IV SA/Wa 2988/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Falkiewicz – Kluj Sędziowie: WSA Katarzyna Golat (spr.) WSA Tomasz Wykowski po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] września 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] postanowieniem z [...] września 2017 r. nr [...] , po rozpatrzeniu wniosku M. Z. – przedstawiciela ustawowego małoletniego P. Z. – o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności z [...] lipca 2017 r. nr [...] , odmówił wnioskodawczyni przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podano, że Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] orzeczeniem z [...] lipca 2017 r. o niepełnosprawności zaliczył małoletniego P. Z. do grona osób niepełnosprawnych na okres do dnia 28 kwietnia 2022 r. Decyzja zawierała pouczenie o prawie i sposobie wniesienia odwołania, w tym o terminie dokonania tej czynności, który zgodnie z § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2015 r., poz. 1110 ze zm.), wynosi 14 dni od doręczenia orzeczenia. Orzeczenie z [...] lipca 2017 r. został skutecznie doręczone stronie w dniu 7 sierpnia 2017 r. Przesyłka zawierająca odwołanie wraz z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania została nadana za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 22 sierpnia 2017 r. Odwołanie zostało zatem wniesione z uchybieniem terminu. Wojewódzki Zespół wskazał, że przesłana prośba o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu, strona nie uprawdopodobniła bowiem, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Strona nie uprawdopodobniła w żaden sposób, że w czasie, gdy biegł termin do wniesienia odwołania, nie mogła go wnieść wskutek obiektywnych przeszkód. Nie uprawdopodobniła też, że przy zachowaniu należytej staranności w dbałości o interesy dziecka nie była w stanie skierować w przewidzianym terminie odwołania. Przywołując poglądy z orzecznictwa (wyrok NSA z 29 sierpnia 1997 r., sygn. akt III SA 101/96) Wojewódzki Zespół podkreślił, że niewiedza nie stanowi przesłanki wymienionej w art. 58 k.p.a., a nieznajomość prawa nie może być przywoływana jako okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skargę na ostateczne postanowienie Wojewódzkiego Zespołu z dnia [...] września 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. Z.– przedstawiciel ustawowy małoletniego P. Z., zarzucając: - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, a polegający na uznaniu, iż strona nie wykazała, że nie ponosi winy w niedochowaniu terminu oraz nie uprawdopodobniła, że przy zachowaniu należytej staranności w dbałości o interesy dziecka nie była w stanie skierować odwołania w przewidzianym terminie, podczas gdy okoliczności istniejące w okresie uchybienia terminu sprawiły, że dokonanie tej czynności nie było możliwe; - naruszenie art. 58 § 1 k.p.a., poprzez odmowę przywrócenia terminu w sytuacji, gdy uchybienie nastąpiło bez winy strony; - naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niezebranie materiału dowodowego mającego być podstawą do rozstrzygnięcia sprawy, oparcie orzeczenia na niekompletnym materiale, nierozpoznanie sprawy w sposób wnikliwy i wyczerpujący. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że względu na stan psychiczny, w jakim znajdowała się w okresie, kiedy biegł termin do wniesienia odwołania, nie można przypisać jej jakiejkolwiek winy, choćby nawet w postaci niedbalstwa. Strona wskazała, że w okresie sierpnia miała bardzo poważne problemy zdrowotne z córką, która w ostateczności wymagała hospitalizacji, przez co popadła w stan depresyjny. Stan świadomości strony w tym okresie był ograniczony, przez co zaniedbała pewne sprawy, w szczególności sprawę przedmiotowego odwołania. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniej reprezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach wskazanych kryteriów skargę należało uznać za zasadną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, jakie powstały w wyniku niedochowania terminu prawa procesowego, do którego zalicza się termin do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wówczas, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej (por. m.in. postanowienie NSA z 17 maja 2016 r., sygn. akt II GZ 469/16). Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że to na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania spoczywa obowiązek wykazania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Nie jest wymagane udowodnienie braku winy, wystarczające jest uprawdopodobnienie tej okoliczności. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie Wojewódzkiego Zespołu wyjaśnienia zawarte w rozpatrywanym wniosku nie zasługiwały na uwzględnienie, gdyż nie uprawdopodabniały braku winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Zgodzić się należy z organem, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda, na którą się powołuje, była od niej niezależna i uniemożliwiła jej działanie nawet przy dołożeniu największego wysiłku możliwego w danych okolicznościach. Na gruncie analizowanej sprawy należy jednak zauważyć, że organ dokonał nieprawidłowej oceny uprawdopodobnienia braku winy przez stronę. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, organ nie poczynił bowiem pełnych ustaleń, które zmierzałyby do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Podkreślić należy, że organ ocenił jedynie pierwszą okoliczność podniesioną przez stronę, która wskazała, że "moje spóźnienie z odwołaniem spowodowane było nieporozumieniem między mną a komisją. Usłyszałam, że orzeczenie będzie takie samo jak do tej pory, więc dokładnie go nie sprawdziłam. Okazało się, że zmieniono punkt 7 i przez to nie należy mi się zasiłek pielęgnacyjny na syna". Ustosunkowując się do argumentacji wniosku nie odniósł się jednak w ogóle do podniesionej przez stronę konieczności opieki nad drugim hospitalizowanym dzieckiem. Ponadto należy zwrócić uwagę, że do skargi przedstawiciel ustawowy skarżącego dołączyła dokumenty, które dotyczą leczenia szpitalnego z dnia 31 sierpnia 2017 r. oraz 8 września 2017 r., na które się powoływała upatrując w okoliczności konieczności leczenia szpitalnego powodów uchybienia terminowi. Pominiecie tych okoliczności skutkowało tym, że organ wydał zaskarżone postanowienie z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej oraz z naruszeniem interesu strony. Należy bowiem zauważyć, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się między innymi stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe, czy nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Chodzi o okoliczności od strony (przedstawiciela lub pełnomocnika) niezależne i nieprzewidywalne. Przedstawiony Sądowi materiał pozwala twierdzić, iż do uchybienie terminu doszło w skutek czynności, za które nie ponosi odpowiedzialności. Nieuwzględnienie drugiej z okoliczności podniesionych przez przedstawiciela skarżącego, zdaniem Sądu, rzutowało bowiem na ocenę organu co do zaistnienia przesłanki określonej w art. 58 § 1 k.p.a. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu powinno być oceniane bowiem z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy (por. wyrok NSA z 31 maja 2016 r., sygn. akt II FSK 1041/14). Przy tym obowiązek uprawdopodobnienia braku winy przez stronę nie zwalnia organu od podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i potwierdzenie przez stronę wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie uchybionej czynności. Brak analizy przez organ rozpatrujący sprawę wszystkich wskazanych przez stronę okoliczności nie może prowadzić bowiem do negatywnych dla niej konsekwencji, w przypadku niniejszej sprawy odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, co w rozpatrywanej sprawie miało miejsce. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że Wojewódzki Zespół rozpoznał przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania z naruszeniem art. 58 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku i zwrocie akt do organu, Wojewódzki Zespół, ponownie rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, uwzględni powyższą oceną prawną, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., tj. że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy przedstawiciela ustawowego.