IV SA/Wa 2973/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Łukasz Krzycki, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi I. I. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie z dnia [...] września 2016 r. znak: [...]; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego I. I. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił I. I. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2016 r. o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący za pośrednictwem pełnomocnika, pana A. S. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wskazując jako cel pobytu wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy M. H. z siedzibą w [...], na stanowisku kucharza kuchni [...]. W toku postępowania przed organem I instancji w dniu 14 grudnia 2015 r. cudzoziemiec złożył oświadczenie o zmianie kwalifikacji wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy powołując się na szczególne okoliczności, tj. przesłankę określoną w art. 181 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach. Decyzją z dnia [...].02.2015 r. Nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 1 i art. 184 w związku z art. 181 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o cudzoziemcach odmówił I. I. wnioskowanego zezwolenia stwierdzając, że wnioskodawca nie spełnia warunków, o których mowa w art. 181 ust. 1 ustawy. Od powyższego rozstrzygnięcia, w dniu [...].03.2016 r., tj. z uchybieniem ustawowego terminu, pani A. T., na mocy pełnomocnictwa udzielonego jej przez stronę w dniu [...] marca 2016 r. wniosła odwołanie. Wraz z odwołaniem wniesiono prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wniosek uzasadniono chorobą skarżącego. Organ wskazał, że stosownie do postanowień art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie. Zgodnie z art. 40 § 1 Kpa, pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela temu przedstawicielowi. W myśl § 2 jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Organ argumentował, że zgodnie z art. 58 § 2 kpa prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Mając na uwadze treść art. 58 § 1 k.p.a. organ zauważył, że strona (lub jej pełnomocnik) występująca z wnioskiem o przywrócenie terminu powinna wykazać, że mimo całej staranności nie udało się jej zachować terminu do złożenia przedmiotowego odwołania Organ wywodził, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013r. została doręczona pod wskazany przez pełnomocnika strony - pana A. S. adres: ul. [...], [...]. Zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniem odbioru, ww. decyzja organu I instancji została odebrana osobiście przez pana A. S. w dniu 1 marca 2016 r. Organ stwierdził, że przedmiotowa decyzja została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi strony. Decyzja Wojewody [...] zawiera pouczenie o przysługującym cudzoziemcowi prawie do wniesienia odwołania do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w ciągu 14 dni od dnia jej doręczenia. Termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 15 marca 2016 r., natomiast odwołanie zostało złożone w dniu 22 marca 2016 r. Wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania ustanowiony w dniu [...] marca 2016 r. pełnomocnik - pani A. T. - podniósł, że niedotrzymanie terminu do wniesienia odwołania od zaskarżonej decyzji Wojewody [...] w terminie 14 dni od daty jej doręczenia nastąpiło na skutek choroby (zatrucia pokarmowego) I. I. W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wyjaśnienia pani A. T. w kwestii przyczyny niezłożenia przedmiotowego odwołania w ustawowym terminie nie uprawdopodabniają braku winy cudzoziemca w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku wniesienia odwołania w terminie można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, faktycznie niezależny od strony oraz trwać przez cały bieg terminu dla dokonania czynności procesowej. Strona obowiązana jest do dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zdaniem organu w przypadku choroby trzeba wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o chorobie jest wiarygodne (tj. np. potwierdzone zaświadczeniem lekarskim), ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Organ argumentował, że w sprawie przedstawiono wprawdzie zaświadczenie lekarskie wystawione w dniu 8 marca 2016 r. stwierdzające, iż w okresie od dnia 8 marca 2016 r. do dnia 15 marca 2016 r. cudzoziemiec podlegał leczeniu, jednak nie każda choroba automatycznie uprawdopodabnia brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto organ zauważył, że do akt sprawy załączono pełnomocnictwo z dnia [...] listopada 2015 r. upoważniające pana A. S. do reprezentowania I. I. w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie wydania wnioskowanego zezwolenia. Organ podkreślił, że pełnomocnictwo do dnia wydania postanowienia nie zostało cofnięte. W ocenie organu cudzoziemiec w kwestii terminowego wniesienia odwołania mógł działać za pośrednictwem pełnomocnika. Jednocześnie organ podkreślił, iż wnioskodawca upoważniając pana A. S. do reprezentowania go w przedmiotowej sprawie powinien liczyć się z faktem, iż skutki działań i zaniechań pełnomocnika obciążają jego samego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie wniósł I. I. zarzucając naruszenie: - art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności nieprzeanalizowanie jednostki chorobowej wskazanej w załączonym zaświadczeniu lekarskim pozwalającej na ustalenie stanu zdrowia skarżącego w kontekście możliwości osobistego działania w sprawie terminowego złożenia odwołana, a jedynie skupienie się i uwypuklenie prezentowanego w uzasadnieniu założenia, iż jedynie lekarz o specjalizacji gastrycznej może podjąć się leczenia chorób wewnętrznych w tym problemów z funkcjonowaniem przewodu pokarmowego a nie lekarz endokrynolog, co świadczy o błędnym rozumieniu przez organ orzekający w sprawie specjalizacji i uprawnień do wykonywania zawodu lekarza o specjalizacji ogólnej oraz specjalizacji szczegółowej (argumentum a maiori ad minus); - art. 7 k.p.a. poprzez brak wnikliwej i obiektywnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz nie uwzględnienie słusznego interesu obywatela; - art. 77 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy w tym ustalenie, że przedłożone do akt sprawy zaświadczenie (zwolnienie) lekarskie w sposób dostateczny, a przy tym wyczerpujący uprawdopodabnia niemożność osobistego i terminowego działania przez skarżącego w dniach 08.03-15.03.2016 r., w przedmiocie złożenie odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...].07.2013 r. nr [...]; - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez brak wnikliwej oraz obiektywnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i błędne przyjęcie, że skarżący nie zachował szczególnej staranności i dbałości o własne interesy, w sytuacji gdy ustanowienie pełnomocnika w sytuacji gdy mamy do czynienia z cudzoziemcem napotykającym się w życiu codziennym w Polsce nie tylko na bariery językowe i kulturowe uznać należy za przejaw najwyższej dbałości o swe interesy a złożony i uprawdopodobniony wniosek o przywrócenie terminu na złożenie odwołania tak powinien być oceniony; - art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie w przedmiotowej sprawie wyrazem czego było stosowanie przez organ przepisów materialnoprawnych tj. art. 181 ustawy o cudzoziemcach w sposób sprzeczny z ich prawidłową wykładnią, co naruszyło zasadę pogłębiania zaufania obywateli i kształtowanie kultury prawnej obywateli; - art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 125 § 1 k.p.a i art. 126 k.p.a., poprzez oparcie uzasadnienia postanowienia z dnia 2 września 2016 r. jedynie o tezy orzeczeń WSA i NSA reprezentujące linie orzeczniczą nieuznającą choroby jako przesłanki uprawdopodabniającej brak winy po stronie skarżącego w postępowaniu o przywrócenie terminu i pominięciu tej linii orzeczniczej w której WSA i NSA uznaje chorobę jako dostateczną przesłankę uzasadniającą brak winy czy też niedbalstwo skarżącego, co stanowi istotny błąd organu wydającego zaskarżone Postanowienie; - art. 58 § 1 k.p.a. polegające na błędnym uznaniu, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego nastąpiło z jego winy gdyż zwolnienie lekarskie wystawione przez lekarza endokrynologa w opinii organu nie poświadcza fakt choroby o charakterze wewnętrznym (gastrycznym) w sytuacji gdy każdy lekarz specjalista jest lekarzem ogólnym w tym chorób wewnętrznych mogących podejmować się leczenia także ostrych w przebiegu chorób jelitowych, w tym związanych z funkcjonowaniem przewodu pokarmowego, - art. 58 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i art. 75 k.p.a., poprzez błędne utożsamienie instytucji: "uprawdopodobnienia" z instytucją "dowodu" a następnie uznanie, że skarżący nie udowodnił braku winy w terminowym złożeniu odwołania i zakwestionowania zaświadczenia lekarskiego jako dowodu, - art. 114 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego niezastosowane przez organ w sytuacji, gdy skarżący spełnia wszystkie określone w tym przepisie przesłanki do uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP co ma istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie, - art. 100 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 184 i art. 181 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego błędne zastosowanie przez organ w następstwie uznania, iż wobec skarżącego nie zachodzą przesłanki szczególne uprawniające go do skorzystania z dyspozycji tych artykułów, w sytuacji gdy skarżący został oszukany przez swojego pełnomocnika A. S., wobec którego toczyć się będzie postępowania karne z przepisów k.k. o oszustwie. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi wywodził, z powołaniem się na liczne orzecznictwo sądów administracyjnych, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Wskazywał, że został oszukany przez pełnomocnika, którego zachowanie nosiło cechy oszustwa. Wywodził, że organ myli uprawdopodobnienie z udowodnieniem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 129 § 1 i § 2 K.p.a., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Stosownie natomiast do treści art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wedle zaś art. 58 § 2 K.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przywrócenie terminu do dokonania spóźnionej czynności w postępowaniu administracyjnym następuje w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków: 1. strona uprawdopodobni, że uchybiła terminowi w sposób niezawiniony, 2. wniosek o przywrócenie terminu zostanie złożony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia, 3. jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu, strona dopełni spóźnionej czynności w postępowaniu. Ciężar uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi spoczywa na zainteresowanym. Fakt występowania w art. 58 § 1 K.p.a. instytucji uprawdopodobnienia nie zwalnia jednak organu administracji z obowiązku dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w tym wypadku z podjęcia działań, których efektem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołuje się jako przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych. Organ właściwy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu zobowiązany jest zatem kierować się, określonymi w K.p.a., ogólnymi zasadami postępowania. Stosownie więc do treści art. 7 K.p.a. w toku postępowania jego obowiązkiem jest stanie na straży praworządności i podejmowanie z urzędu lub na wniosek stron wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. Przepis art. 77 § 1 K.p.a. obliguje zaś do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z kolei art. 107 § 3 K.p.a. wskazuje na konieczność należytego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ odwoławczy nie wypełnił należycie obowiązków spoczywających na nim mocą powołanych przepisów K.p.a. Organ przywołał liczne orzecznictwo sądów administracyjnych, które w jego ocenie przemawiały za nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Organ nie uwzględnił jednak specyfiki rozpoznawanej sprawy. Zauważyć należy, że art. 58 § 1 K.p.a. mówi o uprawdopodobnieniu, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego, a nie o jego udowodnieniu, co słusznie podkreślono w skardze. Skarżący brak swego zawinienia w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania upatruje w dwóch okolicznościach: chorobie w dniach 8 – 15 marca 2016 r. i nieprawidłowym, jak to określił skarżący graniczącym z oszustwem działaniem jego pełnomocnika. Organ odwoławczy nie wyjaśnił z jakich konkretnych przyczyn nie uznała za uprawdopodobnione przez skarżącego, iż z uwagi na stan zdrowia nie mógł on złożyć w terminie odwołania. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 15 marca 2016r . Z przedłożonego do akt sprawy zaświadczenia lekarskiego wynika, że w dniach od 8 do 15 marca 2016 r. skarżący był chory na zatrucie pokarmowe. Pamiętać należy, że strona nie ma obowiązku wykonania czynności na więcej niż jeden dzień przed upływem ustawowego terminu w celu zabezpieczenia się przed wystąpieniem potencjalnych, niemożliwych do przewidzenia późniejszych okoliczności (w tym choroby), które mogłyby uniemożliwić mu dokonanie tej czynności w terminie. Strona ma prawo wnieść środek odwoławczy w ostatnim dniu ustawowego terminu. Nie może przy tym przewidywać, że w ostatnim dniu tego terminu wystąpi sytuacja uniemożliwiająca jej złożenie odwołania od decyzji (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1224/15). W rozpoznawanej sprawie skarżący zaś był chory na zatrucie pokarmowe w okresie od 8 do 15 marca 2016 r., a więc przez ostatni tydzień, w którym mógł wnieść odwołanie. Okoliczność ta nie została przez organ uwzględniona. Organ nie wziął pod rozwagę także charakteru rozpoznawanej sprawy. Skarżący bowiem wyjaśnił, że zamieszkuje sam, a więc nie miał możliwości posłużenia się innymi osobami, co powinno zostać uwzględnione przez organ w ocenie przesłanki dotyczącej uprawdopodobnienia zawinienia (por. wyrok NSA z 9 marca 2017r., sygn. akt II OSK 1675/16). Organ nie uwzględnił także okoliczności związanych z ograniczonymi możliwościami komunikacyjnymi skarżącego w języku polskim. Rację ma organ, że w przypadku, kiedy strona działa za pośrednictwem pełnomocnika okoliczności związane z ewentualnym uprawdopodobnieniem winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania powinny odnosić się do pełnomocnika. Umknęło jednak uwadze organu, że działający w sprawie pełnomocnik nie był pełnomocnikiem fachowym, czyli radcą prawnym lub adwokatem. Okoliczność tą powinien uwzględnić organ przy ocenie kwestii zawinienia strony w terminowym złożeniu odwołania (por. wyrok NSA z 9 marca 2017r., sygn. akt II OSK 1675/16). Tym bardziej, że skarżący upatruje w działaniu swego pełnomocnika okoliczności nagannych. Powyższe okoliczności nie były przedmiotem rozważań organu, który zajął stanowisko, że w przypadku ustanowienia pełnomocnika, to on winien wnieść odwołanie. Pomimo, takiego stanowiska organ nie dokonał żadnych ustaleń w tym zakresie, nie przesłuchał pełnomocnika skarżącego celem oceny kwestii uprawdopodobnienia braku winy I. I. we wniesieniu odwołania. Powyższe rozważania przesądzają o zasadności skargi w odniesieniu do naruszenia art. 7, 77 §1, 80, 8, 6 , 107 § 3 k.pa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie miał na względzie powyższe okoliczności, w tym dokona ustaleń odnoszących się do pełnomocnika skarżącego A. S.. Dokona oceny całokształtu materiału dowodowego w kontekście stanu faktycznego sprawy i oceni, czy zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu. Przy czym ocena ta ma odnosić się do konkretnych okoliczności sprawy, a nie abstrakcyjnie przytoczonych orzeczeń sądów administracyjnych. Zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego nie mogły zostać uwzględnione, albowiem przedmiotem sprawy była kwestia przesłanek związanych z przywróceniem terminu do rozpatrzenia odwołania, a nie merytoryczne rozpatrzenie sprawy dotyczącej udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Z powyższych przyczyn zarzut naruszenia art. 114, 100 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 1984 i art. 181 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o cudzoziemcach nie został uwzględniony. Mając na względzie powyższe zaskarżone postanowienie zostało uchylone w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 P.p.s.a.