IV SA/Wa 303/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2011 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania W. G. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2010 r. orzekającej o wymeldowaniu tejże z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 tj. ze zm.), zwanej dalej "kpa" i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 tj. ze zm.), zwanej dalej "ustawą", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: 1. Wnioskiem z dnia 9 lipca 2010 r. S. J. wystąpił do Prezydenta W. o wymeldowanie swojej byłej żony W. G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. wskazując na fakt niezamieszkiwania w/w pod wskazanym adresem od 2 lat. Dodatkowo wskazał, że była żona próbowała pozbawić go życia. 2. Decyzją z dnia [...] października 2010 r. Prezydent W. wymeldował W. G. z przedmiotowego lokalu. 3. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika W. G. W piśmie tym wskazano, że wnioskodawca korzystając z okazji aresztowania byłej żony w związku z awanturą rodzinną (a więc z faktu jej nieobecności), dokonał jej wymeldowania. Następnie pozmieniał zamki w drzwiach. W odwołaniu podkreślono, że wymeldowana nie miała zamiaru zmiany miejsca stałego pobytu i dlatego też zainicjowała postępowanie o przywrócenie zakłóconego stanu posiadania. Ostatecznie wskazano, że organ naruszył zasady z art. 7, art. 77, art. 8 i art. 10 kpa, w szczególności poprzez nie przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, umożliwienie zapoznania się z protokołem ze spotkania z wnioskodawcą dopiero na wyraźne żądanie. 4. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż W. G. opuściła wskazany adres. Stwierdzono, że wyrokiem z dnia [...] lutego 2009 r. Sąd Okręgowy w W. [...] Wydział Cywilny orzekł o rozwiązaniu związku małżeńskiego zawartego pomiędzy S. J. a W. G. bez orzekania o winie. Wnioskodawca oświadczył, że była żona nie mieszka w przedmiotowym lokalu od dwóch lat, a ponadto toczy się przeciwko niej sprawa karna. Wskazano, że W. G. mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Zainteresowana wyjaśniła, że jest współnajemczynią lokalu przy ul. [...] i nie wyraża zgody na wymeldowanie. Od 7 października 2008 r. do 27 maja 2010 r. przebywała w areszcie śledczym. Obecnie mieszka u sąsiada przy ul. [...], ponieważ były mąż nie che wpuścić jej do lokalu przy ul. [...]. Jednocześnie wyjaśniła, że nie chce mieszkać w lokalu przy ul. [...], ale chce tam jedynie zachować meldunek. Ponadto zwróciła się do Wydziału Zasobów Lokalowych o przyznanie jej lokalu. W ocenie Wojewody zgromadzony materiał jest spójny, zgodny, wzajemnie się uzupełniający, pozwalający przyjąć, że W. G. nie mieszka w lokalu przy ul. [...]. Przedmiotowy lokal nie jest też jej miejscem pobytu stałego, w którym byłyby skoncentrowane jej sprawy rodzinne, osobiste majątkowe. Nie zamieszkuje ona w tym lokalu, nie korzysta z jego urządzeń, nie zaspokaja swoich funkcji życiowych. Twierdzenia W. G., że opuszczenie lokalu zostało wymuszone zachowaniem byłego męża i jego syna, zdaniem Wojewody nie mają oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Wskazano, że odwołująca nie udowodniła, że została zmuszona do opuszczenia lokalu na skutek bezprawnych działań byłego męża i jego syna. Pomimo podnoszonych zarzutów, nie podjęła żadnych prawem przewidzianych środków w celu obrony praw dotyczących tego lokalu i nie uzyskała rozstrzygnięcia o przywrócenia naruszonego posiadania. Podkreślono, że okoliczności faktyczne wskazują, że W. G. nie ma zamiaru przebywać w przedmiotowym lokalu, co dwukrotnie oświadczyła do protokołu – 23 lipca i 27 września 2010 r. Następnie wskazano, jakim celom służy ewidencja ludności (wyłącznie celom ewidencyjnym). Zaś odnosząc się do zarzutu dotyczącego nie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej wskazano, że w ocenie Wojewody nie zachodziły przesłanki z art. 89 kpa uzasadniające konieczność jej przeprowadzenia. W skardze na powyższą decyzję reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika W. G. zarzuciła przedwczesność rozstrzygnięcia Wojewody (sprawa powinna być zawieszona do czasu wydania wyroku w sprawie o ochronę naruszonego posiadania, ewentualnie należało zameldować stronę na czas oznaczony) wynikiem czego dokonano naruszenia art. 8 i art. 7 kpa. Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Skarżąca nie jest Polką, lecz obywatelką rosyjską. Organ miał świadomość tego faktu, gdyż Skarżąca słabo mówi po polsku. Zatem organ winien podjąć niezbędne działania w zakresie poszanowania art. 8 kpa (w zakresie zamiaru w kontekście sprzecznych oczekiwań – chęć posiadania meldunku oraz niechęci do zamieszkiwania z osobą byłego męża). Wskazano, że właściwym rozwiązaniem w sprawie winno być zastosowanie instytucji meldunku czasowego. Wskazano, że organ pominął fakt toczącego się postępowania o przywrócenie posiadania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego obowiązku zawieszenia postępowania organ wskazał, że postępowanie posesoryjne nie jest zagadnieniem wstępnym w sprawie meldunkowej. Wskazano, że o toczącej się sprawie o przywrócenie naruszonego posiadania powiadomiono dopiero w skardze. W piśmie procesowym z dnia 11 marca 2011 r. pełnomocnik Skarżącej podtrzymując argumentację skargi dodatkowo wskazał, że organ nie dokonał wszechstronnej i kompleksowej oceny sytuacji w niniejszej sprawie oraz nie przeprowadził oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego przez pryzmat wiarygodności. Obecny na rozprawie w dniu 23 maja 2011 r. pełnomocnik Skarżącej oświadczył, że wniosek o przywrócenie naruszonego posiadania został skierowany do sądu powszechnego przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo. Kwestię wymeldowania uregulowano w art. 15 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałem w świetle art. 6 ust. 1 ustawy jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Decyzja o wymeldowaniu osoby jest uzasadniona w przypadku, gdy osoba ta opuściła (w sposób trwały i dobrowolny) miejsce stałego pobytu. Zatem organ przed wydaniem decyzji w przedmiocie wymeldowania winien zbadać czy dana osoba opuściła lokal, czy też w lokalu tym przebywa. Fakt opuszczenia lokalu stanowi jedyną przesłankę uprawniającą organ meldunkowy do wydania decyzji o wymeldowaniu. W obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedlaniu stanu faktycznego, dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 561/05, Lex Nr 194344). Skoro opuszczenie lokalu powinno mieć charakter trwały i dobrowolny, to wymeldowanie nie będzie uzasadnione, gdy zostanie stwierdzone, że co prawda dana osoba opuściła lokal dobrowolnie, lecz jedynie tymczasowo i nadal wyraża wolę powrotu i stałego w nim zamieszkiwania. Bez wątpienia Skarżąca nie mieszka w lokalu którego jest współnajemcą, a z którego ją wymeldowano. Jednakże wymagało wyjaśnienia czy opuszczenie lokalu nastąpiło w sposób dobrowolny oraz czy wymeldowana osoba wyraża wolę powrotu i stałego zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Skarżąca konsekwentnie twierdziła, że faktyczne opuszczenie lokalu nr [...] przy ul. [...] nie było dobrowolne. Po zwolnieniu z aresztu śledczego, Skarżąca nie mogła dostać się do swojego mieszkania, gdyż były mąż pozmieniał zamki w drzwiach, dlatego też zamieszkała po sąsiedzku (ul. [...]). Z drugiej strony wskazywała również, że we własnym mieszkaniu obawia się przebywać, z uwagi na zagrożenie życia. Ponadto na tym etapie postępowania dwukrotnie oświadczyła (23 lipca i 27 września 2010 r.), że nie ma zamiaru przebywać w lokalu w którym jest zameldowana. Jej celem jest wyłącznie zachowanie meldunku, przy czym bez zamiaru faktycznego pobytu w lokalu przy ul. [...]. Starała się również o mieszkanie socjalne. W takim stanie faktycznym Prezydent W. wymeldował Skarżącą z przedmiotowego lokalu. Jednakże wnosząc odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji Skarżąca wskazała w nim nowe okoliczności, na które w szczególności powinien zwrócić uwagę Wojewoda ponownie w całości rozpatrując sprawę. Skarżąca bowiem podkreśliła, że nie ma zamiaru opuszczać miejsca stałego pobytu i w tym celu zainicjowała postępowanie o przywrócenie zakłóconego posiadania. Jednakże informację tę organ odwoławczy zignorował, pominął. Dokonując ponownego rozpatrzenia sprawy Wojewoda wyłącznie powtórzył argumentację organu pierwszej instancji, nie zauważając, że okoliczności faktyczne na tym etapie sprawy są już odmienne. Ustalenie, że Skarżąca nie ma zamiaru pobytu w przedmiotowym lokalu i nie podjęła żadnych prawem przewidzianych środków w celu obrony praw dotyczących tego lokalu (nie uzyskała rozstrzygnięcia o przywrócenia naruszonego posiadania) stoi w oczywistej sprzeczności ze znajdującym się w aktach sprawy oświadczeniem Skarżącej (że takie postępowanie zainicjowała). Zatem stwierdzić należy, że Wojewoda nie uwzględnił zmiany stanu faktycznego istniejącego w dacie orzekania. Wskazać bowiem należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, iż organ administracji rozpatrując podanie winien oprzeć się na stanie faktycznym i prawnym istniejącym w dacie rozstrzygnięcia. Rozpoznanie sprawy winno nastąpić w oparciu o ustalenia faktyczne z daty wydania decyzji i ustalenia z tej daty są miarodajne dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt V SA 283/00, Lex nr 50110 czy z dnia 22 sierpnia 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1920/00, niepubl.). Zatem po skutecznym wniesieniu odwołania, ponownie rozpatrujący sprawę Wojewoda powinien uwzględnić zmianę nastawienia Skarżącej, co do chęci pobytu w przedmiotowym lokalu i dać temu wyraz w decyzji administracyjnej. Przy czym oczywistym jest, że organ powinien zweryfikować pochodzące od Skarżącej informacje, o wystąpieniu ze stosowym powództwem posesoryjnym do sądu powszechnego. Kwestii tych organ także nie wyjaśnił, dlatego też swym postępowaniem naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa. Zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy (faktyczna automatyczna akceptacja ustaleń organu pierwszej instancji), de facto pozbawiło stronę kontroli w jednej instancji, a zatem spowodowało oczywiste naruszenia art. 15 kpa (zasady dwuinstancyjności postępowania). Odnotować ponadto należy, iż w odpowiedzi na skargę mylnie wskazano, że fakt wytoczenia powództwa posesoryjnego został zgłoszony dopiero na etapie skarżenia decyzji organu odwoławczego. Jak to już zostało omówione powyżej, okoliczność tę podniesiono już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Reasumując, stwierdzić należy, że organ administracji nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w sposób wyczerpujący nie zebrał ani nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, zaś wydając rozstrzygnięcie nie uwzględnił stanu faktycznego istniejącego w dacie orzekania naruszając przy tym zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Natomiast pozostałe zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, z uwagi na poniższe: - zarzut dotyczący przedwczesności wydania decyzji zamiast zawieszenia postępowania nie jest zasadny, gdyż w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego fakt wytoczenia przez osobę wnioskowaną do wymeldowania powództwa o przywrócenie posiadania ma co prawda istotne znaczenie w postępowaniu meldunkowym, jednak nie jako prejudykat w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, lecz jako element stanu faktycznego, który organ administracji ma obowiązek wziąć pod uwagę oceniając zaistnienie przesłanek z art. 15 ust. 2; natomiast orzeczenie sądu cywilnego wydane w sprawie posesoryjnej będzie miało znaczenie w sprawie o wymeldowanie, jeśli zostanie wydane przed jej rozstrzygnięciem, wtedy organ zobowiązany będzie wziąć je pod uwagę oceniając zaistnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 2209/10, ogólnodostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych prowadzonej przez NSA); - jedną sprawą administracyjną jest postępowanie w sprawie wymeldowania osoby (art. 15 ustawy), zaś odrębną, kwestie dotyczące zameldowania na pobyt czasowy (art. 10 i art. 12 ustawy), gdyż przedmiot i podstawa prawna procedowania w obu tych sprawach są odmienne; skoro przedmiotem niniejszego postępowania jest wymeldowanie osoby z pobytu stałego, dlatego też kwestie dotyczące jej zameldowania na pobyt czasowy nie mogą być skutecznie podnoszone w toku bieżącego postępowania (właściwe ku temu jest inne postępowanie); dlatego też zarzut wskazujący na konieczność zameldowania Skarżącej na pobyt czasowy w przedmiotowym lokalu zgłoszony w toku postępowania o wymeldowanie jest nietrafny. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że naruszenie wskazanych przepisów postępowania (art. 7, art. 15, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku, a w szczególności poprawnie zgromadzi i oceni materiał dowodowy w sprawie.