumy potrzebnej na uiszczenie wpisu sądowego nie mieści się w jej możliwościach finansowych. Ograniczyła się jedynie do wskazania, że wszelkie pozostające w jej dyspozycji środki o takim charakterze przeznacza na pokrycie kosztów bieżącej działalności (wyżywienie i leczenie ptaków). Tymczasem, nie można uznawać wszelkich kosztów działalności za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego Referendarz sądowy nie wyklucza sytuacji, w której Fundacja może mieć faktyczne trudności w pozyskaniu majątku na cele postępowania sądowego, jednakże winna się ona liczyć z taką sytuacją i podjąć odpowiednie kroki w kierunku zabezpieczenia środków także na cele postępowania sądowoadministracyjnego. Dopiero bowiem, gdy podjęte kroki okażą się niewystarczające, Fundacja może ubiegać się skutecznie o przyznanie prawa pomocy. Z tych względów na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.