IV SA/Wa 300/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Wójcik Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.) Sędzia WSA Anna Sidorowska-Ciesielska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę. Przedmiot skargi stanowi decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] grudnia 2020 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] czerwca 2015 r. nr [...] w sprawie wymierzenia [...] Sp. z o.o. w G. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 375 511,00 za wprowadzenie w 2013 r. do rzeki P. ścieków z oczyszczalni ścieków [...] z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym decyzją Starosty P. z [...] października 2007 r. nr [...]. Stan sprawy przedstawia się następująco. [...] WIOŚ, na podstawie m.in. art. 298 ust. 1 pkt 2, art. 299 ust. 1 pkt 2, art. 305a ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2013, poz. 1232 ze zm.), rozporządzenia Ministra Środowiska z 24 lipca 2006 r w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. z 2006 r. nr 137, poz. 984 ze zm.), § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub ziemi (Dz.U. z 2005 r. nr 260, poz. 2177), obwieszczenia Ministra Środowiska z 27 października 2012 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, na rok 2013 (M.P. z 2012 r., poz. 705), decyzją z [...] czerwca 2015 r. nr [...] wymierzył [...] Sp. z o.o., ul. [...], [...] G., administracyjną karę pieniężną za wprowadzenie do rzeki P. ścieków z oczyszczalni ścieków [...] w 2013 r. z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym z 15 października 2007 r. w wysokości 375 511,00. Spółka odwołała się od tej decyzji, podnosząc, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane przedwcześnie i wbrew zapisom ustawy oraz mimo wykazania, że wykonane przez Spółkę pomiary jakości ścieków są miarodajne dla oceny wielkości emisji, a także, że decyzja została wydana, mimo złożonego wniosku o zawieszenie prowadzonego postępowania do czasu uzyskania wyników badań porównawczych, potwierdzających, że wykonane przez Spółkę pomiary jakości ścieków są miarodajne dla oceny wielkości emisji. GIOŚ decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że w pozwoleniu wodnoprawnym z 2007 r. ustalono najwyższe dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach, które wynoszą: BZT5 - 25 mg 02/I, ChZTcr-125mg02/l, zawiesina ogólna - 35 mg/l. W protokole kontroli nr [...] odnotowano, że w oparciu o przedłożone protokoły poboru prób ustalono, że pobierane do badania próbki ścieków w okresie od października 2013 r. do marca 2015 r. nie są próbkami średnimi dobowymi, proporcjonalnymi do przepływu. Wyniki analiz jakości ścieków wykonywane były w oparciu o próbę jednorazową.(chwilową). Na rozprawie, która odbyła się 26 maja 2015 r. ustalono, że również próbki ścieków pobierane do badań w okresie od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2013 r. nie są próbkami średnimi dobowymi, proporcjonalnymi do przepływu. Analizy jakości ścieków wykonywane były w oparciu o próbki jednorazowe (chwilowe). GIOŚ podzielił ocenę, że w okresie od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2013 r. oraz od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r., przekroczono warunku pozwolenia wodnoprawnego, gdyż automonitoringowe wyniki analizy jakości ścieków nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ nie były przestrzegane zasady pobierania próbek i wyniki analiz nie są miarodajne dla ustalenia wielkości emisji. GIOŚ wskazał, że opinia sporządzona przez prof. dr hab. inż. T. S., która została przedłożona w celu wykazania, że wykonane przez Spółkę pomiary jakości ścieków są miarodajne dla oceny wielkości emisji, nie mogła być uwzględniona. Rozporządzenie z 2006 r. w załączniku nr 1 przewiduje bowiem tylko dwa wyjątki, w których dopuszcza się uproszczony sposób pobierania próbek ścieków – w przypadku oczyszczalni ścieków komunalnych o RLM poniżej 2000 oraz o okresowym w ciągu doby odprowadzaniu ścieków. W ocenie GIOŚ, oba przypadki nie dotyczą oczyszczalni ścieków [...] . Ponadto, w pozwoleniu wodnoprawnym organ nie określił uproszczonego sposobu poboru próbek. Skargę na to rozstrzygnięcie wywiódł [...] Sp. z o.o. w G., podnosząc obrazę: 1) przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 305 ust. 2 p.o.ś., poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w konsekwencji błędne przyjęcie, że przedłożone organowi przez Spółkę wyniki pomiarów wielkości emisji nasuwały zastrzeżenia i nie były miarodajne dla ustalenia wielkości emisji, 2) przepisów ustawy p.o.ś., polegające na błędnym zastosowaniu art. 305 ust. 4 w zw. z art. 305 ust. 1, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak było podstaw do jego zastosowania. W odpowiedzi na skargę GIOŚ wniósł o jej oddalenie i potrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z art. 298 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, za przekroczenie określonych w pozwoleniach, o których mowa w art. 181 ust. 1 pkt 1 i 3, warunków dotyczących ilości ścieków, ich stanu, składu, minimalnej procentowej redukcji stężeń substancji w ściekach oraz masy substancji w odprowadzanych ściekach przypadającej na jednostkę masy wykorzystanego surowca, materiału, paliwa lub wytworzonego produktu, wioś wymierza, w drodze decyzji administracyjnej kary pieniężne. Stosowanie zaś art. 299 ust. 1 pkt 2, wioś stwierdza przekroczenie lub naruszenie warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym na podstawie pomiarów prowadzonych przez podmiot korzystający ze środowiska, obowiązany do dokonania takich pomiarów. Natomiast wioś stwierdza przekroczenie warunków korzystania ze środowiska na podstawie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska prowadzi wymagane pomiary wielkości emisji; spełnione są warunki określone w art. 147a tego aktu. Wioś może nie uznać przedkładanych mu wyników wymaganych pomiarów wielkości emisji, jeżeli pomiary te nasuwają zastrzeżenia. Wyniki pomiarów prowadzonych przez podmiot korzystający ze środowiska nasuwają zastrzeżenia, jeżeli w szczególności nie były przestrzegane zasady pobierania próbek, przez co wyniki analiz nie są miarodajne dla ustalenia wielkości emisji (art. 305 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 3 p.o.ś.). Sąd wskazuje na ugruntowany w orzecznictwie pogląd według, którego "(...) w świetle uchwały siedmiu sędziów NSA z 17 grudnia 2014 r. sygn. akt II OPS 1/14, jeżeli nie został wykonany obowiązek prowadzenia pomiarów przez laboratorium, o którym stanowi art. 147a ust. 1 p.o.ś., jest to już wystarczająca podstawa do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 305a ust. 1 p.o.ś." (por. wyrok z 28 stycznia 2020 r., sygn. II OSK 733/18, LEX nr 3010493). W stanie sprawy wystąpiła więc sytuacja prawna i faktyczna, o której stanowią cyt. przepisy, ponieważ nie zostały dotrzymane obowiązki przestrzegania wymagań formalnych odnośnie poboru prób. W trakcie kontroli ustalono, że pobierana próba ścieku nie była próbą średniodobową, proporcjonalną do przepływu, co zresztą sama Spóła potwierdziła w skardze. Ponadto, Sąd podziela stanowisko, że przepis art. 298 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 305 ust. 3 pkt 3 p.o.ś., nakłada na organ obowiązek wymierzenia kary w ściśle określonej przez ustawodawcę wysokości. Oznacza to, że organ w tym zakresie nie działa na zasadzie uznania, lecz jest związany kategorycznym brzmieniem przepisu i w przypadku stwierdzenia przekroczenia warunków korzystania ze środowiska nakłada administracyjną karę pieniężną. W ocenie Sądu wyłomu w tej zasadzie można dopatrywać się wyłącznie w odniesieniu do takich uchybień przy pobieraniu próbek, które w świetle podstawowej wiedzy specjalistycznej (którą co do zasady posiada organ) miały charakter nieistotny i nie mogły wpłynąć na miarodajność wyników, co nie miało miejsca w sprawie. Spółka nie zaprzecza, że wyniki analizy jakości ścieków wykonywane były w oparciu o próbę jednorazową (chwilową), co narusza przepisy rozporządzenia z 2006 r. W stanie sprawy nie budzi więc wątpliwości, że przy poborze próbek wystąpiły podstawowe błędy metodologiczne, automatycznie dyskwalifikujące miarodajność uzyskanych wyników. Podkreślić bowiem należy, że to, że w ciągu jednej godziny odprowadzone ścieki miały dobrą jakość (tj. nie przekraczały dopuszczalnych norm) nie oznacza, że w ciągu całej doby jakość ścieków była taka sama. W konsekwencji nie wiadomo jakie wielkości zanieczyszczeń zostały rzeczywiście wprowadzone do środowiska. Niespełnienie warunków prowadzenia pomiarów jest zaś równoznaczne z nieprowadzeniem pomiarów i przekroczeniem warunków pozwolenia. Zakres i wagę wadliwości poboru próbek można było przy tym stwierdzić już w oparciu o podstawową analizę dokumentacji badań. Wywodzenie w tej sytuacji, że na organie powinien wykazać niemiarodajność wyników analiz, opartych na tych próbkach, w tym przeprowadzić dowody, o który wnosiła Spółka – dowód ze zleconej opinii, jest nieuzasadnione, gdyż dowody takie nie mogą zmienić faktu niespełniania przez próbki pobrane przez Spółkę niezbędnych standardów. Ponadto, zestawienie przepisów art. 147a ust. 1, art. 305 ust. 3, art. 299 ust. 1 pkt 2 p.o.ś., przesądza na kim spoczywa obowiązek udowodnienia, że przeprowadzone pomiary są prawidłowe. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, orzekł jak w sentencji.