IV SA/Wa 2828/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Balicka po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia postanawia I. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. B. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2012r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w sprawie wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł (słownie: dwieście złotych), B. M. wnioskiem z dnia 24 grudnia 2012r., złożonym na urzędowym formularzu PPF, wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z pozostającymi na jego utrzymaniu żoną i córką. Skarżący uzyskuje stałe dochody z tytułu umowy o pracę w wysokości 4385 zł brutto miesięcznie (średnia z ostatnich trzech miesięcy). Wnioskodawca jest właścicielem domu o powierzchni 110m2 oraz posiada nieruchomość rolną o powierzchni 0,25 ha. B. M. dołączył do wniosku zestawienie stałych przychodów i wydatków, w którym wykazał, iż uzyskiwane dochody służą w znacznej części do pokrycia stałych wydatków. Do wydatków tych strona zaliczyła: opłaty za węgiel, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, energię elektryczną, abonament RTV, podatek od nieruchomości i wywóz śmieci, abonament na dwa telefony komórkowe, telefon stacjonarny i Internet, polisę ubezpieczeniową żony, zakup leków, bilety na przejazd komunikacją podmiejską, utrzymanie psa, koszt wymiany sprzętu AGD oraz bieżące naprawy w domu, zakup środków higienicznych (łącznie w wysokości ok. 1700 zł). Według oświadczenia strony, pozostałą do dyspozycji kwotę przeznacza na wyżywienie, środki czystości, opiekę stomatologiczną, odzież i inne codzienne wydatki. Ponadto skarżący złożył oświadczenie, że nie posiada lokat i kart kredytowych. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ustanowił dla B. M. adwokata z urzędu i odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Orzeczenie to doręczono skarżącym w dniu 24 stycznia 2013 r., a w dniu 29 stycznia 2013 r. skarżący złożył sprzeciw od postanowienia w części dotyczącej odmowy zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnianiu B. M. podniósł, że w comiesięcznych wydatkach na prowadzenie gospodarstwa domowego nie wykazał kwoty ok. 50 zł, która jest przeznaczana na wydatki związane ze studiami córki. Dalej strona skarżąca wyjaśniła, że korzystanie z trzech telefonów jest niezbędne do komunikacji pomiędzy członkami rodziny. Opłaty związane z użytkowaniem telefonów wynikają z zawartych umów, których nie może wypowiedzieć bez ponoszenia dodatkowych kosztów. Ponadto skarżący wskazał, że w dniu 13 maja 2012 r. miało miejsce włamanie z kradzieżą do jego domu. W związku z tym konieczna była wymiana drzwi, jak również wykonanie napraw bieżących i innych czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z wniesieniem w dniu 29 stycznia 2013 r. sprzeciwu od postanowienia z dnia 18 stycznia 2013 r., który nie został przez Sąd odrzucony, postanowienie to utraciło moc. W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy - jako wyjątek od powyższej zasady - winna być stosowana tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie mają osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11 – Lex nr 786724) bądź osoby posiadające dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 152/10 – Lex nr 784353). W świetle powyższego podkreślić należy, że warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania B. M. prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe z niepracującą żoną i studiującą córką, a źródło utrzymania stanowi jego wynagrodzenie za pracę w wysokości około 2800 zł miesięcznie (zgodnie z wpływem na rachunek bankowy wnioskodawcy). Skarżący podał, że jest właścicielem domu o powierzchni 110m2 oraz posiada nieruchomość rolną o powierzchni 0,25 ha, oraz, że nie posiada oszczędności (oświadczenie o braku lokat). W tym stanie rzeczy, Sąd uznał, że sytuacja skarżącego nie wskazuje na to, aby nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie można przyjąć aby strona skarżąca należała do osób ubogich bądź tych, których dochody nie pozwalają im na pokrycie wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowymi. Strona skarżąca posiada stałe źródło dochodu i ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Natomiast wysokość kosztów sądowych które na tym etapie postępowania stanowią jedyne realne obciążenie dla skarżącego (200 zł tytułem wpisu sądowego od skargi), nie będzie stanowiła uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przeciwko twierdzeniom skarżącego o braku środków, z których mogłyby zostać pokryte koszty sądowe, przemawia, fakt że wnioskodawca ponosi opłaty, które nie można uznać za niezbędne dla gospodarstwa domowego (trzy abonamenty z tytułu umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych). Oczywistym jest, że skarżący ma prawo dowolnie dysponować posiadanymi środkami finansowymi, jednakże podejmowane przez niego decyzje w tym zakresie, nie mogą pozostawać bez wpływu na ocenę Sądu. W ocenie Sądu, fakt włamania z kradzieżą do domu dnia [...] maja 2012r. nie może być uznana za sytuację nadzwyczajną w sytuacji majątkowej wnioskodawcy, w chwili ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Wydarzenie to miało miejsce ponad pół roku temu, a główna szkoda w majątku (wymiana drzwi) została już naprawiona. Mając natomiast na względzie koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru oraz fakt, że wynagrodzenie skarżącego jest jedynym źródłem utrzymania rodziny, na uwzględnienie zasługuje wniosek dotyczący ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W konsekwencji, Sąd stwierdził, że nie zostały spełnione określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.