IV SA/Wa 2941/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. T. o przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. T. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2013r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. K. T. zwróciła się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] października 2013r. Na obecnym etapie postępowania strona skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia 500 zł wpisu sądowego należnego z tytułu złożenia skargi na decyzję z zakresu zagospodarowania przestrzennego. Pozostałe koszty postępowania, jakie ewentualnie w przyszłości może ponieść wnioskodawczyni sprowadzają się opłaty kancelaryjnej z tytułu złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA, opłat do wnoszonych środków odwoławczych, a także wynagrodzenia przysługującego fachowemu pełnomocnikowi za sporządzenie środka odwoławczego od wyroku sądu pierwszej instancji (przymus adwokacki). Stwierdzono, co następuje: O odmowie przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie decyduje brak wymaganej wiarygodności wniosku o prawo pomocy. K. T. ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Ze względu na tak określone granice wniosku, strona zobowiązana jest udowodnić, że poniesienie ciężarów kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków sądowych), spowoduje uszczerbek na poziomie koniecznego utrzymania członków rodziny. Te przesłanki prawa pomocy zamieszczono w treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym stanowi postać pomocy finansowej udzielanej przez państwo podmiotom uczestniczącym w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ponieważ rezultatem przyznania prawa pomocy jest powiększanie wydatków budżetu państwa, sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskujących o prawo pomocy powinna być ustalona ze szczególną wnikliwością. Warto też podkreślić, że to na wnioskodawcy ciąży ciężar udowodnienia, takiej sytuacji majątkowej, która uniemożliwia choćby częściowe uczestniczenie w kosztach finansowych postępowania sądowego. Koszty sądowe stanowią tzw. ciężary publiczne. Według art. 84 Konstytucji RP, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków. Okoliczności życia rodziny skarżącej zostały ustalone na podstawie wniosku PPF oraz dodatkowego oświadczenia złożonego na wezwanie referendarza sądowego wyznaczonego do rozpoznania wniosku. W oparciu o te dokumenty stwierdzono: w skład gospodarstwa domowego wchodzi piec osób, w tym troje niepełnoletnich dzieci. Rodzina skarżącej zamieszkuje u jej babci, bowiem budowa ich domu o powierzchni 270 m2 nie została dotychczas zakończona. K. T. prowadzi działalność gospodarczą ([...]) i jest jedynym żywicielem rodziny. Jak oświadczyła, w 2003r. dochód brutto wyniósł 16 000 zł., co w skali miesiąca daje sumę ok. 1333 zł. Wydatki gospodarstwa domowego wynoszą ok. 1800 zł. miesięcznie (koszty wyżywienia, utrzymania mieszkania, opłat za energię elektryczną, wodę, telefon), rata kredytu – 1700 zł. Rodzina posiada samochód osobowy, na którego utrzymanie miesięcznie przeznacza ok. 200 zł. Te okoliczności, zdaniem strony, decydują o braku możliwości zapłaty wpisu sądowego w kwocie 500 zł. Zdaniem rozpoznającego wniosek referendarza sądowego oświadczenie strony skarżącej dotyczące jej dochodów nie może zostać uznane za wiarygodne. O braku wiarygodności decydują znaczne rozbieżności pomiędzy łączną kwotą dochodów rodziny oraz zadeklarowanymi wydatkami. Ze złożonych oświadczeń wynika niezbicie, że łączny miesięczny dochód rodziny w skali miesiąca wynosi jedynie ok. 1330 zł. Strona twierdzi, że nie uzyskuje innych dochodów. Rodzina nie występuje także o świadczenia z pomocy społecznej, a mąż skarżącej nie pracuje i nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Zsumowanie wydatków gospodarstwa domowego daje natomiast kwotę ok. 3700 zł. Kwotę tą stanowi: wydatki na spłatę kredytu hipotecznego, wyżywienie rodziny, utrzymanie mieszkania, miesięczny koszt utrzymania pojazdu samochodowego. Wobec tak istotnych rozbieżności pomiędzy ujawnionymi łącznymi dochodami a wydatkami rodziny, złożonego przez stronę oświadczenia na temat okoliczności majątkowych jej życia, nie można zakwalifikować jako wiarygodne, a więc odpowiadające rzeczywistości. Ponieważ wyszczególnione dochody nie pokrywają nawet połowy wydatków rodziny, należy przyjąć że posiada ona przychody z innych źródeł niż ujawnione (albo w wyższej w wysokości, jak wynika z zeznania podatkowego przedstawionego przez stronę w 2012r. osiągnęła ona dochód w kwocie 41 000 zł.), bądź też nieujawnione oszczędności, o których nie wspomniano dla potrzeb uzyskania prawa pomocy. Rozpoznając żądanie prawa pomocy należy kierować się regałami logiki i doświadczenia życiowego, które w sprawie wnioskodawców W. nakazują odmówić rzetelności złożonych oświadczeń (por. W. Maciejko, M. Rojewski, Zarys metodyki pracy referendarza sądowego, Warszawa 2009 r., s. 224). Podobny kierunek oceny wniosku o prawo pomocy złożonego przez osobę fizyczną wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 lipca 2008 r., sygn. II GZ 137/08. Względy doświadczenia życiowego oraz logiki nakazują więc stwierdzić, że zachowanie minimalnych podstaw utrzymania pięcioosobowej rodziny wymaga wpływów zdecydowanie większych niż deklarowany przez wnioskodawczynię dochód w wysokości 16 000 zł rocznie. Skala wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego jednoznacznie sugeruje, że skarżąca posiada nieujawnione, dla potrzeb uzyskania prawa pomocy, źródła dochodów. Ten wniosek potwierdza fakt nie korzystania z pomocy społecznej przez wnioskodawczynię oraz jej rodzinę. Wnioskująca i jej rodzina spełnia kryterium dochodowe otrzymania jednego z zasiłków przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej. Miałaby również prawo uzyskać jedną z form niepieniężnej postaci pomocy społecznej. Rodzina przy tak niskich dochodach (266 zł. na osobę na miesiąc) wobec obecnego poziomu cen i opłat, aby żyć na granicy utrzymania koniecznego, musiałaby korzystać ze świadczeń z pomocy społecznej. Referendarz podkreśla, że udzielenie skarżącej kredytu w dość znacznej wysokości potwierdza, że strona posiada zdolność kredytową, czyli zdolność spłaty zaciągniętych zobowiązań. Ponieważ skarżąca jest w stanie wypełniać swe zobowiązania wobec banku (nie twierdzi, że zalega z płatnością rat kredytu) to tym bardziej powinna spłacać zobowiązania publiczno – prawne a więc koszty i wydatki sądowe. Strona nie może przerzucać kosztów wszczętych przez siebie postępowań sądowych na społeczeństwo, jeżeli posiada zdolność wywiązywania się z kredytów bankowych. Odmawiając przyznania prawa pomocy nie można pominąć, że skarżąca uzyskała zwrot kosztów poniesionych w związku z kształceniem młodocianego. Na podstawie analizy przesłanego wyciągu z rachunku bankowego ustalono, że Gmina G. [...] stycznia 2014r. przelała na konto K. T. kwotę 8081 zł. Na koniec referendarz podkreśla, że przesłanki niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego nie można utożsamiać z niemożnością poniesienia tych kosztów bez jakiegokolwiek uszczerbku (por.np. postanowienie NSA z 19 lutego 2008r., sygn. akt I FZ 15/08, dostępne na stronie: www.nsa.gov.pl). Nawet bowiem odczuwalny istotnie uszczerbek związany z poniesieniem kosztów sadowych nie powinien skutkować przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym, jeżeli pozostałe po ich pokryciu środku finansowe wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb strony i jej rodziny (por. postanowienie WSA w Warszawie z 30 września 2005r., sygn. akt III SA/Wa 760/05, postanowienie NSA z 19 lutego 2008r., sygn. akt I FZ 22/08, dostępne na stronie: www.nsa.gov.pl_. Z przedstawionych powodów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.