IV SA/Wa 3127/18
WyrokWSA w Warszawie2019-03-01
Skład orzekający: Katarzyna Golat, Jarosław Łuczaj, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o uznaniu nieruchomości za mienie gminne, jeśli od dnia jej uprawomocnienia się minęło ponad 5 lat?Ratio decidendi
Sąd uznał, że możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej mienia gminnego jest wyłączona po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, zgodnie z art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. W związku z tym, późniejsze wnioski o stwierdzenie nieważności, złożone po upływie tego terminu, nie mogą być uwzględnione, a zarzuty dotyczące stron postępowania lub nowych dowodów nie mogą być rozpatrywane w tym trybie.Stan faktyczny
Skarżąca K. C. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z 1994 r. uznającej działkę za mienie gminne. Wojewoda odmówił wszczęcia postępowania, a Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy postanowienie Wojewody, wskazując na upływ 5-letniego terminu od uprawomocnienia się decyzji. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów K.p.a. i ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, podnosząc, że decyzja o uznaniu nieruchomości za mienie gminne jest odrębnym rodzajem decyzji i że pojawiły się nowe dowody (akt własności ziemi z 1972 r.) wskazujące na własność działki przez jej spadkodawcę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Golat (spr) Sędziowie sędzia WSA Jarosław Łuczaj sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2019r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. C. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2018r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096), po rozpatrzeniu zażalenia K. C. (określanej dalej również jako skarżąca), na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Minister przedstawił następujący stan sprawy.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r., znak: [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 1994 r., znak: [...] dotyczącej uznania działki nr [...] (nowy numer [...]) za mienie gminne.
Zażalenie na postanowienie z dnia [...] czerwca 2018 r. wniosła K. C. podkreślając, że decyzja uznająca nieruchomość, stanowiącą wspólnotę gruntową, w zakresie działki nr [...] nie została nigdy wydana. Ponadto, przepis ten nie formułuje wprost zakazu wszczynania postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Skarżąca przedłożyła do sprawy akt własności ziemi, wydany przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1972 r., w którym stwierdza się, że J. D. jest właścicielem działki nr [...]. Zdaniem skarżącej implikuje to, że J. D. powinien być stroną postępowania, zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 1994 r. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 2011 r., sygn. akt [...] K. C. nabyła spadek po J. D., w związku z czym jest stroną skarżonego postępowania.
Minister w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że podstawę prawną rozstrzygnięcia organu I instancji stanowił art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści art. 61a § 1 K.p.a. wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia: wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną oraz zaistnienie innych, uzasadnionych przyczyn, uniemożliwiających wszczęcie postępowania, przy czym przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Odwołując się do orzecznictwa (wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 1114/150 organ stwierdził, że przez "inne uzasadnione przyczyny", uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego, należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, przykładowo gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczyło albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym).
Organ przypomniał, że wnioskiem z dnia 21 lutego 2018 r. K. C. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 1994 r. Decyzja ta została wydana na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 grudnia 1986 r. w sprawie zarządu mieniem gminnym oraz warunków i trybu jego zbywania (Dz.U. Nr 48, poz. 241) oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. Nr 28, poz. 169, obecnie t.j.: Dz.U. z 2016, poz. 703), określanej dalej jako ustawa.
W decyzji tej stwierdzono, że grunty o powierzchni 0,567 ha, położone we wsi [...], oznaczone w ewidencji gruntów jako działki nr nr [...],[...],[...], stanowią mienie gminne w rozumieniu § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 grudnia 1986 r.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 8o ustawy do postępowań dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznych wydanych na podstawie tej ustawy nie stosuje się art. 145-145b oraz art. 154-156 k.p.a., jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym stała się ostateczna, decyzja o ustaleniu, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie.
Z art. 80 ustawy wynika zakaz wszczynania postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności, ale tylko po upływie 5-letniego terminu w którym stała się ostateczna decyzja w przedmiocie wspólnoty gruntowej. Przed upływem tego terminu organy mają prawną możliwość dokonywania oceny, czy kwestionowana decyzja jest dotknięta jedną z kwalifikowanych wad, wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a., skutkujących stwierdzeniem jej nieważności i czy ewentualnie występuje negatywna przesłanka stwierdzenia nieważności, której zaistnienie skutkowałoby stwierdzeniem wydania decyzji z naruszeniem prawa.
Minister wyjaśnił, że decyzja z dnia [...] marca 1994 r. miała za przedmiot ustalenie które grunty stanowią mienie gminne w rozumieniu § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 grudnia 1986 r. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy oprócz wspólnot gruntowych, o których mowa w ust. 1 tego przepisu, podlegają zagospodarowaniu w trybie i na zasadach określonych w tej ustawie także nieruchomości rolne, leśne i obszary wodne, stanowiące mienie gromadzkie w rozumieniu przepisów o zarządzie takim mieniem, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy były faktycznie użytkowane wspólnie przez mieszkańców wsi. Należy zatem stwierdzić, że do decyzji, dotyczących mienia gminnego ([...]) również mają zastosowanie przepisy ustawy, w tym art. 80 ustawy.
Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy Minister podkreślił, że z adnotacji zamieszczonej na decyzji z dnia [...] marca 1994 r., decyzja ta stała się ostateczna w dniu 15 kwietnia 1994 r. Tym samym 5-letni termin, o którym mowa w art. 80 u.z.w.g. upłynął 15 kwietnia 1999 r. Do tego dnia, K. C. mogła skutecznie wnioskować o przeprowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Tymczasem, skarżąca wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji dopiero 21 lutego 2018 r.
Ze względu na regulację niedopuszczającą prowadzenie postępowań administracyjnych na podstawie art. 156 K.p.a., bezzasadna była analiza tego, czy J. D. był stroną postępowania, zakończonego decyzją z dnia [...] marca 1994 r. oraz, czy stroną postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji jest K. C. Ponadto warto zauważyć, że skarżąca w toku postępowania przed organami obu instancji nie przedłożyła żadnego dowodu świadczącego o tym, że J. D. (spadkodawca K. C.), w dacie wydania decyzji z dnia [...] marca 1994 r., był właścicielem działki nr [...], położonej we wsi [...]. Z załączonego do zażalenia z dnia 25 lipca 2018 r. aktu własności ziemi z dnia 5 października 1972 r., wydanego przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] również nie wynika, że J. D. posiadał jakikolwiek tytuł prawny do działki nr [...] (obecnie nr [...]).
Zdaniem Ministra ziściła się przesłanka, warunkująca odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, bowiem w dacie złożenia wniosku przez K. C. upłynęło 5 lat od dnia, w którym decyzja z dnia 9 marca 1994 r. stała się ostateczna. Tym samym, z uwagi na regulację zawartą w art. 8o ustawy nie było możliwości oceny tego, czy decyzja ta jest dotknięta jedną z kwalifikowanych wad wymienionych art. 156 K.p.a., skutkujących stwierdzeniem jej nieważności.
W skardze z dnia 19 października 2018 r. K. C., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz postanowienia organu wojewódzkiego, zarzuciła:
1. naruszenie art. 145 § 3 K.p.a. poprzez jego zastosowanie z uwagi na upływ 5 letniego terminu, o którym mowa w art. 8 o ustawy, warunkującego odmowę wszczęcia postępowania, podczas gdy art. 8 o ustawy wskazuje na brak możliwości stwierdzenia nieważności decyzji po upływie 5 lat od dnia, w którym stała się ostateczna, decyzja o ustaleniu, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie, nie zaś decyzji o uznaniu nieruchomości za mienie gminne, która jest odrębnym rodzajem decyzji wydawanych przez Starostę;
2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w sprawie wyszły na jaw nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję w postaci aktu własności ziemi z dnia [...] października 1972 r., wydanego przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], stwierdzającego, że J. D. stał się właścicielem działek położonych we wsi [...], w tym również działki o nr [...], co skutkowało brakiem uznania, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka pozytywna do wznowienia postępowania.
Skarżąca wywodziła, że decyzja o ustaleniu, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową ma na celu uregulowanie stanu prawnego wszystkich nieruchomości, stanowiących wspólnoty gruntowe, umożliwienie przekształcenia wspólnoty gruntowej we współwłasność i stanowi jedynie podstawę do ewentualnego wydania decyzji o uznaniu, które nieruchomości stanowią mienie gromadzkie. Natomiast decyzja o uznaniu, które nieruchomości stanowią mienie gromadzkie oparta jest na stosunku przeniesienia prawa własności i nie może być wydana wbrew istocie stosunku nabycia prawa własności, tzn. w przypadku, gdy prawo to przysługuje innej osobie na mocy wcześniej wydanej decyzji.
Brak możliwości zastosowania przepisu art. 8 o ustawy do decyzji, dotyczących uznania nieruchomości za mienie gromadzkie (gminne) znajduje również potwierdzenie w uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej (druk sejmowy VII.3193), w którym czytamy, że "W zakresie mienia gromadzkiego nie przewiduje się wprowadzania zmian dotyczących zasad i trybu ustalania, które nieruchomości, stosownie do art. 1 ust. 2 i 3 ustawy, stanowią mienie [...]. Natomiast zasady ustalania, które nieruchomości, stosownie do art. 1 ust. 1 i 3, stanowią wspólnotę gruntową, oraz uprawnionych do tych nieruchomości proponuje się, oprócz art. 6 ustawy, uregulować w dodawanym art. 6a (art. 1 pkt 2 projektu), a tryb ich ustalania w dodawanych art. 8a-8l (art. 1 pkt 4 projektu)". Również ustawa rozróżnia decyzję o ustaleniu, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową od decyzji o uznaniu, które nieruchomości stanowią mienie gromadzkie (gminne) poprzez oddzielne uregulowanie ich w art. 8 oraz w art. 8 a ustawy.
Powyższe skarżąca uznała za przemawiające za nieprawidłowością zastosowania do niniejszego postępowania okresu 5 letniego wyłączającego możliwość wszczęcia postępowania.
Dalej skarżąca podniosła, że załączony do zażalenia Akt własności ziemi, stwierdzający własność działki nr [...] po stronie J. D., pozwala stwierdzić, że działka nr [...] została uznana za mienie gminne bezprawnie, co powinno być przedmiotem dalszego postępowania. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 2 ustawy "wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie ustala w drodze decyzji właściwy do spraw rolnych i leśnych organ prezydium powiatowej rady narodowej. Na obszarze gromad, osiedli i miast nie stanowiących powiatów projekty takich wykazów sporządzają biura gromadzkich rad narodowych bądź właściwe organy prezydiów miejskich rad narodowych lub rad narodowych osiedli". Przepis art. 8 ust. 5 ustawy w dniu wydania decyzji brzmiał "ustalenie, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową bądź mienie gromadzkie, oraz ustalenie wykazów, o których mowa w ust. 2, powinno być dokonane w terminie 1 roku od dnia wejścia w życie ustawy", tj. do 5 lipca 1964 r. Wobec faktu, że ten sam organ upoważniony do ustalenia nieruchomości za wspólnotę gruntową lub mienie [...], tj. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, w dniu 5 października 1972 r., a więc po terminie przewidzianym w ustawie, wydał akt własności ziemi obejmujący, m.in. działkę nr [...], oczywiste jest, że działka ta nie została uznana za nieruchomość, stanowiącą wspólnotę gruntową bądź mienie gromadzkie. W związku z powyższym działka ta nie mogła stanowić przedmiotu decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 1994. znak [...].
Organ wydający skarżone postanowienie nie wziął też pod uwagę nowego dowodu w sprawie przedstawionego przez Skarżącą, w postaci aktu własności ziemi z dnia 5 października 1972 r., wydanego przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], stwierdzającego, że J. D. stał się właścicielem działek położonych we wsi [...], w tym również działki o nr [...]. Nieuzasadnione jest twierdzenie organu, jakoby znajdujący się w aktach sprawy akt własności ziemi nie potwierdzał tytułu prawnego zmarłego J. D. do działki nr [...]. W akcie własności wskazano m.in. na nabycie własności działki nr [...], która na moment wydania aktu nie podlegała jeszcze podziałowi. Nie mniej jednak, uznać należy za oczywiste, że akt własności ziemi, przyznający własność do nieruchomości, położonej na niepodzielonej działce nr [...], rozciąga się również na działkę nr [...].
Ponadto skarżąca wskazała, że podstawą wydania decyzji, będącej przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 1994 r., znak: [...] był art. 8 ustawy, który stanowi, że Starosta wydaje decyzję o ustaleniu, które spośród nieruchomości, stanowią mienie [...], jednak może to uczynić jedynie w odniesieniu do nieruchomości, o których mowa w art. 1 ust. 2 i 3 ustawy, tj. nieruchomości rolnych, leśnych oraz obszarów wodnych, wydzielonych tytułem wynagrodzenia za zniesione służebności, wynikające z urządzenia ziemskiego włościan i mieszczan-rolników, na wspólną własność, we wspólne posiadanie lub do wspólnego użytkowania gminie, miejscowości albo ogółowi uprawnionych do wykonywania służebności oraz powstałych w wyniku podziału pomiędzy zespoły mieszkańców poszczególnych wsi gruntów, które nadane zostały przy uwłaszczeniu włościan i mieszczan-rolników mieszkańcom kilku wsi na wspólną własność, we wspólne posiadanie lub do wspólnego użytkowania. W chwili wydania decyzji uznającej działkę nr [...] za mienie gminne, J. D. był na mocy aktu własności ziemi z dnia 5 października 1972 r. właścicielem tejże działki, co – w ocenie skarżącej – jest podstawą do wnioskowania, że działka o nr [...], położona we wsi [...] nie spełniała kryteriów, określonych w art. 1 ust 2 i 3 ustawy, umożliwiających wydanie wobec niej decyzji o uznaniu jej za mienie gromadzkie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 1994 r. została wydana na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 grudnia 1986 r., w sprawie zarządu mieniem gminnym oraz warunków i trybu jego zbywania (Dz.U. Nr 48, poz. 241) oraz art. 8 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. W jej uzasadnieniu stwierdzono, że grunty o powierzchni 0,567 ha, położone we wsi [...], oznaczone w ewidencji gruntów jako działki nr [...],[...] i [...], stanowią mienie gminne.
Zgodnie z art. 8o ustawy, do postępowań dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznych, wydanych na podstawie tej ustawy nie stosuje się art. 145-145b oraz art. 154-156 K.p.a., jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym stała się ostateczna, decyzja o ustaleniu, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie.
Zasadny jest pogląd, że skoro wspomniana ustawa reguluje zarówno sprawy dotyczące zagospodarowania wspólnot gruntowych jak i mienia gminnego (gromadzkiego), to cytowany przepis będzie miał również zastosowanie do decyzji ustalającej jakie nieruchomości stanowią mienie gminne.
Jak wynika z adnotacji, zamieszczonej na decyzji z dnia [...] marca 1994 r., decyzja ta stała się ostateczna w dniu 15 kwietnia 1994 r. (karta 46 akt administracyjnych sprawy, teczka 2/2). Tym samym 5-letni termin, o którym mowa w art. 8o ustawy upłynął 15 kwietnia 1999 r. Do tego dnia, K. C. mogła skutecznie wnioskować o przeprowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji dopiero 21 lutego 2018 r.
W dalszej części skargi K. C. podniosła, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w sprawie wyszły na jaw nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję w postaci aktu własności ziemi z dnia 5 października 1972 r. wydanego przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], stwierdzającego, że Pan J. D. stał się właścicielem działek położonych we wsi [...], w tym również działki o nr 442, co skutkowało brakiem uznania, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka pozytywna do wznowienia postępowania.
Zasadnie organ ocenił, że ze względu na regulację zawartą w art. 8o ustawy, która wyłączyła możliwość prowadzenia postępowań administracyjnych na podstawie art. 156 K.p.a., bezzasadna była analiza tego, czy J. D. był stroną postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] marca 1994 r. oraz, czy stroną postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji jest K. C.
Niezależnie zatem od tego czy istotnie Skarżąca nie przedłożyła dowodu, świadczącego o tym, że J. D. (spadkodawca K. C.), w dacie wydania decyzji z dnia [...] marca 1994 r., był właścicielem działki nr [...], położonej we wsi [...] (obecnie nr [...]) nie jest to zagadnienie, które może być rozpatrywane łącznie z przesłanką negatywną decydująca o braku możliwości wszczęcia postępowania. Ocenie, czy wystąpiła negatywna przesłanka, w postaci upływu 5-letniego terminu, należy bowiem przyznać pierwszeństwo. Stwierdzenie jej zaistnienia uniemożliwia merytoryczne odniesienie się do elementów sprawy, w tym zarzutów wywiedzionych we wniosku o stwierdzenie nieważności.
Nietrafny jest w związku z tym zarzut naruszenia przez organy art. 61a K.p.a. oraz przepisów dotyczących postępowań nadzwyczajnych.
Odnosząc się do argumentacji skargi, w aspekcie naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w sprawie wyszły na jaw nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję w postaci aktu własności ziemi z dnia [...] października 1972 r., wydanego przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], Sąd stwierdza, że pozytywna do wznowienia postępowania, nie może być rozpatrywana w postępowaniu o innym charakterze, tj. postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności. Oba wymienione postępowania nadzwyczajne (wznowieniowe i nieważnościowe) stanowią odrębne tryby o wzajemnie niezazębiających się pozytywnych przesłankach orzekania.
Odwołując się do wykładni celowościowej należy zwrócić uwagę, że eliminacja z obrotu prawnego decyzji lub części decyzji, dotyczących ustalenia nieruchomości, wchodzących w skład wspólnoty gruntowej, uzasadniona np. fragmentaryczną trafnością wniosków, wniesionych przez nielicznych uczestników postępowania, a często już ich następców prawnych, może utrwalać stan niepewności prawnej dla wielu podmiotów. Uzasadnione jest stwierdzenie, że wskazane rozwiązanie prawne podyktowane zostało wolą utrzymania ustalonych przed wieloma laty stosunków własnościowych dotyczących nieruchomości, z uwagi na doniosłe znaczenie ochrony ich trwałości. Przejawiło się to w wyłączeniu możliwości wzruszenia decyzji ostatecznych, dotyczących zazwyczaj wzajemnie powiązanych praw do nieruchomości wielu osób.
Podobną regulację, wykluczającą wzruszenie w trybach nadzwyczajnych decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów po upływie 5 lat od kiedy stała się ostateczna zawarto w art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 908). Sytuacja prawna podmiotów, domagających się wzruszenia tego rodzaju decyzji jest jednakowa, gdyż nie mogą żądać wszczęcia postępowania nieważnościowego w tego rodzaju sprawach, zatem nie można mówić o naruszeniu zasady równości wobec prawa.
Objęcie nieruchomości decyzją wydaną w trybie art. 8 ust. 1 ustawy, wymagało uprzedniego ustalenia, że nieruchomość ta stanowiła mienie gromadzkie. Takie stanowisko znajduje oparcie w piśmiennictwie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych, w których zaznaczono, że decyzja wydana w trybie art. 8 ust. 1 ustawy, jest decyzją deklaratoryjną i poświadcza stan prawny ustalony w dniu wejścia w życie ustawy, tj. na dzień 5 lipca 1963 r. (Ludwik Jastrzębski, Nowe przepisy o wspólnotach gruntowych, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego nr 5 z 1964, s. 123-126; Jerzy Arczyński, Obrót wspólnotami gruntowymi, Nowe Prawo 1965 nr 9, s. 1009-1015; wyroki NSA i WSA: II OSK 958/06; II OSK 1588/11; SA/Kr 2717/94; SA/Łd 1281/95; II SA/Ke 621/10; II SA/Ke 11/15; II SA/Łd 152/16, CBOSA na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Wobec powyższego skargę należało oddalić, na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. (t.j.: Dz.U. z 2018, poz. 1302).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło