IV SA/Wa 3105/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko postanawia odmówić przyznania prawa pomocy P. A. (dalej: "skarżący") w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2016 r. w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko zawarł również wniosek o przyznanie prawa pomocy. We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF s z dnia 22 grudnia 2016 r. skarżący podał, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wskazał, że wraz z nim we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje pełnoletni syn oraz matka. Posiadają dom o pow. 100 m2 (wartość 80 000 zł), oraz budynki gospodarcze i działkę o pow. 800 m2 (wartość ok. 100 000 zł). Skarżący podał, że z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód w wysokości 1700 zł netto, jego matka – emeryturę w wysokości 1350 zł, zaś syn jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Wymienił następujące wydatki: węgiel – 600 zł, energia elektryczna – 100 zł, podatek od nieruchomości 160 zł, ubezpieczenie budynków 30 zł. Zarządzeniem z dnia 3 stycznia 2017 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez: nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych; nadesłanie kopii faktur i rachunków potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych miesięcznie na utrzymanie; udokumentowania wysokości emerytury Z.A., udokumentowania dochodów skarżącego, zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej przez syna skarżącego. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał pismo, w którym oświadczył, że ani on ani osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają rachunków, kont bankowych oraz nie posiada kopii faktur i rachunków wydatków na pożywienie, środki czystości, utrzymanie domu, media i inne. Do pisma dołączył m. in.: kopię odcinka przekazu pocztowego z ZUS (emerytura matki – 1350, 32 zł); świadectwo pracy, z którego wynika, że stosunek pracy skarżącego ustał w dniu 31 grudnia 2016 r. "w wyniku ukończenia pracy"; zaświadczenie, że K. A. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i kopie faktur (dot. m. in. opłat za lekarstwa z okresu października 2016 – styczeń 2017, za węgiel, podatku od nieruchomości). Zarządzeniem z dnia 1 marca 2017 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do wyjaśnienia dotyczącego źródeł jego utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy. W przypadku gdyby skarżący nie był zatrudniony (ze świadectwa pracy wynika, ze z dniem 31 grudnia 2016 r. została rozwiązana umowa o pracę z PHU [...])- został zobowiązany do przedłożenia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego, że jest osobą bezrobotną i wyjaśniającego, czy posiada prawo do zasiłku. W piśmie z dnia 24 kwietnia 2017 r. skarżący oświadczył, że nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) dalej "p.p.s.a",. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania żądanej pomocy. Użyte w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości - wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości referendarza sądowego w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki niewykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 roku, sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689). Niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka była konsekwencją działania skarżącego, który nie dopełnił w ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej, bowiem wezwany do wykazania źródeł utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy (w związku z nadesłaniem świadectwa pracy, z którego wynika, że zakończył wykonywanie pracy z dniem 31 grudnia 2016 r.), poprzestał jedynie na złożeniu oświadczenia, że nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy. W tej sytuacji nie można uznać, że skarżący w sposób pełny i wyczerpujący przestawił swoją sytuację majątkową, bowiem z jego wyjaśnień nie wynika, czy w tej chwili jest zatrudniony i otrzymuje wynagrodzenie za pracę, czy też jest w trakcie poszukiwania pracy (choć temu ostatniemu zdaje się przeczyć fakt niezarejestrowania się w urzędzie pracy). Kwestia czy skarżący obecnie jest zatrudniony i otrzymuje wynagrodzenie za pracę (i w jakiej wysokości) jest jedną z najbardziej kulowych kwestii przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skoro z pisma skarżącego z dnia 24 kwietnia 2017 r. nie wynika w sposób jednoznaczny jakie są źródła utrzymania w okresie po ustaniu zatrudnienia w dniu 31 grudnia 2016 r., to tym samym należy przyjąć, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej uwzględnienie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.