IV SA/Wa 2967/16
WyrokWSA w Warszawie2018-02-22
Skład orzekający: Anita Wielopolska, Joanna Borkowska, Tomasz Wykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, wydając decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, prawidłowo ustalił brak przesłanek wykluczających wydanie takiej decyzji, w szczególności w kontekście prawa do życia rodzinnego?Ratio decidendi
Sąd uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz decyzje organów obu instancji, uznając, że organy nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia, czy istnieją przesłanki wykluczające zobowiązanie cudzoziemca do powrotu, w szczególności dotyczące prawa do życia rodzinnego. Brak należytego zbadania statusu pobytowego rodziny cudzoziemca i prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego stanowiło naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi cudzoziemca na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o zobowiązaniu do powrotu i zakazie wjazdu. Organ pierwszej instancji (Komendant Placówki Straży Granicznej) wydał decyzję o zobowiązaniu do powrotu i zakazie wjazdu. Szef Urzędu utrzymał tę decyzję w mocy, mimo zarzutów pełnomocnika cudzoziemca dotyczących m.in. naruszenia prawa do życia rodzinnego i konieczności ochrony jego zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny pierwotnie oddalił skargę, jednak po wniesieniu skargi kasacyjnej, w trybie autokontroli, uchylił swój wyrok oraz decyzje organów administracji, uznając, że postępowanie wyjaśniające było niewystarczające.Rozstrzygnięcie
1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2967/16; 2. uchyla zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w L. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...]; 3. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego S. S. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant ref. staż. Magdalena Dębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2018 r. sprawy ze skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2967/16 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie rozpoznania sprawy w trybie art. 179a p.p.s.a. 1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2967/16; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w L. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...]; 3. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego S. S. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I. Wyrokiem z dnia 24 marca 2017 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2967/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej także "Sąd") oddalił skargę cudzoziemca o imieniu i nazwisku S. S. (dalej "skarżący" albo "cudzoziemiec"), będącego obywatelem [...], na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej także "Szef Urzędu") z dnia [...] września 2016 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzję").
Zaskarżoną decyzją Szef Urzędu, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżącego, reprezentowanego przez pełnomocnika W. O. od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] (dalej także "Komendanta Placówki") z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], orzekającej o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu na:
- terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 4 lat od dnia wykonania ww. decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, w przypadku braku informacji o jej wykonaniu;
- na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 4 lat od dnia wykonania ww. decyzji, na wypadek, jeżeli w terminie w niej określonym strona nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłowała przekroczyć granicę w tym terminie wbrew przepisom prawa,
orzekł w następujący sposób:
1) uchylił decyzję Szefa Urzędu w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu;
2) orzekł o:
- określeniu terminu dobrowolnego powrotu do 30 dni od dnia doręczenia decyzji;
- zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 4 lat od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego, w przypadku braku informacji o jej wykonaniu;
- zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 4 lat na wypadek, jeżeli w terminie określonym w decyzji strona nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłowała przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa;
3) utrzymał decyzję Szefa Urzędu w mocy w pozostałej części.
II. Wydanie przez Sąd wskazanego na wstępie wyroku z dnia 24 marca
2017 r. nastąpiło w następujących okolicznościach:
1. Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. Komendant Placówki orzekł o: (-) zobowiązaniu skarżącego do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, (-) zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 4 lat od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, w przypadku braku informacji o jej wykonaniu oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 4 lat od dnia wykonania ww. decyzji na wypadek, jeżeli w terminie w niej określonym strona nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłowała przekroczyć granicę w tym terminie wbrew przepisom prawa.
Organ wskazał, że: (-) zobowiązanie skarżącego do powrotu następuje w związku z wystąpieniem okoliczności, o których mowa w art. 302 ust.1 pkt 7 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tj. Dz.U. poz.1650 z późn. zm.), tj. dane skarżącego figurują w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, (-) wobec cudzoziemca nie zachodzą przesłanki uniemożliwiające wydanie mu decyzji o zobowiązaniu do powrotu wskazane w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach oraz przesłanki do udzielenia mu zgody na pobyt humanitarny lub zgody na pobyt tolerowany.
2. W dniu [...] lutego 2016 r. pełnomocnik skarżącego wniósł do Szefa Urzędu odwołanie od decyzji Komendanta Palcówki z dnia [...] stycznia 2016 r., zarzucając tej decyzji:
- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, poprzez jego niezastosowanie, tj. nieudzielenie skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, w sytuacji gdy toczy się aktualnie z jego udziałem przed Sądem Okręgowym w [...] Wydział [...] postępowanie, w którym jego udział jest konieczny zarówno w interesie szeroko rozumianego wymiaru sprawiedliwości jak i szczególnie jego samego oraz art. 348 pkt 2 w związku z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. poprzez jego niezastosowanie i tym samym naruszenie jego prawa do życia prywatnego, w sytuacji gdy wobec skarżącego toczy się postępowanie sądowe, w którym jego udział jest bezwzględnie konieczny, zaś wykonanie "zaskarżonej decyzji przed prawomocnym zakończeniem "[...]" postępowania sądowego całkowicie czyni fikcyjnym jego prawo do obrony przed sądem, zaś z drugiej strony pozostawienie skarżącego bez uregulowania jego statusu powoduje, że nie może on legalnie podjąć kontynuacji zatrudnienia i w konsekwencji legalnego zarobkowania na pokrycie kosztów utrzymania;
- naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszystkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym nazbyt dowolne przyjęcie i "imputowanie" skarżącemu, że w stanie rzeczywistym stan jego zdrowia jest dobry, podczas gdy pozostaje on pod opieką [...] Centrum [...] w [...];
- naruszenie przepisów art. 8 k.p.a. poprzez sprzeciwienie się zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, w sytuacji gdy organ prowadzący postępowanie nie wykazał nawet minimum zaangażowania, aby przypadek skarżącego najpierw dokładnie rozpoznać, a następnie zastosować najwłaściwsze przepisy prawa materialnego umożliwiające załatwienie sprawy zarówno w interesie skarżącego jak i nie sprzeciwiające się interesowi społecznemu jak i słusznemu interesowi obywateli.
Pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i udzielenie skarżącemu zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych na czas prawomocnego zakończenia postępowania przed Sądem Okręgowym w [...] Wydział [...].
3. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2016 r. Szef Urzędu rozpatrzył odwołanie skarżącego od decyzji Komendanta z dnia [...] stycznia 2016 r., utrzymując tę decyzję w mocy.
Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, Szef Urzędu wskazał w szczególności, co następuje:
1) Zgodnie z art. 302 ust. 1 pkt 7 ustawy o cudzoziemcach decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy obowiązuje wpis danych cudzoziemca do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany.
2) W toku postępowania odwoławczego skarżący dołączył następujące dokumenty: zaświadczenie lekarskie z dnia [...] marca 2016 r., kartę informacyjną leczenia szpitalnego w [...] Centrum [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r., dwie karty informacyjne leczenia szpitalnego u tego samego świadczeniodawcy (z dnia [...] sierpnia 2007 r. oraz z dnia [...] czerwca 2011 r.) oraz kartę informacyjną leczenia szpitalnego w SP ZOZ USK [...] w [...]. Z powyższych dokumentów wynika, że w trakcie pobytu w areszcie śledczym, w dniu [...] kwietnia 2007 r. skarżący doznał [...], cierpi na [...] oraz wymaga stałego leczenia przez lekarza specjalistę - [...] i przyjmowania leków.
3) W dniu [...] sierpnia 2016 r. do organu odwoławczego wpłynęło pismo z Sądu Okręgowego w [...] - Wydział [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. sygn. akt [...] E.P., informujące o tym, że przeciwko skarżącemu zapadł nieprawomocny wyrok w sprawie sygn. akt [...], w której wobec cudzoziemca zastosowano środek zapobiegawczy w postaci dozoru policyjnego oraz, że w sprawie toczy się postępowanie międzyinstancyjne.
4) Wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2012 r. w sprawie sygn. akt [...] o czyn z art. 291 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk i w zw. z art. 11 § 2 kk i w zw. z art. 12 kk i w zw. z art. 65 kk Sąd Okręgowy w [...] Wydział [...] skazał skarżącego i wymierzył mu karę 1 roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 lat oraz karę grzywny w wysokości 80 stawek dziennych po 40 zł każda (data uprawomocnienia się wyroku: [...].04.2012r.). Dodatkowo na podstawie postanowienia z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] (dot. wyroku nr [...] z dnia [...] grudnia 2001 r., skazującego za czyn z art. 270 § 2 k.k. na karę pozbawienia wolności 1 roku i 6 miesięcy oraz karę grzywny w wysokości 80 stawek dziennych po 30 zł) zawieszającego warunkowo wykonanie kary 1 roku i 6 miesięcy na okres 4 lat próby zmieniono termin obowiązywania wpisu w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium RP jest niepożądany oraz w Systemie Informacyjnym Schengen do celów odmowy wjazdu z dnia [...] kwietnia 2015 r. do dnia [...] listopada 2017 r.
5) Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wobec cudzoziemca zachodzi przesłanka z art. 302 ust. 1 pkt 7 ustawy o cudzoziemcach. W związku z powyższym, wobec cudzoziemca zachodzi przesłanka do wydania mu decyzji o zobowiązaniu do powrotu.
6) W odniesieniu do cudzoziemca nie zachodzą przeszkody do zobowiązania go do powrotu, przewidziane w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w tym w szczególności skarżący nie spełnia przesłanek do uzyskania zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych (art.348 ustawy), czy też zgody na pobyt tolerowany (art.351 ustawy). Stosownie do powyższego:
7) W trakcie przesłuchania skarżący zeznał, że: (-) w kraju pochodzenia nie był prześladowany i nic mu tam nie grozi, (-) nie jest członkiem rodziny obywatela Rzeczypospolitej Polskiej ani Unii Europejskiej, (-) na terytorium Polski zamieszkuje jego żona, która w chwili obecnej nie jest nigdzie zatrudniona i pomaga mu w prowadzeniu gospodarstwa domowego, (-) w Polsce zamieszkuje również jego dorosły syn, który tu studiuje, (-) w [...] natomiast zamieszkuje jego ojciec oraz córka z wnukami, (-) zadeklarował chęć dobrowolnego wykonania decyzji o zobowiązaniu go do powrotu oraz oświadczył, że posiada wystarczające środki finansowe na opłacenie podróży powrotnej do [...].
8) Odnosząc się do argumentów pełnomocnika strony podniesionych w przedmiotowym odwołaniu należy wskazać, że zgodnie z udzieloną przez Sąd Okręgowy w [...] Wydział [...] informacją z dnia [...] sierpnia 2016 r. w chwili obecnej nie toczy się przed ww. sądem postępowanie przeciwko cudzoziemcowi, gdyż zostało ono zakończone wydaniem wyroku w sprawie o sygn. akt [...] (wyrok jest nieprawomocny). W związku z powyższym należy uznać za nieuzasadniony argument pełnomocnika, iż obecność cudzoziemca na terytorium Polski jest konieczna z uwagi na toczące się postępowanie w ww. sprawie.
9) Natomiast odnosząc się do argumentu pełnomocnika dotyczącego złego stanu zdrowia cudzoziemca, uniemożliwiającego mu powrót do kraju pochodzenia oraz konieczności kontynuowania przez niego leczenia na terytorium Polski należy stwierdzić, że cudzoziemiec nie udokumentował, iż jego stan zdrowia uniemożliwia mu odbycie podróży do kraju pochodzenia. Z dołączonej dokumentacji medycznej wynika, że skarżący cierpi [...], jednakże choroba ta nie stanowiła przeszkody w odbyciu przez niego w maju 2013 r. podróży lotniczej do [...]. Ponadto jak wynika z oświadczenia cudzoziemca złożonego przez niego w dniu [...] kwietnia 2015 r., w trakcie zatrzymania przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej w [...], czuje się on dobrze, nie przyjmuje żadnych leków i nie leczy się przewlekle. W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że stan zdrowia cudzoziemca umożliwia mu odbycie podróży do kraju pochodzenia. Natomiast po powrocie do [...] skarżący będzie miał możliwość podjęcia leczenia w swoim kraju.
10) Odnosząc się do orzeczonego czasu trwania zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 4 lat, a także zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 4 lat, na wypadek, jeżeli cudzoziemiec nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie dobrowolnego powrotu, określonym w decyzji lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę w tym terminie wbrew przepisom prawa, należy wskazać, że organ II instancji podziela w tym zakresie stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym określając czas trwania zakazu wjazdu cudzoziemca uwzględniono jego lekceważący stosunek do obowiązujących w Polsce przepisów prawa, wielokrotną karalność i tendencję do recydywy, a co za tym idzie nieprzestrzeganie ogólnych norm społecznych i prawnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
4. Pismem z dnia [...] października 2016 r. skarżący wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję z dnia [...] września 2016 r., zarzucając orzeczeniu odwoławczemu:
1) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
- art. 7 k.p.a. poprzez uchybienie zasadzie prawdy obiektywnej polegające na niedołożeniu wymaganych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia sprawy, tj. rozpoznania czy w sprawie nie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu pobytu ze względów humanitarnych,
- art. 138 § 1 pkt 2 poprzez rozstrzygnięcie odwołania orzeczeniem uchylającym w części orzeczenie organu pierwszej instancji i odmienne w tej części rozstrzygnięcie, przy czym nowe rozstrzygnięcie jest tej samej treści co uchylone co sugeruje, że organ drugiej instancji zamierzał wydać orzeczenie w części reformatoryjne na korzyść skarżącego, zaś redagując je popełnił błąd pisarski
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 348 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, poprzez bezzasadne przyjęcie i uznanie, że w sprawie nie zachodzą okoliczności mogące uzasadnić udzielenie mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych w sytuacji, kiedy podstawy do takiego rozstrzygnięcia w sprawie występują.
5. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia [...] listopada 2016 r., organ wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, stwierdzając że decyzje te wydano z naruszeniem postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadniając własne stanowisko, organ odwoławczy stwierdził w szczególności, co następuje:
(i) Analiza zarzutów skargi, jak również ponowna analiza akt postępowania prowadzi do wniosku, że decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz poprzedzająca ją decyzja Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego innego niż takie, które daje podstawę do wznowienia postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem zachodzi podstawa do uchylenia decyzji określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
(ii) W związku z powyższym uzasadniony jest wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2016 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...]. Należy jednak podnieść, iż podwody, dla których Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców składa taki wniosek nie pokrywają się w całości z argumentacją zawartą w skardze, co uniemożliwiało uwzględnienie skargi w całości.
(iii) Przyznać należy, że postępowanie pierwszoinstancyjne oraz postępowanie odwoławcze nie odpowiadały zasadom prawidłowego postępowania wyjaśniającego. Także uzasadnienie decyzji nie spełnia wszystkich wymogów proceduralnych. Skarżący trafnie zarzuca organowi odwoławczemu naruszenie art. 7 K.p.a. Rozpatrując skargę cudzoziemca, tut. organ ponownie szczegółowo przeanalizował podjęte działania mające na celu stwierdzenie, czy zachodzą wobec niego przesłanki uzasadniające udzielenie mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych.
(iv) W toku postępowania skarżący został przesłuchany do protokołu i zeznał, że w Polsce przebywa od 1998 r" zamieszkuje w [...] przy ul. [...] razem z żona - pania A. S. i synem – E.S. Wskazał, że zatrudniony był w firmie "[...]" na stanowisku radcy do spraw finansowych. Jego żona, która przebywa w Polsce na podstawie zgody na i pobyt ze względów humanitarnych, nigdzie nie pracuje i pozostaje na jego utrzymaniu, natomiast jego syn studiuje na I roku studiów w Wyższej Szkole Stosunków Międzynarodowych. Oświadczył, że w kraju pochodzenia nie był prześladowany i nic mu tam nie grozi. Ponadto zadeklarował chęć dobrowolnego wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Cudzoziemiec wskazał także, że w kraju pochodzenia zamieszkuje jego córka, wnuki i ojciec.
(v) W piśmie z dnia [...] listopada 2015 r. pełnomocnik strony zwrócił się do organu I instancji o przyspieszenie wydania wobec niej rozstrzygnięcia w sprawie, wskazując jednocześnie, że zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie jej zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych, gdyż w Polsce zamieszkuje jego żona, a zobowiązanie cudzoziemca do powrotu naruszyłoby prawo do jego życia rodzinnego. Ponadto chciałby on legalnie podjąć zatrudnienie, co wiąże się z posiadaniem środków na utrzymanie oraz ubezpieczenia zdrowotnego. Stwierdzono także, że cudzoziemiec spełnia przesłanki do udzielenia mu zgody na pobyt tolerowany, gdyż zobowiązanie go do powrotu jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu właściwego do przymusowego wykonania decyzji. Wskazano, że z uwagi na toczące się postępowanie przed Sądem Okręgowym w [...] musi pozostawać w dyspozycji wymiaru sprawiedliwości, a z drugie strony musi mieć zapewnione prawo do obrony.
(vi) Ponadto Cudzoziemiec przedłożył w toku postępowania pierwszoinstancyjnego zaświadczenie wystawione w dniu [...] listopada 2015 r. przez lekarza - specjalistę z Centrum Medycznego "[...]" zawierające dane dot. jego stanu zdrowia i zalecenia związane z podróżowaniem. W związku z powyższym organ podjął starania mające na celu wyjaśnienie sytuacji zdrowotnej strony, tj. wystąpił w dniu [...] listopada 2015 r. z szeregiem pytań do ww. lekarza. W piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. ww. Centrum Medyczne przekazało szczegółowe wyjaśnienia w sprawie, na których następnie oparł się organ I instancji. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] zasadnie stwierdził, że "samo występowanie choroby u cudzoziemca nie stanowi naruszenia art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności". Stwierdzono, że w toku postępowania nie uskarżał się na stan zdrowia, nie przedstawił też żadnych dokumentów świadczących o tym stanie (poza ww. zaświadczeniem) w tym o przebytych chorobach i operacjach, przyjmowania leków na stałe oraz przewlekłym leczeniu. Odnośnie odbywania przez Stronę podróży wskazano, że po pierwsze podróżuje on w ramach obowiązków zawodowych (jego firma ma siedzibę w województwie [...]), a po drugie w 2013 r. odbył podróż samolotem i samochodem z [...] do [...] przez [...]. Dodatkowo wskazano, że może on leczyć się w kraju pochodzenia.
(vii) W decyzji organu I instancji stwierdzono także, że nie zachodzą wobec niego przesłanki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych oraz na pobyt tolerowany w Polsce. Szczególnie, że nie przestrzega on obowiązującego w Polsce prawa. W ww. decyzji organ stwierdził także, że cudzoziemiec naruszał w przeszłości porządek prawny (co stanowiło podstawę umieszczenia jego danych w Wykazie i Systemie Informacyjnym Schengen) i istnieje zagrożenie, że będzie naruszał go także w przyszłości.
(vii) W trakcie postępowania odwoławczego pełnomocnik Cudzoziemca uzupełnił materiał dowodowy sprawy o szereg dokumentów dot. jego leczenia w latach 2007, 2011, 2013 i 2016.
(ix) Należy podkreślić, że od samego początku postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu (patrz: protokół przesłuchania Strony z dnia [...] kwietnia 2015 r.) cudzoziemiec podnosił, iż zamieszkuje w Polsce wraz z żoną panią A. S., posiadającą zgodę na pobyt ze względów humanitarnych w Polsce, oraz z synem panem E. S., studiującym w naszym kraju. Kwestia powyższa nie została jednakże w ogóle zbadana i wyjaśniona przez organy I i II instancji.
(x) Po otrzymaniu przedmiotowej skargi cudzoziemca Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców ustalił (na podstawie zapisów znajdujących się w Systemie Informatycznym "Pobyt v. 2), że żona skarżącego - pani A. S. posiada od 2014 r. zgodę na pobyt ze względów humanitarnych w Polsce (poprzednio: zgodę na pobyt tolerowany), udzieloną przez Wojewodę [...] na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w toku postępowania wydaleniowego, z uwagi na konieczność ochrony jej życia rodzinnego.
(xi) Należy w tym miejscu wskazać, iż cudzoziemiec posiadał w okresie od dnia [...] października 2012 r. do dnia [...] października 2014 r. zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony udzielone na podstawie ustawy abolicyjnej. W aktach sprawy brak jest jednak potwierdzenia podjęcia, tak przez organ I instancji, jak i przez organ odwoławczy, jakichkolwiek czynności mających na celu wyjaśnienie sytuacji rodzinnej Cudzoziemca. Organy administracji nie uzyskały od Wojewody [...] akt dot. postępowania wydaleniowego żony Cudzoziemca, w którego to konsekwencji uzyskała ona zgodę na pobyt ze względów humanitarnych w Polsce. Nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego w zadeklarowanym przez Cudzoziemca miejscu zamieszkania jego i jego rodziny. Nie przesłuchano żony Cudzoziemca ani jego syna. Nie uzyskano także żadnych informacji dot. statusu pobytowego syna Cudzoziemca. Nie zbadano kwestii życia prywatnego Skarżącego. Organy skoncentrowały swoje wysiłki na wyjaśnieniu ustaleniu stanu zdrowia Cudzoziemca oraz jego karalności.
(xii) W konsekwencji należy przyznać, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 Kp.a., a także art. 107 § 3 K.p.a, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
(xiii) W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie zasadne jest zastosowanie art. 135 p.p.s.a. i uchylenie również decyzji organu I instancji tak, aby uczynić zadość zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
(xiv) W przedmiotowej sprawie konieczne jest przeprowadzenie przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] szerokiego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie, czy wobec Cudzoziemca zachodzą przesłanki wskazane w art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, w którym wskazuje się, że cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., a w konsekwencji, czy zachodzi wobec niego przesłanka wykluczająca wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu wskazana w art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Zasadne byłoby zatem dokonanie szczegółowych ustaleń w zakresie statusu pobytowego jego żony i syna oraz ustalenie czy cudzoziemiec prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z ww. członkami rodziny. W tym celu niezbędne będzie ponowne przesłuchanie cudzoziemca, przesłuchanie jego żony oraz syna, przeprowadzenie szczegółowego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania Cudzoziemca i jego rodziny, jak również uwzględnienie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania dot. wydalenia pani A. S., prowadzonego przez Wojewodę [...] w 2014 r.
(xv) Następnie konieczne będzie ponowne poddanie ocenie zebranego materiału dowodowego pod kątem prowadzenia przez cudzoziemca w Polsce podlegającego ochronie życia rodzinnego, przy uwzględnieniu dotychczasowej historii jego pobytu w naszym kraju, w tym jego karalności. W tym celu konieczne byłoby uzyskanie informacji dot. postępowania karnego o Sygn. akt [...] (Cudzoziemiec oskarżony został o popełnienie przestępstw z art. 258 § 1 i 3 kk w zw. z art. 65 § 2 kk, art. 18 § 3 kk w zw. z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 65 § 1 kk, art. 291 § 1 kk w zw. z art. 65 § 1 kk, art. 18 § 2 kk w zw. z art. 148 § 2 pkt 4 kk w zw. z art. 65 § 1 kk.), w którym w momencie wydawania decyzji przez organ odwoławczy toczyło się postępowanie międzyinstancyjne. Niezbędne jest także stwierdzenie, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, czy strona prowadzi w Polsce życie prywatne i czy podlega ono ochronie.
(xvi) Ponowne rozpoznanie sprawy przez organ administracji nie będzie zatem prawdopodobnie ograniczało się do analizy stanowiska skarżącego wyrażonego w toku postępowania odwoławczego i sądowego. Ponadto w obecnym stanie sprawy nie można wykluczyć konieczności dokonania kolejnych czynności dowodowych, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, które nie zostały wskazane powyżej. Zakres postępowania dowodowego będzie zatem wykraczać poza ramy "uzupełnienia" materiału dowodowego a ustalenia dokonane w toku ponownego postępowania mogą mieć zasadnicze i kluczowe dla sprawy znaczenie.
(xvii) Szef Urzędu nie miał możliwości zastosowania w niniejszej sprawie instytucji samokontroli przewidzianej w art. 54 § 3 P.p.s.a., tj. nie miał możliwości samodzielnego uwzględnienia wniesionej skargi. Ewentualna decyzja samokontrolna powinna zatem nie tylko uchylać zaskarżoną decyzję, ale również stanowić środek załatwienia sprawy udzielenia stronie zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych w Polsce. W chwili obecnej jednak, z uwagi na przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w niewystarczającym stopniu przez organ I i II instancji, tut. organ nie dysponuje wystarczającym materiałem dowodowym, na podstawie którego można orzec o udzieleniu Stronie wnioskowanego zezwolenia. W konsekwencji decyzja samokontrolna na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a. byłaby decyzją przedwczesną. To dopiero ponownie przeprowadzone postępowanie pozwoli na zebranie materiału dowodowego w całości i jego ocenę.
