IV SA/Wa 2904/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi N. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony - uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie jej uzasadnienia - Sygn. akt IV SA/Wa 2904/13 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2013r. nr. [...] na podstawie art 57 ust. 1 i 53 ust.1 pkt 6 ustawy z dnia 3 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (j.t. Dz. U. z 2011r., Nr 264, pozycja 1573, z późn. zm.) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zmianami), dalej k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania N. C., dalej skarżący, od decyzji Wojewody [...] z dnia [...].09.2013 r. Nr [...] orzekającej o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, uchylono zaskarżoną decyzję w całości oraz orzeczono o udzieleniu skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z terminem ważności do dnia [...].10.2014 r. Skarżący, mimo że rozstrzygnięcie było dla niego korzystne wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżając treść uzasadnienia i zarzucając naruszenie: - art. 8 w zw. z art. 11 i 107 § 3 K.p.a. poprzez użycie "szkalujących" jego oraz jego małżonkę twierdzeń, nie mających żadnego odzwierciedlenia w zgormadzonym materiale dowodowym; -art., 7 w zw. z art. 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. poprzez przekroczenie dopuszczalnych granic w zakresie swobodnej oceny dowodowej i w zakresie oceny wiarygodności skarżącego, charakteru związku małżeńskiego jaki zawarł z T. J. Wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji w części dotyczącej uzasadnienia. W motywach skargi wskazał, że w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ dał wyraz niechęci do Jego osoby, co nie powinno mieć miejsca, narusza jego godność i przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Dotyczy to sformułowań "Cudzoziemiec wykorzystuje fakt pozostawania w związku małżeńskim z obywatelką polską dla uzyskania wszelkich korzyści wynikających z tego faktu. Nie bez znaczenia jest duża różnica wieku małżonków, czego są świadomi. Kwestia ta podważa tradycyjne rozumienie związku małżeńskiego, gdyż małżonków zwykle łączą więzi, w tym także fizyczna. Z analizy stanu faktycznego wynika, że cudzoziemiec prawdopodobnie działa niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i bazuje na stwarzaniu pozorów (być może także wobec żony) jednak kwestia ta nie została jednoznacznie potwierdzona i w chwili obecnej nie ma możliwości jej potwierdzenia". Zdaniem skarżącego organ nie powinien uzewnętrzniać swych obaw w szkalującej formie skoro nie miał na nie żadnych dowodów. Także kwestie związane z tradycyjnym pojmowaniem związku małżeńskiego nie powinny być przedmiotem analizy organu (skarżący wskazał na związki małżeńskiego w których różnica wieku wynosi od 18 do 25 lat). Organ naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów w tym pominął, że skarżący mieszka z żoną od 2 lat, podczas gdy małżeństwem są od roku, łączy ich silna więź emocjonalna i cieszą się dobrą opinią u sąsiadów. W związku z tym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części uzasadnienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu przyznał jednak, że skarżący trafnie zarzuca organowi wydanie decyzji, której uzasadnienie narusza art. art. 7, 8, 11, 77 i 107 § 3 K.p.a. Organ nie powinien w tego rodzaju sprawie wskazywać na dodatkowe domniemane motywacje jakimi kieruje się skarżący, a które nie są związane ze sprawą. Organ powinien ograniczyć się do kwestii istotnych z punktu widzenia prowadzonego postępowania - zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 55 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 57 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. Sugestie działania skarżącego w celu obejścia prawa i korzyści wynikających z tego faktu nie powinny stanowić przedmiotu rozważań organu wobec nie wykazania, że zawiązek małżeński został zawarty fikcyjnie wyłącznie w celu zalegalizowania pobytu cudzoziemca w Polsce. Także elementy o charakterze moralnym czy etycznym, domniemany cynizm skarżącego nie powinny się znaleźć w uzasadnieniu. Mimo stwierdzonych naruszeń organ wywodził, że naruszenia te nie miały wpływ na treść rozstrzygnięcia i dlatego decyzja w zakresie uzasadnienia nie powinna zostać uchylona. Poza tym skarżący mógł w trybie art. 227 K.p.a. wnieść skargę której przedmiotem byłaby nie tylko prawna wadliwość uzasadnienia zaskarżonej decyzji ale i ewentualne zaniedbania lub nienależyte wykonywanie zadań przez organy albo ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżącego a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Skarżący tego nie uczynił. Poza tym brak jest podstaw do uchylenia całej decyzji skoro skarżący kwestionuje jedynie treść uzasadnienia a uzasadnienie w pozostałej części jest prawidłowe. Na rozprawie skarżący sprecyzował, że nie zgadza się z treścią całego uzasadnienia ponieważ jest ono dla niego niekorzystne a poza tym zostało przesłane do organów bezpieczeństwa, co ma negatywny wpływ na status skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia. Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu, ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). Sąd podziela stanowisko skarżącego o możliwości zaskarżenia wyłącznie uzasadnienia, które jest integralną części decyzji. Taką możliwość potwierdza także orzecznictwo sądowoadministracyjne (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2011r., sygn.. akt II FSK 1444/10, Lex nr 1151307, wyrok NSA z 20 maja 1998 r., sygn.. akt I SA 1896/97, Lex nr 44519, wyrok NSA z 22 lipca 2010r., sygn.. akt. I OSK 223/10, Lex nr 694348). Uzasadnienie stanowi element decyzji i podlega takiej samej ocenie jak treść samej decyzji (osnowa). Sąd nie podziela argumentów powołanych w odpowiedzi na skargę a wywodzonych z uzasadnienia WSA w Krakowie w wyroku z dnia 24 kwietnia 2013 r, sygn. akt II SA/Kr 209/12, Lex nr 1325790, w którym sąd uznaje, że nie jest możliwe uchylenie całego uzasadnienia w sytuacji w której w części jest ono prawidłowe. Przepisy art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. z 2012r, poz. 270/ wskazują na możliwość uchylenia decyzji czy postanowienia w części lub w całości. Ponieważ uzasadnienie stanowi element istotny decyzji uprawniony jest wniosek, że podobnie jak w przypadku uchylania decyzji w części, możliwe jest uchylenie w części uzasadnienia jako obowiązkowego elementu decyzji. W każdym jednak wypadku należy rozważyć z jakich powodów zachodzi konieczność uchylenia decyzji gdyż uchylanie jego części np. poprzez eliminację określonych zwrotów mogłoby doprowadzić do wypaczenia jego sensu, niespójności czy nawet wyeliminowania elementów niezbędnych o jakich mowa w art. 107 § 1 K.p.a Dlatego bardziej racjonalne wydaje się, z tego właśnie punktu widzenia wyeliminowanie uzasadnienia w całości i umożliwienie organowi sporządzenie pełnego i zgodnego z art. 107 § 1 K.p.a. uzasadnienia. Pamiętać bowiem należy, że uzasadnienie wraz z osnową decyzji stanowi jeden akt woli organu, który po stwierdzeniu jego ostateczności zaczyna funkcjonować w porządku prawnym. Należy więc zadbać o to aby i osnowa i uzasadnienie były ze sobą spójne i zawierały wszystkie wymagane prawem elementy. Z tych względów Sąd w tym składzie i w tej sprawie opowiada się za wyeliminowywaniem uzasadnienia w całości. Sam organ przyznał, że zaskarżone uzasadnienie zostało sporządzone z naruszeniem art. 7, 8, 11, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. Sąd w pełni tę argumentację podziela a więc podziela w tym względzie zarzuty skargi. Nie ulega wątpliwości, że w przypadku oceny czy zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na zamieszkanie organ może poruszać się tylko w granicach prawa, tu ustawy o cudzoziemcach. Uzasadnienie, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. musi wskazywać fakty na których organ się oparł (którym dał wiarę), wskazywać przyczyny z powodu których innym dowodom nie dał wiary oraz uzasadnienie prawne czyli wyjaśnienie podstawy faktycznej z przytoczeniem przepisów prawa. Tym samym nie może w uzasadnieniu pewnych rzeczy domniemywać ani też oceniać postawy moralnej czy etycznej danej osoby, ponieważ tego rodzaju oceny nie wywierają żadnych skutków prawnych. Organ ma obowiązek opierania się wyłącznie na faktach a nie na opiniach czy domniemaniach. Opinie z natury rzeczy są wyrazem subiektywnego podejścia do sprawy a organ ma obowiązek rozważenia dowodów i wysnucia z nich logicznych wniosków a ocena musi być oceną obiektywną znajdując potwierdzenie w zebranych dowodach. Niedopuszczalne jest używanie w uzasadnieniu zwrotów, które mogą godzić w dobre imię lub godność obywatela. Każdemu, zgodnie z art. 23 i 24 § 1 kodeksu cywilnego przysługuje ochrona przez bezprawnym naruszaniem dobra osobistego w postaci dobrego imienia czy godności. Oczywiście nie każde naruszenie dobra osobistego skutkuje możliwością udzielenia ochrony a tylko takie które jest bezprawne to jednak oczywistym wydaje się, że żaden organ nie ma prawa wyrażania się o danej osobie w sposób dyskredytujący, obraźliwy czy mogący być przyczynkiem do naruszenia dóbr osobistych danej osoby poprzez podważanie jego postawy moralnej, uczciwości czy lojalności w stosunku do małżonka. Wypowiedzi organu, że: "Cudzoziemiec wykorzystuje fakt pozostawania w związku małżeńskim z obywatelką polską dla uzyskania wszelkich korzyści wynikających z tego faktu. Nie bez znaczenia jest duża różnica wieku małżonków, czego są świadomi. Kwestia ta podważa tradycyjne rozumienie związku małżeńskiego, gdyż małżonków zwykle łączą więzi, w tym także fizyczna. Z analizy stanu faktycznego wynika, że cudzoziemiec prawdopodobnie działa niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i bazuje na stwarzaniu pozorów (być może także wobec żony), podkreślenie sądu, jednak kwestia ta nie została jednoznacznie potwierdzona i w chwili obecnej nie ma możliwości jej potwierdzenia", stanowi w tym wypadku przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów a nawet więcej swobodną ocenę rzeczywistości przez organ i w ocenie Sądu jest niedopuszczalne. Organ, jako stojący na straży praworządności (art. 7 K.p.a) musi dbać nie tylko o wszechstronne ustalenie stanu faktycznego (a nie domniemanego) ale i o formę wypowiedzi którą jest właśnie uzasadnienie. W tej sprawie, tymi wypowiedziami organ naruszył zasadę zaufania obywateli do Państwa, które powinno stać na straży praworządności i kierować się wyłącznie przepisami prawa. Także ocena organu, że zawarty przez strony związek małżeński z racji wieku "podważa tradycyjne rozumienie związku małżeńskiego, gdyż małżonków zwykle łączą wszelkie więzi w tym więź fizyczna", podkreślenie sądu, stanowi naruszenie tej zasady oraz przekracza prawo do swobody wypowiedzi, ponieważ podważa nie tylko postawę moralną skarżącego i jego żony ale przede wszystkim w sposób nieuprawniony dyskredytuje małżeństwa osób w różnym wieku. Konstytucja RP, będąca ustawą zasadniczą stanowi w art. 18, że małżeństwo jest to związek kobiety i mężczyzny. Brak jest w tym przepisie kryterium różnicy wieku. Tym samym, o ile w świetle uregulowań prawa rodzinnego i opiekuńczego dane osoby mogą zawrzeć związek małżeński organ nie może z faktu występującej między małżonkami różnicy wieku czynić jakiegokolwiek zarzutu merytorycznego. Oceny organu dotyczące łączących małżonków więzi są w tym wypadku bez żadnego znaczenia, tym bardziej, że organ nie stwierdził ostatecznie aby małżeństwo miało charakter fikcyjny tj. aby było zawarte wyłącznie w celu zalegalizowania pobytu skarżącego w Polsce. Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżoną decyzję należało uchylić w zakresie jej uzasadnienia jako nie spełniającego w części wymogów ustawowych zarówno pod względem prawnym jak i leksykalnym. Zgodnie z zaprezentowanym na wstępie poglądem co do spójności uzasadnienia i osnowy decyzji Sąd uznał za konieczne chylenie całego uzasadnienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. D.U. z 2012, poz. 270), dalej p.p.s.a. Organ ma zatem obowiązek ponownego uzasadnienia decyzji pozytywnej z pominięciem domniemań, ocen moralnych i etycznych postawy skarżącego i zawarcia w nim wyłącznie elementów istotnych w świetle podanych w osnowie decyzji przepisów prawa materialnego.