IV SA/Wa 2816/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. L. o przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skarg A. L., [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W., T. S., S. S., R. L., J.M., L. M., M. J., E. J., Z. S., T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2013r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. A. L. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie wszczętej z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] października 2013r. opisaną w sentencji postanowienia. We wniosku oświadczyła, że jest wdową, utrzymuje się z emerytury w wysokości 1233 zł. netto miesięcznie oraz czynszu (800 zł. netto miesięcznie) uzyskiwanego za wynajem części domu. Podała, że spłaca kredyt zaciągnięty na remont domu (792 zł. miesięcznie). Referendarz sądowy zarządzeniem z 27 stycznia 2013r., wydanym na podstawie art. 258 § 2 pkt 5 w zw. z art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. z 2012r., poz. 270 ze zm.) wezwał skarżącą do przedstawienia: a) dokumentu wskazującego wysokość emerytury – np. odcinka pocztowego przekazu pieniężnego albo kopii decyzji właściwego organu rentowego określającego aktualną wysokość emerytury, b) umowy najmu części domu lub innego dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego z tego tytułu, c) wyciągów z rachunków bankowych będących w posiadaniu strony skarżącej, uwzględniających operacje na tych rachunkach w okresie od listopada 2013.do stycznia 2014r. (ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu rachunku bankowego), d) szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie (m.in. zakup żywności, odzieży, środków czystości, leków, utrzymanie domu) oraz inne potrzeby wraz z określeniem wysokości, w tym także ich udokumentowanie za pomocą kopii faktur i rachunków, e) kopii umowy kredytowej, o której mowa we wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z aktualnym harmonogramem spłat. A. L. w odpowiedzi na to wezwanie : 1) oświadczyła, że w rozliczeniu miesięcznym obciążają ją wydatki związane z : utrzymaniem domu (opłaty za wodę (157 zł.), za gaz (110 zł.), za energię (167 zł.), za węgiel na opał (267 zł)), podatkiem od nieruchomości (110 zł.), zakupem lekarstw i dojazdami na lekarzy (100-150 zł.), zakupem środków czystości (100 zł.), wyżywienia (500 zł.), garderoby (100 zł.), spłatą kredytu zaciągniętego na remont domu (400 zł.) i nadesłała stosowne faktury potwierdzające wysokość wskazanych wydatków, 2) podała, że z tytułu najmu lokalu użytkowego otrzymuje 1000 zł. miesięcznie (po potrąceniu podatku skarżącej pozostaje 915 zł.), 3) przedstawiła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, z którego wynika, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, 4) nadesłała kopię decyzji ZUS -Oddział w P. z [...] marca 2013r. o waloryzacji emerytury, wskazującą na pobieranie przez nią emerytury w wysokości 1233 zł. (netto), 5) przedstawiła historię operacji dokonanych na rachunku bankowym strony w [...] S.A. za okres od 30 listopada 2013r. do 2 lutego 2014 r., na rachunku bankowym na dzień 2 lutego 2014r. zgromadzono środki w wysokości 2 043,44 zł. (17 dni przed wpływem emerytury), 6) nadesłała kopię aneksu do umowy kredytowej oraz harmonogram spłat kredytu. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Analiza dokumentów i oświadczeń złożonych przez skarżącą nakazuje przyjąć, że nie wykazała ona, że wygospodarowanie środków w celu samodzielnego poniesienia kosztów sądowych w sprawie wiązać się będzie z uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym. Na obecnym etapie postępowania na skarżącej ciąży obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł., wysokość przyszłych opłat sądowych każdorazowo nie przekroczy kwoty 250 zł. (wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej, pozostałe opłaty 100 zł), a ich uiszczenie rozłożone będzie w czasie. Wysokość tych opłat oraz ich jednorazowy charakter, w odniesieniu do ujawnionej przez skarżącą sytuacji finansowej nie pozwala podzielić obaw wnioskodawcy, że poniesienie kosztów sądowych uszczupli jego zasoby finansowe w sposób sprowadzający zagrożenie opisane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z informacji przedstawionych przez stronę wynika bowiem, że miesięczne wpływy do budżetu domowego skarżącej wynoszą ok. 2150 zł., zaś na wydatki na utrzymanie konieczne skarżąca dysponować musi kwotą ok. 1600 -1660 zł. Nie kwestionując rodzaju ponoszonych przez skarżącą wydatków, które wszystkie w jej subiektywnym przekonaniu są uzasadnione, należy jednak wyraźnie podkreślić, że z punktu widzenia ustawowych zasad przyznawania prawa pomocy nie wszystkim może być przyznane bezwzględne pierwszeństwo przed kosztami sądowymi. W tym zakresie priorytetowo traktowane są jedynie te, które mają na celu zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, jak zakup żywności, środków czystości, leczenie, podstawowe wydatki związane z utrzymaniem domu /mieszkania. Co do zasady, w przypadku skarżącej nie można więc do nich zaliczyć wydatków związanych ze spłatą kredytu. Gdyby uznać prawidłowość stanowiska skarżącej, zawsze dałoby się wytypować wydatki, które w przekonaniu osoby wnioskującej byłyby absolutnie niezbędne i uzasadnione, a tym samym "ważniejsze" od kosztów sądowych (kosztów postępowania). W przypadku wnioskodawczyni zachodzi jeszcze jedna okoliczność, która samoistnie przemawia przeciwko uwzględnieniu wniosku, tj. fakt posiadania na rachunku bankowym kwoty przekraczającej potencjalne koszty sądowe. Na zgromadzenie tych środków musiała pozwolić skarżącej nadwyżka dochodów nad wydatkami. Referendarz podkreśla, że prawo pomocy jako instytucja wyjątkowa ma gwarantować prawo do sądu osobom najuboższym, które bez tej pomocy byłyby go pozbawione. Nie może służyć zabezpieczaniu lub poprawie stanu majątkowego, a taki wymiar we wskazanej sytuacji miałoby przyznanie skarżącej dochodzonego zwolnienia. Dodać należy, że przesłanki niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego się nie należy utożsamiać z niemożnością poniesienia tych kosztów bez jakiegokolwiek uszczerbku (por. postanowienie NSA z 19 lutego 2008r., I FZ 15/08, dostępne na stronie www.nsa.gov.pl), Nawet bowiem odczuwalny istotnie uszczerbek związany z poniesieniem kosztów sądowych nie może skutkować przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym, jeżeli pozostałe po ich pokryciu środki finansowe wystarczającą na zaspokojenie podstawowych potrzeby strony (por. postanowienie NSA z 19 lutego 2008r. I FZ 22/08, dostępne na stronie: www.nsa.gov.pl) W przedstawionej sytuacji nie jest więc możliwe uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż naruszałoby to ustawowe zasady przyznawania prawa pomocy, określanego również jako "prawo ubogich". Wnioskodawczyni do takich osób nie należy i nie wykazała, by cierpiała niedostatek (takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, w którym strona nie jest w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z powołanych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.