III. W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu, Sąd oddalił wniesioną skargę, stwierdzając iż co do zasady oznacza to podzielenie przez Sąd stanowiska Szefa Urzędu, iż w odniesieniu do skarżącego wystąpiły przesłanki do zobowiązaniu do powrotu. Stwierdzając powyższe, Sąd zaznaczył jednakże, iż taką ocenę legalności decyzji Szefa Urzędu należy ostatecznie uznać za wadliwą. Prawidłowa ocena kontrolowanego postępowania administracyjnego winna bowiem prowadzić do wniosku, że prowadzące je organy nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący, czy wobec skarżącego zachodzi przesłanka wykluczająca wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu wskazana w art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. W tym kontekście konieczne było dokonanie szczegółowych ustaleń w zakresie statusu pobytowego żony skarżącego i jego syna oraz ustalenie czy cudzoziemiec prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z ww. członkami rodziny. Oznacza to, iż wbrew stanowisku wyroku Sądu, oddalającego skargę, wydane w sprawie decyzje administracyjne należało uchylić. Sąd przyznał zatem, iż wyrok z dnia 24 marca 2017 r. jest ostatecznie wadliwy, niemniej nie może zostać skorygowany z urzędu.
IV. Pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. skarżący, reprezentowany przez r.pr. T. K., wniósł do tut. Sądu skargę kasacyjną od wyroku z dnia 24 marca 2017 r., zarzucając temu wyrokowi:
- naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, t.j. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" ustawy p.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżanej decyzji organów II i I instancji w sytuacji, kiedy doszło do oczywistego naruszenia przepisów art. 7 i art. 132 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 - Kodeks postępowania administracyjnego polegające na niewyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji wydanych w oparciu o materiał dowodowy zebrany w zdecydowanie niewystarczającym zakresie z wyraźną szkodą dla skarżącego a także - pomimo zasygnalizowania tej okoliczności w odwołaniu skarżącego z dnia [...] stycznia 2016, niezmienieniu decyzji w trybie przewidzianej autokontroli;
- naruszenie art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. poprzez niewykorzystanie swoich uprawnień wynikających z niezwiązania Sądu zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną w szczególności wobec jednoznacznego stanowiska Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w [...] wyrażonego w piśmie z dnia [...] listopada 2016 stanowiącym odpowiedź organu na skargę, w którym tenże organ wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stwierdzając, że decyzje te wydano z naruszeniem postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na powyższe oraz na podstawie art. 188 ustawy p.p.s.a. skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
V. Stosownie do art.179a p.p.s.a. jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.
Z racji tego, iż podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, zaskarżony wyrok tut. Sądu należało uchylić i rozpatrzeć ponownie sprawę ze skargi skarżącego na decyzję Szefa Urzędu.
Ponowne rozpatrzenie sprawy prowadzi do wniosku o konieczności uwzględnienia w/w skargi i w efekcie uchylenia zarówno: 1) decyzji Szefa Urzędu z dnia [...] września 2016 r., jak i 2) utrzymanej nią w mocy decyzji Komendanta Placówki z dnia [...] stycznia 2016 r. z racji obciążenia tychże orzeczeń naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art.7 i 77 § 1 k.p.a., w związku z art.303 ust.1 pkt 2 i art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, które to naruszenie mogło istotnie wpłynąć na wynik sprawy. Zaniechanie przez Sąd orzeczenia w ten sposób w pierwszym wyroku (i w to miejsce oddalenie skargi na zasadzie art.151 p.p.s.a.) przesądza zatem o naruszeniu przez Sąd art.145 § 1 lit.c p.p.s.a. (poprzez niezasadne niezastosowanie tego przepisu), na co trafnie zwrócono uwagę w skardze kasacyjnej.
VI. Ponowna kontrola legalności zaskarżonej do Sądu decyzji Szefa Urzędu z dnia [...] września 2016 r. prowadzi do następujących wniosków:
1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, prowadzonego na podstawie art.302 i nast. ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, w którym w drugiej instancji orzekł zaskarżoną decyzją Szef Urzędu, było zobowiązanie skarżącego do powrotu w związku z wystąpieniem okoliczności przewidzianych w ust.1 pkt 7 przywołanego przepisu (obowiązywanie wpisu danych cudzoziemca do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany). Orzekające w sprawie organy obu instancji uznały, że w sytuacji, w której: (-) w/w ustawowa przesłanka do zobowiązania cudzoziemca do zwrotu bezspornie wystąpiła, (-) w sprawie brak jest jakichkolwiek przeszkód do orzeczenia o takim zobowiązaniu, przewidzianych w art.303 ustawy, w tym w szczególności skarżący nie spełnia przesłanek do uzyskania zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany (art.303 ust.1 pkt 2 ustawy), o zobowiązaniu skarżącego do powrotu należało orzec.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy brak jakichkolwiek wątpliwości Sądu co do wystąpienia w sprawie okoliczności, uzasadniających wszczęcie w stosunku do skarżącego postępowania o zobowiązania do powrotu, regulowanego przepisami art.299 i nast. ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie bowiem z art. 302 ust.1 pkt 7 ustawy o cudzoziemcach dane skarżącego figurowały w dacie orzekania przez Szefa Urzędu w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany. Obszernie uzasadnione ustalenia organów w tym zakresie Sąd uznaje za oczywiście prawidłowe.
Niemniej rozpatrując skargę na decyzję Szefa Urzędu, wydaną we w/w przedmiocie, Sąd jest zobowiązany do skontrolowania tej decyzji (a na zasadzie art.135 również decyzji Komendanta Placówki) także pod kątem tego, czy organy obu instancji poczyniły wyczerpujące ustalenia faktyczne na okoliczność istnienia przeszkód uniemożliwiających orzeczenie o zobowiązaniu skarżącego do powrotu, skatalogowanych w art.303 ustawy, w tym w szczególności na okoliczność istnienia przeszkody, o której mowa w art.303 ust.1 pkt 2 ustawy (cudzoziemcowi udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub zachodzą przesłanki do ich udzielenia).
2. Orzekając w sprawie pierwotnie Sąd uznał, pomimo autokrytycznego stanowiska Szefa Urzędu, wyłożonego w odpowiedzi na skargę z dnia [...] listopada 2016 r. (w której organ odwoławczy wniósł o uwzględnienie skargi), iż ustalenia organów w zakresie przesłanki z art.303 ust.1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, formułujące niekorzystną dla skarżącego konkluzję, są całkowicie wystarczające (Sąd nie podzielił tym samym wówczas zastrzeżeń podniesionych we w/w odpowiedzi na skargę). Jak już zasygnalizowano wcześniej, stanowisko to nie jest jednakże prawidłowe, do którego to wniosku Sąd doszedł już na etapie sporządzania uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, czemu w tymże uzasadnieniu dał jasny wyraz. Tym samym ostatecznie Sąd całkowicie przychyla się do stanowiska organu odwoławczego, zawartego w przywołanej odpowiedzi na skargę z dnia [...] listopada 2016 r., w świetle którego kontrolowane postępowanie administracyjne w obu instancjach nie odpowiadało – w zakresie oceny przesłanki z art.303 ust.1 pkt 2 w związku z art.348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach – kryteriom przewidzianym w art.7 i 77 § 1 k.p.a. Zachodzi zatem potrzeba powtórzenia tego postępowania w całości przez Komendanta Placówki w celu ustalenia, czy zobowiązanie skarżącego do powrotu nie naruszy jego prawa do prowadzonego na terenie RP życia rodzinnego wraz z żoną i synem. Obszernie zreferowane na wstępie niniejszego uzasadnienia stanowisko odpowiedzi na skargę Sąd traktuje zatem ostatecznie jako stanowisko własne, odstępując w tym miejscu od ponownego przytaczania jego treści. Stanowisko to wiąże zatem organy obu instancji przy ponownym orzekaniu w sprawie.
3. Przywołane wyżej okoliczności przesądziły zarówno o uchyleniu pierwszego wyroku Sądu, wydanego w niniejszej sprawie, jak i decyzji organów obu instancji, wydanych w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Komendant Placówki ponownie przeprowadzi postępowanie w sprawie, dokonując ustaleń faktycznych i przeprowadzając dowody, o których mowa w odpowiedzi Szefa Urzędu na skargę, udzielonej pismem z dnia [...] listopada 2016 r.
W sytuacji, w której skarga kasacyjna okazała się skuteczna, Sąd pierwszej instancji orzekł, jak w sentencji, czyli uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 179a p.p.s.a. (w trybie autokontroli), a także uchylił zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 179a w związku z art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło