IV SA/Wa 303/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska (spr.), asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2007 roku sprawy ze skargi M. Z. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu pisma wnioskodawcy o wytoczenie powództwa o unieważnienie małżeństwa - oddala skargę - Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po rozpoznaniu zażalenia M. Z. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] października 2006 r. o zwrocie pisma z dnia 30 września 2006 r. dotyczącego wytoczenia powództwa o unieważnienie małżeństwa zawartego pomiędzy M. F. i J. M. W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] grudnia 2006 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przedstawił następujący stan sprawy. W dniu 30 września 2006 r. M. Z. skierowała do Wojewody Dolnośląskiego pismo, które dotyczyło wytoczenia powództwa o unieważnienie małżeństwa zawartego pomiędzy M. F. a ojcem wnioskodawczyni – J. M. M. Z. przedstawiła szereg nieprawidłowości, które jej zdaniem powstały przy zawieraniu małżeństwa w/w osób. W szczególności fakt, że kierownik urzędu stanu cywilnego pomimo dużej różnicy wieku pomiędzy nupturientami nie uznał, że istnieją wątpliwości uzasadniające zwrócenie się do sądu o rozstrzygnięcie, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. kodeks rodzinny i opiekuńczy czy małżeństwo może być zawarte. Wnioskodawczyni uznała, że małżeństwo zawarte pomiędzy M. F. i J. M. powinno zostać unieważnione, a powództwo powinien wytoczyć prokurator. W dniu [...] października 2006 r. Wojewoda Dolnośląski wydał postanowienie, którym zwrócił pismo M. Z., dotyczące wytoczenia powództwa o unieważnienie małżeństwa. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda Dolnośląski wskazał, że zgodnie z art. 66 kpa jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się M. Z. wnosząc zażalenie, w którym zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków. Rozpatrując sprawę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, że Wojewoda Dolnośląski dokonał właściwej oceny sytuacji faktycznej, jak również zastosował właściwy przepis prawa i wydał należyte rozstrzygnięcie. Problematyka ważności małżeństwa, jak również przesłanek przemawiających za jego unieważnieniem, nie leży w kompetencji organów administracji publicznej, lecz należy do wyłącznej właściwości sądów powszechnych. Organ administracji publicznej badając przedmiotową sprawę zobligowany jest do uprzedniego ustalenia, czy jest właściwy do jej rozpatrzenia. W sytuacji gdy ustali, że sprawa należy do właściwości sądu powszechnego - zgodnie z przytoczonym art. 66 § 3 kpa - nie rozpatruje sprawy merytorycznie, a jedynie zwraca podanie wnioskodawcy w formie postanowienia. Odnosząc się do przedstawionego w zażaleniu zarzutu organ wskazał, że podanie M. Z. nie nosiło znamion skargi, toteż nie zasadny jest zarzut naruszenia rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków. Skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2006 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. Z. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: naruszenie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków oraz art. 226 kpa poprzez niewyjaśnienie sprawy w zakresie wykraczającym poza zarzuty zawarte w skardze i brak kontroli postanowienia Wojewody Dolnośląskiego pod kątem ustalenia stanu faktycznego sprawy, naruszenie art. 4, 5, 17, 20, 22 ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy polegające na błędnym przyjęciu, że J. M. świadomie wstąpił w związek małżeński z M. F. W uzasadnieniu skargi M. Z. przedstawiła całokształt sytuacji rodzinnej, ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności zawarcia małżeństwa między M. F. a J. M. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art. 13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy także podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oczywiście Sąd nie może orzec na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji (art. 134 § 2 ww. ustaw/). Skarga złożona w przedmiotowej sprawie nie może zostać uwzględniona ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z treścią art. 66 § 3 kpa jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Odnosząc powyższe uregulowanie do niniejszej sprawy wskazać należy, że właściwym w sprawie o unieważnienie małżeństwa jest sąd powszechny. Kwestia oceny ważności i zgodności z prawem czynności cywilnoprawnych nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji administracyjnej wobec generalnej zasady orzekania w takich sprawach przez sądy powszechne. Unieważnienie małżeństwa jest instytucją uregulowaną w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 1964 r, Nr 9, poz.59), natomiast postępowanie w tym zakresie reguluje ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964 r., Nr 43, poz. 296). Ustawodawca ściśle określił kto może skutecznie żądać unieważnienia małżeństwa, ograniczając ten krąg do małżonków. Jedynie w przypadku unieważnienia małżeństwa z powodu pozostawania przez jednego z małżonków w poprzednio zawartym związku małżeńskim (art. 13 § 2 krio) oraz unieważnienia małżeństwa z powodu pokrewieństwa między małżonkami (art. 14 § 2 krio) może unieważnienia żądać każdy, kto ma w tym interes prawny. Stosownie do treści art. 22 krio powództwo o unieważnienie oraz ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa może wytoczyć także prokurator. Odnosząc się wskazanego w skardze naruszenia przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego to wyjaśnić należy, że nie mogły one być stosowane przez organ administracji publicznej w toku prowadzonego postępowania, wobec stosowania tych przepisów jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym. Wszystkie w/w okoliczności nie mają zastosowania w niniejszej sprawie bowiem żaden przepis prawa nie przewiduje aby wojewoda był zobowiązany do podejmowania objętych wnioskiem M. Z. Wskazanie przez skarżącą w uzasadnieniu skargi na naruszenie zasad współżycia społecznego jest zupełnie bezprzedmiotowe, w sytuacji gdy przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie zawierają odpowiednika art. 5 kodeksu cywilnego. Wskazane naruszenie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków oraz art. 226 kpa również jest zarzutem bezzasadnym bowiem jak słusznie wskazał organ podanie skarżącej M. Z. nie nosiło znamion skargi. Co prawda organ zlecił Wojewodzie Dolnośląskiemu podjęcie działań zmierzających do ustalenia czy udzielenie przez kierownika Urzędu Stanu Cywilnego ślubu w/w nupturientom nastąpiło zgodnie z wymogami przewidzianymi przez przepisy prawa, ale w wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, że zawarcie małżeństwa nastąpiło zgodnie z przyjętą procedurą w tym zakresie. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm).