IV SA/Wa 3040/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. P. o zmniejszenie opłaty konsularnej w sprawie wyrażenia zgody na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy S. P. (dalej: "skarżący") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Warszawie, w której domagał się zmniejszenia opłaty konsularnej za przyjęcie wniosku i opracowanie dokumentacji w sprawie o wyrażenia zgody na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego wraz z doręczeniem zawiadomienia o wyrażeniu takiej zgody. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3040/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 58 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej ppsa, jako niedopuszczalną. Postanowienie sądu o odrzuceniu skargi zostało doręczone skarżącemu w dniu 9 grudnia 2016 r. W dniu 19 grudnia 2016 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, sporządzony na urzędowym formularzu PPF, w którym domagał się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu oświadczył, że jest osobą schorowaną, jego żona jest inwalidką. Podał, że uzyskuje dochody w wysokości 1076 euro z tytułu emerytury, jego żona – 485 euro, również z tytułu emerytury. Wymienił następujące wydatki miesięczne: czynsz – 536 euro, lekarstwa – 120 euro, ubezpieczenie 60 euro, energia elektryczna – 65 euro, telefon 50 euro. Zarządzeniem z dnia 13 stycznia 2017 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez: - nadesłanie dokumentów wskazujących wysokość uzyskiwanych przez skarżącego oraz jego żonę dochodów, - nadesłanie wyciągów z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę wszelkich rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy – z historią operacji z tego okresu, ewentualnie złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków, kont bankowych, - udokumentowanie wydatków ponoszonych na utrzymanie, o których mowa w rubryce nr 11 formularza PPF W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przy piśmie z dnia 19 lutego 2017 r. nadesłał: - kopie dokumentów, wskazujących wysokość świadczeń emerytalnych, - kopie dokumentów wskazujących wydatki (czynsz, telefon i Internet, energia elektryczna, polisy "na pochówek", ubezpieczenie mieszkania, ubezpieczenie od wypadków, prywatne ubezpieczenie od nieszczęśliwych wypadków). Ponadto skarżący oświadczył: "kont innych nie posiadamy". Rozpoznając wniosek, zważono co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ppsa., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 omawianego przepisu). Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Do takich osób zaliczyć można przykładowo osoby, które na skutek szczególnych okoliczności życiowych pozbawione zostały jakichkolwiek środków do życia. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, powinna partycypować w kosztach postępowania, nawet gdyby przeznaczenie ich na ten cel miałoby nastąpić z jakimś uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Niewątpliwie konieczność zapłaty kosztów sądowych zawsze powoduje uszczerbek i ewentualnie konieczność ograniczenia innych wydatków, jednakże zastosowanie instytucji przyznania prawa pomocy jako wyjątku od zasady ponoszenia kosztów sądowych jest możliwe tylko w sytuacji powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, nie zaś w przypadku powstania jakiegokolwiek uszczerbku. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Skarżący i jego żona mieszkają w [...]. Jak wynika z informacji zawartych w PPF i dokumentów nadesłanych przy piśmie z dnia 19 lutego 2017 r. uzyskują świadczenia emerytalne w łącznej wysokości 1562,48 euro netto, świadczenia brutto wynoszą 1750,67 euro i z tej kwoty potrącane są wskazywane przez skarżącego wydatki na "ubezpieczenia lecznicze" i "opiekę na starość". Stałe miesięczne opłaty to: czynsz za mieszkanie 557 euro, energia elektryczna – 60 euro, telefon i Internet – 53 euro, polisy na pochówek – 56 euro, ubezpieczenia mieszkania – 9 euro, prywatne ubezpieczenie od wypadków – 9 euro (łącznie 744 euro). Zatem po opłaceniu wskazanych przez skarżącego i jego żonę wskazanych wyżej wydatków do dyspozycji pozostaje im kwota ok. 818, 48 euro. Przy czym należy podkreślić, że wydatki przeznaczone na opłaty za telewizję i Internet, czy też dobrowolne ubezpieczenia, nie mogą zostać potraktowane jako te, które służą zaspokajaniu najbardziej podstawowych potrzeb życiowych i miałyby mieć pierwszeństwo przed obowiązkiem poniesienia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W opisanej sytuacji, w ocenie referendarza sądowego, możliwe jest takie rozplanowanie budżetu domowego, aby wygospodarować środki niezbędne do pokrycia kosztów niniejszego postępowania. Jeszcze raz należy bowiem przypomnieć, że prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Skarżący i jego żona natomiast uzyskują stałe dochody z tytułu emerytur i nie wykazali, aby poniesienie kosztów sądowych przekraczało ich możliwości finansowe. Ponadto skarżący został wezwany do nadesłania wyciągów z posiadanych przez niego i jego żonę wszelkich rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy – z historią operacji z tego okresu, ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków, kont bankowych. Skarżący nie wykonał tego wezwania. Nadesłał jedynie 2 częściowo nieczytelne kopie z wyciągu z konta bankowego (prawdopodobnie należącego do skarżącego i jego żony, bowiem na wydrukach znajduje się nazwisko S. P., I. P.) dokumentujące fakt dokonania przez skarżącego w dniu 16 lutego 2017 r. opłaty w wysokości 53,12 euro za telefon i Internet oraz w dniu 1 lutego 2017 r. opłaty w wysokości 557,19 euro tytułem czynszu za mieszkanie. Zatem z powyższego wynika, że mino posiadania konta, skarżący nie nadesłał wyciągu z okresu trzymiesięcznego, który w sposób najpełniejszy zobrazowałby strukturę wydatków strony. Mając na uwadze całokształt okoliczności w niniejszej sprawie stwierdzono, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia