IV SA/Wa 3142/18
WyrokWSA w Warszawie2019-02-19
Skład orzekający: Anita Wielopolska, Paweł Dańczak, Tomasz Wykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy długotrwały nielegalny pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pomimo istnienia więzi rodzinnych i społecznych, stanowi podstawę do wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu i orzeczenia zakazu wjazdu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że długotrwały, świadomy nielegalny pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nawet w obliczu istniejących więzi rodzinnych i społecznych, stanowi obligatoryjną przesłankę do wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Sąd podkreślił, że przepisy te mają charakter obligatoryjny i nie pozostawiają organowi swobody decyzyjnej, a więzi rodzinne nie mogą stanowić podstawy do udzielenia zezwolenia na pobyt, jeśli cudzoziemiec świadomie naruszał prawo.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej o zobowiązaniu cudzoziemki do powrotu i orzeczeniu zakazu wjazdu. Cudzoziemka przebywała w Polsce nielegalnie od 2002 roku, posiadała prawomocny wyrok skazujący za przestępstwa i nie posiadała ważnych dokumentów uprawniających do pobytu. Skarżąca podnosiła argumenty dotyczące więzi rodzinnych i społecznych w Polsce oraz względów humanitarnych. Organy administracji uznały, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od zobowiązania do powrotu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska, Sędziowie asesor WSA Paweł Dańczak, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant sekr. sąd. Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2019 r. sprawy ze skargi E. F. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] września 2018 r. Nr [...], Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez obywatelkę [...] narodowości [...] - M. K. - od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] orzekającej o zobowiązaniu cudzoziemki do powrotu w terminie 30 dni, od dnia doręczenia decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu na:
- terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu decyzji;
- terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji, na wypadek, jeżeli cudzoziemka w terminie określonym w decyzji nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłowała przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa - utrzymał ww decyzję w mocy.
Zaskarżona decyzja Szefa do Spraw Cudzoziemców zapadła w następującym stanie faktycznym.
W dniu 8 lipca 2015 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zobowiązania M. K. do powrotu do kraju jej pochodzenia. W powyższej dacie, w trakcie dokonywania kontroli legalności pobytu cudzoziemców na terytorium RP, cudzoziemka została wylegitymowana przez funkcjonariuszy Straży Granicznej w [...] przy ulicy [...],. Cudzoziemka okazała paszport serii i nr [...] wydany przez Władze [...] w dniu 14 lutego 2002r., który utracił swoją ważność w dniu 27 lipca 2011r. Nie posiadała ważnej wizy ani żadnego innego ważnego dokumentu, uprawniającego ją do legalnego pobytu na terytorium Polski. W trakcie sprawdzeń w systemach informatycznych Straży Granicznej ustalono także, iż dane M. K. figurują w bazie danych "WYKAZ" jako osoby, której pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany z uwagi, iż cudzoziemka została skazana prawomocnym wyrokiem w Rzeczypospolitej Polskiej - za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skarbowe na karę grzywny lub karę pozbawienia wolności. A nadto, dane cudzoziemki zostały umieszczone w Systemie Informacyjnym Schengen jako osoby, której należy odmówić wjazdu lub pobytu w Strefie Schengen. Wpisu dokonano na podstawie art. 24 Rozporządzenia 1987/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006r. w sprawie utworzenia, funkcjonowania i użytkowania SIS drugiej generacji.
Ostatecznie Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] w dniu 8 stycznia 2016 r. wydał decyzję zobowiązującą cudzoziemkę do powrotu. Na skutek rozpatrzenia wniesionego od powyższego rozstrzygnięcia odwołania, ww decyzja została przez Szefa Urzędu d/s Cudzoziemców uchylona i przekazana do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy wskazał, iż nie rozpoznano należycie kwestii stosunków rodzinnych skarżącej w Polsce, w tym organ wskazał na:
- brak rozpoznania, na jakiej podstawie przebywa w Polsce M. L. -była partnerka ojca skarżącej oraz jej córki (czy są obywatelami polskimi, a jeśli nie, czy mają uregulowany status pobytowy);
- brak należytego rozpoznania stosunków rodzinnych pomiędzy skarżącą, a jej przybraną matką - M. L. oraz "siostrami" - czy M. K. była formalnie adoptowania lub oddana pod opiekę M. L., a także z jakiego powodu zaniechano przesłuchania tych osób;
- nie ustalono ponadto, gdzie i na jakiej podstawie przebywają aktualnie córki skarżącej, brak bliższych danych i informacji o statusie S. M. (partnera życiowy skarżącej) i jego rodziców.
Wobec powyższego Szef Urzędu ds. Cudzoziemców uznał za zasadne uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji w celu wnikliwego zbadania relacji M. K.ze S. M. jak również pokrewieństwo i wzajemne relacje z innymi osobami wskazanymi przez nią jako członkowie jej rodziny.
W wyniku ponownego rozpatrzeniu sprawy, mając na uwadze powyższe wytyczne Szefa Urzędu, organ I instancji przeprowadził dowód z przesłuchania skarżącej oraz wskazanych przez nią świadków: K. P. i A. M., M. L., M. L., I. L., C. L., W. L. i w oparciu o dokonane ustalenia Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] w dniu [...] czerwca 2017 r. ww decyzją orzekł o zobowiązaniu M. K. do powrotu w oparciu o art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. W oparciu o zebrane dowody organ ustalił, że cudzoziemka przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego ją do wjazdu na tym terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane. Jednocześnie Komendant stwierdził, iż wobec strony nie zachodzą okoliczności z art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w szczególności nie zachodzą przesłanki udzielenia skarżącej zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub pobyt tolerowany.
Od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącej wniósł odwołanie, w którym zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 77, art. 107 § 1 k.p.a., polegającej na dokonaniu wadliwej i selektywnej oceny dowodów oraz pominięcie dowodów świadczących na korzyść skarżącej. W jego ocenie, wbrew poczynionym ustaleniom, w Polsce przebywają wszystkie osoby stanowiące rodzinę skarżącej, w szczególności córka K. K., S. M. (wieloletni partner życiowy) oraz K. P. (jego matka). Wskazał, iż cudzoziemka czuje się obywatelką Polski i nie ma żadnych związków z krajem ojczystym. Po zakończeniu odbywania kary skarżąca nie wchodziła więcej w żaden konflikt z prawem, nie stanowi zatem zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego Rzeczypospolitej Polski. Pełnomocnik skarżącej podniósł także, iż organ I instancji w sposób pozorny uwzględnił specyfikę życia mniejszości etnicznej [...]. Osoby uznawane za rodzinę, w rozumieniu ich tradycji, są bowiem traktowane równorzędnie z rodziną biologiczną. Specyfika życia [...] obejmuje dużą mobilność członków tej społeczności. W wyniku podróży, [...] nawiązują relacje z innymi ludźmi, jakie obywatele Polski traktują w sposób jednoznaczny jako relacje rodzinne. Wszystkie osoby z kręgu rodzinnego skarżącej są obywatelami RP. Związek skarżącej ze S. M. nosi wszelkie cechy małżeństwa, charakteryzuje się stałością, wspólnotą majątkową i pożycia jak i więzią emocjonalną. Zamieszkują oni razem i w społeczności [...] stanowią małżeństwo i związek partnerski. Konieczność opuszczenia kraju byłaby tym samym równoznaczna z faktycznym zerwaniem więzów małżeńskich, co będzie miało dramatyczne skutki dla skarżącej, jej rodziny i partnera S. M.. Organ I instancji pominął także istotną okoliczność wspólnego zamieszkiwania skarżącej z córką K. K., która niedawno osiągnęła pełnoletność i nie jest jeszcze osobą samodzielną, a obecnie jest w ciąży. Podkreślił także, że skarżąca dawno zerwała kontakty z [...], nie ma tam żadnej rodziny ani miejsca docelowego pobytu, do którego mogłaby się udać. W Polsce przebywa nieprzerwanie od 2002 r. Wobec wskazanych realiów względy humanitarne przemawiają zatem za uchyleniem zaskarżonej decyzji, skutkującej wydaleniem skarżącej do kraju objętego wojną, bez środków do życia i bez miejsca zamieszkania.
Organ II instancji odnosząc się do podniesionych w odowłaniu zarzutów uznał je za niezasadne. Wskazał, iż kontrolę legalności pobytu skarżącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podjęto w dniu 8 lipca 2015 r. tj. w dniu, w którym cudzoziemka została zwolniona z Zakładu Karnego w którym odbywała karę pozbawienia wolności od dnia [...] lipca 2010 r. do dnia [...] lipca 2015 r. Z zeznań złożonych w dniu 8 lipca 2015 r. i w dniu 19 grudnia 2016 r. wynika, że w 2002 r. uzyskała paszport i przyjechała do Polski z zamiarem pozostania tu na stale. Była świadoma swojego nielegalnego pobytu na terytorium RP i mimo tego nie podejmowała żadnych działań w kierunku jego legalizacji. W okresie pobytu nie podjęła również żadnych działań by uzyskać nowy paszport lub przedłużyć ważność wydanego jej wcześniej dokumentu (posiadany utracił ważność w 2011r.). Dopiero w wyniku procedury podjętej przez funkcjonariuszy Straży Granicznej w [...], związanej z planowaną realizacją zobowiązania cudzoziemki do powrotu, ważność posiadanego paszportu cudzoziemki została przedłużona do dnia 27 czerwca 2021 r.
Skarżąca wjechała do Polski w systemie bezwizowym, który obowiązywał w tym okresie i uprawniał do pobytu bez wizy przez okres do trzech miesięcy. Przyjechała do Polski w wieku 23 lat gdzie przez 16 lat (oprócz trzech pierwszych miesięcy) jej pobyt był nielegalny. M. K. jest mężatką (w myśl prawa) z A. K. - obywatelem [...], posiadającą z nim dwoje dzieci L. K., ur. [...] grudnia 1996 r. (lat 22) oraz K. K., ur. [...] listopada 1998 r. (lat 20). Aktualnie obie córki mieszkają z mężami za granicą (w [...] i w [...]).
W 2003 r. skarżąca poznała swojego obecnego partnera życiowego S. M., z którym nie ma wspólnych dzieci.
Szef Urzędu ustalił także, iż M. K. nie była formalnie adoptowana przez M. L., która, kiedy skarżąca była małym dzieckiem, żyła w nieformalnym związku z jej biologicznym ojcem przez jeden rok. M. L. odwiedzała na [...] rodzinę M. K. (tj. jej biologiczną matkę H. M. oraz biologicznego ojca J. K.) i w takich okolicznościach cudzoziemka poznała przyszłą partnerkę swojego ojca. Również zgodnie z poczynionymi ustaleniami, około 13 lat temu w tradycji [...] odbył się ślub skarżącej ze S. M., nadal pozostają w związku partnerskim i razem mieszkają u jego matki. Na [...] przebywa mąż skarżącej, z którym nie ma oficjalnego rozwodu oraz brat, a czasowo przebywały tam też jej córki. Jej biologiczni rodzice nie żyją.
Jak wskazała, nigdy nie była prześladowana w kraju swojego pochodzenia, nie posiada na [...] żadnego majątku ani jakichkolwiek środków utrzymania, podniosła, iż boi się powrotu do kraju pochodzenia także ze względu na działania wojenne.
W ocenie organu odwoławczego, w badanej sprawie doszło do naruszenia przez M. K. przepisów ustawy o cudzoziemcach, poprzez jej długotrwały nielegalny pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, będący wynikiem świadomych zaniechań i ignorowania obowiązującego porządku prawnego, dotyczącego zasad wjazdu i pobytu cudzoziemców. Uznał zatem, iż w sprawie została w całości wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, stanowiąca obligatoryjną przesłankę do wydania wobec cudzoziemki decyzji o zobowiązaniu jej do powrotu.
Jednocześnie, w ocenie organu, nie zaistniały przesłanki art. 303 ust. 1 ww ustawy, zgodnie z którym w okolicznościach wskazanych w art. 302 ust. 1, nie wydaje się decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Szef Urzędu nie dopatrzył się także przestanek do udzielenia skarżącej zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany - art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy. W ocenie organ odwoławczego powrót skarżącej na [...] nie wiąże się z realnym zagrożeniem dla jej życia, wolności lub bezpieczeństwa osobistego, nie występuje także uzasadniona obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia jak i nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy. Także, w przypadku powrotu cudzoziemki do kraju pochodzenia, nie występuje zagrożenie zindywidualizowanego ryzyka naruszenia jej praw gwarantowanych w art. 2-7 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w szczególności, aby w czasie pobytu w kraju pochodzenia doświadczyła ona naruszenia jej praw gwarantowanych w ww przepisach Konwencji. Natomiast podniesiona w odwołaniu obawa przed powrotem, związana z toczącymi się na terytorium [...] działaniami wojennymi, ma charakter ogólny, związany z pewną niestabilnością w kraju, a nie z zindywidualizowanym zagrożeniem. W ocenie organu orzekającego konflikt zbrojny, na który powołuje się cudzoziemka, ma zasięg jedynie regionalny gdyż dotyczy jedynie części dwóch wschodnich obwodów [...], tj. obwodu [...] i [...]. Pozostały obszar kraju nie jest zagrożony żadnymi działaniami o charakterze militarnym. Cudzoziemka natomiast, jak podała, ostatnio na [...] mieszkała w miejscowości [...], które to miasto położone w północno-wschodniej części [...] w obwodzie [...] w żaden sposób nie jest zagrożone działaniami o charakterze militarnym. Odnosząc się z kolei do podniesionej w odwołaniu przesłanki wskazanej w art. 303 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 348 ww ustawy organ wyjaśnił, iż art. 2-8 ww Konwencji nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni mieszkać, pracować, leczyć się, itd. Konwencja nie gwarantuje prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca w kraju goszczącym. Podobnie, w ocenie Szefa Urzędu, brak jest podstaw do udzielenia cudzoziemce zgody na pobyt ze względów humanitarnych określonej w art. 348 pkt 1 ustawy.
Ostatecznie Szef Urzędu d/s Cudzoziemców stwierdził, iż organ I instancji przeprowadził szerokie postępowanie wyjaśniające w kierunku ustalenia czy zachodzą przesłanki do uznania, że pobyt cudzoziemki uzasadniony jest ze względu na konieczność poszanowania jej prawa do życia rodzinnego oraz prywatnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. W toku całego postępowania przeprowadzono wywiady środowiskowe oraz przesłuchano osoby z najbliższego otoczenia cudzoziemki w tym min: K. P. (matkę partnera cudzoziemki), A. M. (ojca partnera cudzoziemki), S. M. (partnera skarżącej), S. M. (siostrę partnera cudzoziemki). Dokonując oceny, czy zaskarżona decyzja naruszałaby prawo cudzoziemki do życia rodzinnego czy prywatnego organ wskazał, iż co prawda ww decyzja orzeka o zobowiązaniu cudzoziemki do powrotu jednakże orzeczony zakaz ponownego wjazdu do Polski nie jest bezterminowy - wynosi 1 rok od dnia wykonania decyzji i jest konsekwencją świadomych działań cudzoziemki skutkujących jej wieloletnim, właściwie wyłącznie nielegalnym pobytem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ewentualna ingerencja w prawo, o którym mowa w art. 8 ww Konwencji, nie ma zatem charakteru ostatecznego. Strona po wyjeździe z Polski i upływie (lub cofnięciu) okresu zakazu ponownego wjazdu, ma możliwość aplikowania o zezwolenie na wjazd i pobyt w zwykłym trybie powalanej ustawy.
W oparciu o powyższe organ II instancji stwierdził zatem, iż w sprawie zachodzą przesłanki do zobowiązania cudzoziemki do powrotu określone w powołanej regulacji prawnej (art. 302 ust. 1 pkt 1 i pkt 7 ww ustawy). Powyższe stanowisko wynika z nielegalnego długotrwałego pobytu skarżącej w Polsce bez wymaganej wizy jak również także z uwagi na fakt, iż jej pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany z uwagi na jej kryminalną kartę, z terminem obowiązywania wpisu do dnia 21 lipca 2017 r. oraz wpisu do Systemu Informatycznego Schengen do celów odmowy wjazdu.
Od powyższej decyzji skargę do tut. Sądu wniosła M. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając naruszenie przepisów: art. 7, art. 77, art. 107 § 1 k.p.a., polegające na dokonaniu wadliwej i selektywnej oceny dowodów oraz pominięciu dowodów świadczących na korzyść skarżącej, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, że skarżącą nie łączą żadne relacje z Rzeczpospolitą Polską oraz jej obywatelami, podczas gdy prawidłowa ocena dowodów prowadzi do stwierdzenia, że na terenie Polski przebywają wszystkie osoby stanowiące rodzinę dla skarżącej, w szczególności córka K. K., S. M. (wieloletni partner życiowy) oraz K. P., a deportacja doprowadzi do faktycznego rozłączenia rodziny; skarżąca czuje się obywatelką Polski i nie ma już żadnych związków z krajem ojczystym; po zakończeniu odbywania kary skarżąca nie wchodziła w żaden sposób w konflikt z prawem, a więc nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego Rzeczypospolitej Polski, brak więc podstaw do dokonywania deportacji skarżącej. Ponadto, za odmową wydalenia przemawiają względy humanitarne, bowiem skarżąca jest osobą ciężko chorą i w Polsce podlega ustawicznemu leczeniu, natomiast na [...] bezspornie nie będzie miała możliwości leczenia w odpowiednim zakresie, w szczególności mając na uwadze obecną sytuację polityczną i społeczną [...].
Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. oraz umorzenie postępowania; ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2018 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, iż zarówno zaskarżona decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców jak i utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] nie naruszają prawa.
W ocenie Sądu, kontrola legalności zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców prowadzi do wniosku, iż przedmiotowa skarga jako bezzasadna, podlegała oddaleniu. Organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Na aprobatę zasługuje przedstawiona w zaskarżonej oraz w decyzji organu I instancji ocena prawna okoliczności faktycznych, co implikuje uznanie, że nie zaszły przesłanki uzasadniające stwierdzenie, że zasadna jest skarga na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 5 września 2018 roku utrzymująca w mocy ww decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej, wydaną w przedmiocie zobowiązania skarżącego do powrotu.
Z ustalonego w trakcie postępowania administracyjnego stanu faktycznego sprawy wynika, że nie znajdują zastosowania postanowienia art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, wykluczające wydanie lub wykonanie decyzji organu I instancji, jak również postanowienia art. 348 pkt 2 czy art. 351 tej samej ustawy uzasadniające udzielenie cudzoziemce M. K. zgody na pobyt ze względów humanitarnych czy zgody na pobyt tolerowany. Zgodnie z art. 302 ust 1 ustawy o cudzoziemcach, decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi m.in. gdy przebywa lub przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane, wykonuje lub wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia na pracę lub zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia mu wykonywania pracy, lub został ukarany karą grzywny za nielegalne wykonywanie pracy. Z ustaleń organu I i II instancji wynika jednoznacznie, co także nie było kwestionowane, że skarżąca przebywa w Polsce nielegalnie od 2002 roku i w tym okresie dopuściła się czynów karalnych, za które odbyła karę prawie 5 lat pozbawienia wolności. Została skazana 12-krotnie, głównie za dokonywanie kradzieży, posiadanie środków odurzających-heroina, posługiwanie się skradzionym przerobionym paszportem. Podobnie jej partner życiowy, który także był karany i przebywał rownolegle w więzieniu, odbywając swoją karę. W tym czasie nie było pomiędzy nimi żadnej komunikacji. Również córki skarżącej nie odwiedzały jej kiedy skarżąca była pozbawiona wolności. Pozostałe osoby, w rozumieniu skarżącej, jej "bliskie", także nie podtrzymywały ze skarżącą żadnych relacji. Kontakt skarżącej z matką jej partnera wynikał w zasadzie z faktu, iż skarżąca u niej mieszkała i nadal mieszka. Co istotne, skarżąca w Polsce nie posiada żadnego majątku, żadnego źródła utrzymania, nie pracuje.
Odnosząc się zatem do zarzutu skargi w przedmiocie naruszenia zaskarżoną decyzją prawa cudzoziemki do życia rodzinnego, czy prywatnego uznać go należy za całkowicie nieuzasadniony. Niewątpliwie nawiązana relacja z M. M. nosi znamiona życia rodzinnego. Para poznała się w 2003 r., oboje są narodowości [...], więc osadzeni są w jednakowej tradycji, mówią tym samym językiem i wyznają podobne wartości. Jak wynika z ustaleń organów, zawarli ślub w tradycji [...], zamieszkują razem. To jednak należy podkreślić, że związek został zawarty podczas nielegalnego pobytu cudzoziemki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, natomiast oboje jako osoby dorosłe powinni zdawać sobie sprawę z konsekwencji wynikających z lekceważącego stosunku do obowiązującego w państwie goszczącym porządku prawnego, dotyczącego warunków wjazdu i pobytu. W tym kontekście podkreślenia wymaga, iż partner skarżącej od 2003 roku (kilkanaście lat) nie podjął żadnych działań by zalegalizować pobyt swojej partnerki na terytorium kraju, którego jest obywatelem. Składane zeznania wskazują, że posiada on niewielką wiedzę dotyczącą podstaw pobytu cudzoziemki od początku jej zamieszkiwania na tym terytorium Polski i pomimo wielu lat spędzonych razem nie zna podstawy pobytu jej córek chociaż deklarował, że dzieci z nim zamieszkiwały. Kwestią znaczącą jest również fakt, na co już wskazano powyżej, że oboje nie posiadają własnego stałego miejsca zamieszkania. Nie posiadają żadnych realnych stałych i legalnych źródeł utrzymania. Nie posiadają wspólnego majątku. Nie posiadają także wspólnych dzieci. Wspólne zamieszkiwanie przerywane było odbywaniem przez nich kar pozbawienia wolności. Składane zeznania w zakresie pełnienia opieki nad córką K. w czasie odbywania przez cudzoziemkę kary pozbawienia wolności są sprzeczne i niejednoznaczne. Zatem, powoływany w skardze długotrwały okres pozostawania cudzoziemki w związku ze S. M., nie wpływa znacząco na rozpatrywaną kwestię. Jednocześnie, w ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skargi, konieczność opuszczenia przez cudzoziemkę terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie jest równoznaczna z faktycznym zerwaniem więzi pomiędzy partnerami. W tym miejscu należy podkreślić, że odbywanie kar pozbawienia wolności, znacznie przekraczających termin jednego roku, nie wpłynęło na zerwanie tych więzi skoro, jak oboje podali, nadal pozostają w związku. Tym bardziej zatem, wykonanie decyzji o zobowiązaniu cudzoziemki do powrotu nie wpłynie znacząco na ich relacje. Decyzja Komendanta zobowiązuje cudzoziemkę do powrotu jednak orzeczony zakaz ponownego wjazdu do Polski nie jest bezterminowy - wynosi 1 rok i jest to okres z najniższych przewidzianych przez ustawodawcę (min. 6 miesięcy). Natomiast w przypadku odczuwania przez skarżącą dolegliwych skutków zerwania więzi z partnerem zamieszkałym w Polsce, nic nie stoi na przeszkodzie aby mogła z nim bez większych przeszkód utrzymywać kontakt w okresie, przez który będzie przebywała poza Polską. Nic nie stoi na przeszkodzie aby pomiędzy nimi miała miejsce komunikacja (listy, telefony, e-maile etc.) a także aby S. M. przyjechał do skarżącej na [...].
Zasadnym jest zatem stanowisko organów, iż powyższy związek skarżącej ze S. M. nie może stanowić podstawy do udzielenia cudzoziemce zezwolenia na pobyt na terytorium RP ze względów humanitarnych, zgodnie z art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Podobnie, córki cudzoziemki przebywają za granicą, założyły już swoje rodziny (świadczą o tym zarówno zeznania świadków, jak i oświadczenie skarżącej z dnia 25 kwietnia 2017 r.) Choć w skardze wskazuje, iż jej córka K. K. przebywa w Polsce, to i tak powyższa rozbieżność nie ma znaczenia o tyle, iż córka skarżącej nie jest małym dzieckiem wymagającym opieki a dorosłą osobą, która posiada już własna rodzinę. Nie zachodzą zatem podstawy do udzielenia cudzoziemce zgody na pobyt humanitarny w oparciu o art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Jak wyżej wskazano, M. K. nie wychowuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej małoletnich dzieci.
Oczywiście powyższe więzi rodzinne nie są w żaden sposób kwestionowane jednakże należy zauważyć, iż stanowią one relacje pomiędzy samodzielnym (niewymagającym opieki) rodzicem a dorosłymi córkami (usamodzielnione poprzez założenie rodzin) co również nie stanowi podstawy do udzielenia cudzoziemce zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych, określonych w art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach.
Związki z pozostałymi członkami rodziny (M. i L.) niewątpliwe potwierdzają, że cudzoziemka posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bliskie sobie osoby (więzi o charakterze przyjacielskim) ale jednoznacznie należy stwierdzić, że charakter nawiązanych więzi nie daje podstawy do objęcia cudzoziemki ochroną humanitarną. Składane przez wszystkie osoby zeznania koncentrowały się w zasadzie na fakcie, że skarżąca chciałaby pozostać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przesłuchani w sprawie świadkowie najwyraźniej byli motywowani chęcią udzielenia skrzącej w tym zakresie pomocy. Jednakże jednocześnie posiadali niewielką wiedzę dotyczącą spraw związanych z aktualnym życiem cudzoziemki (miejsce przebywania, źródła utrzymania, utrzymywania relacji z córkami, pełnionej opieki nad córką K.), faktów związanych z życiem na [...] dotyczących np. członków jej rodziny czy co do dalszego pozostawania w związku małżeńskim czy też co do faktu przeprowadzenia ewentualnego rozwodu. Powyższe w ocenie Sądu wskazuje, iż pomimo istnienia tych kontaktów, to nie są to jednak bliskie relacje cudzoziemki związane z jej prywatnym życiem osobistym. Na marginesie wskazać też należy, iż z jedną z osób określonych przez nią jako jej "bliskie", skarżąca dokonywała kradzieży (wyrok Sądu Rejonowego dla [...] [...] Wydział [...] z dnia [...] listopada 2010 r. sygn. akt [...]). Żadna też z tych "bliskich" osób nie podjęła przez 16 lat nielegalnego pobytu cudzoziemki w Polsce działań, by pomoc skarżącej zalegalizować jej pobyt na terytorium RP, którego są obywatelami. W ocenie Sądu zatem zaskarżona decyzja nie narusza prawa cudzoziemki do ochrony życia prywatnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Przepis art. 8 Konwencji chroni życie prywatne rozumiane jako prawo do ustanowienia i rozwoju relacji z innymi istotami ludzkimi i światem zewnętrznym i niekiedy może obejmować kwestię jednostkowej społecznej tożsamości. Trybunał w przeszłości zaakceptował pogląd, że ogół społecznych więzi pomiędzy osiedlonym imigrantem i społeczeństwem, w którym żyje stanowi część pojęcia "życie prywatne". Trybunał podkreślił, że jedynie w niewielu przypadkach osiedlony imigrant nie będzie w stanie wykazać, że jego wydalenie nie będzie ingerowało w jego życie prywatne chronione przez art. 8 Konwencji. Takie stanowisko wyrażono w wyroku w sprawie Balogun p-ko Wielkiej Brytanii z dnia 10 kwietnia 2012 r. (numer 60286/09). W/w orzeczenie nie może być jednak odbierane jako podstawa bezwarunkowej ochrony przed wydaleniem cudzoziemca z kraju goszczącego. W dalszej części w/w orzeczenia Trybunał odnotował, że nie wszyscy osiedleni imigranci mają równie mocne więzi z krajem goszczącym i w/w kwestia z reguły powinna być przedmiotem oceny w kontekście "proporcjonalności" podjętego środka, jakim jest wydalenie cudzoziemca z kraju goszczącego. Szczególną, wzmocnioną ochroną objęci są np: tzw. emigranci drugiej generacji (np. córki skarżącej). Zgodnie z orzecznictwem ETPCz wydalenie takich osób nawet w przypadku popełnienia przez te osoby relatywnie poważnych przestępstw lub też notorycznego naruszania prawa może okazać się w pewnych przypadkach niedopuszczalne (wyrok z dnia 22.04.2004r. Radovanovic p-ko Austrii sprawa nr 42703/98, z 27 października 2005 r. Keles v. Republika Federalna Niemiec, sprawa nr 32231/02). Podkreślenia jednak wymaga, iż cudzoziemka przyjechała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z zamiarem pozostania tu na stale już jako osoba dorosła. Podczas pobytu w Polsce wielokrotnie popełniała przestępstwa za co została skazana na ww karę pozbawienia wolności w okresie od 2005 r. do 2013 r. Krąg osób wskazanych przez cudzoziemkę, z którymi utrzymuje kontakty, to osoby pochodzenia [...], co wskazuje na niewielki stopień asymilacji ze społeczeństwem polskim. Jednocześnie, co istotne, cudzoziemka miała świadomość, że konsekwencją jej nielegalnego pobytu w Polsce może być w przyszłości zobowiązanie jej do opuszczenia terytorium RP. O powyższym, zdaniem Sądu, świadczy chociażby fakt posługiwania się przez skarżącą przerobionym skradzionym paszportem.
W obecnym stanie prawnym należy stwierdzić niewątpliwie, że okoliczności sprawy wypełniają dyspozycję art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Stwierdzenie faktu, że cudzoziemka przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego ją do wjazdu i pobytu na nim uzasadnia zastosowanie sankcji w postaci zobowiązania do powrotu. Przy czym, należy mieć na uwadze, iż decyzja wydana na podstawie ww przepisu ma charakter obligatoryjny i nie jest zależna od woli organu orzekającego w sprawie. Wskazuje na to użyty w tym przepisie zwrot "wydaje się", tym samym organ pozbawiony został swobody decyzyjnej i musi zobowiązać cudzoziemca do powrotu w przypadku wystąpienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Nie można zatem przyjąć, że przy orzekaniu na podstawie tego przepisu organ dysponuje swobodą w zakresie kwalifikacji skutków zdarzenia, tj. "uznaniem administracyjnym". Powyższy pogląd jest ugruntowany zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych.
Ustawodawca wprowadził sankcję zobowiązania cudzoziemca do powrotu we wszystkich przypadkach, w których cudzoziemiec przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez podstawy prawnej (wiza lub inny dokument pobytowy) niezależnie od stopnia zawinienia czy okresu w jakim nastąpiło naruszenie przepisu ustawy o cudzoziemcach.
Reasumując wskazać zatem należy, iż organy właściwie przeprowadziły postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie pod względem zgodności z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o cudzoziemcach, a zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta, w niczym nie naruszają przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ani postanowień Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i proceduralnego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, a materiał dowodowy jest zgromadzony w stopniu wystarczającym do rozstrzygnięcia kwestii zasadności wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w oparciu o przesłanki z art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach.
Trzeba też mieć na uwadze, że podstawowym obowiązkiem cudzoziemca, który chce przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązek lojalności wobec polskich władz wyrażający się w szczególności w przestrzeganiu obowiązujących w nim przepisów. Ponadto organy administracji publicznej nie są zobowiązane do respektowania wyboru przez cudzoziemca miejsca pobytu tym bardziej, jeżeli narusza on obowiązujące w Polsce przepisy prawne.
Decyzja organu I instancji, jak wyżej podano, orzeka o rocznym (1 rok) zakazie wjazdu. Mając na uwadze fakt, iż cudzoziemka świadomie naruszyła obowiązujące ją przepisy dotyczące wjazdu i pobytu na terytoriom RP i długotrwale przebywała na tym terytorium bez podstawy prawnej, zasadnym było określenie zakazu ponownego wjazdu dłuższego niż minimalne 6 miesięcy. Jednocześnie uwzględniono indywidualną sytuację cudzoziemki, deklarację chęci zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i respektowania porządku prawnego, posiadane na tym terytorium relacji nawiązanych przez okres 16 lat nielegalnego pobytu i odstąpiono od orzeczenia maksymalnego okresu zakazu wjazdu tj. 3 lat. Zastosowane w przedmiotowej decyzji okresy zakazu wjazdu są współmierne do charakteru czynu popełnionego przez cudzoziemkę i jedynie dodatkowo stanowią oddziaływanie prewencyjne w kontekście rygoru przestrzegania przepisów prawa obowiązujących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organy właściwe w ww sprawach, stojąc na straży praworządności, nie mogą w ramach prowadzonych kontroli i postępowań ignorować opisanego wyżej procederu, (świadomego ignorowania obowiązujących przepisów dotyczących wjazdu i pobytu). Orzeczony zakaz wjazdu stanowi niejako środek wychowawczy i ma na celu uświadomienie cudzoziemce braku tolerancji i determinację organów w ujawnianiu i eliminowaniu tego rodzaju zachowań.
Biorąc pod rozwagę przedstawiony wyżej stan faktyczny należy stwierdzić, iż w sprawie została wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy o cudzoziemcach. Nadto należy wskazać, iż powołane przepisy mają charakter obligatoryjny i zobowiązują organ administracji publicznej do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, w przypadku uznania, iż cudzoziemiec dopuścił się nielegalnego pobytu i nie posiada środków na utrzymanie. Już samo stwierdzenie faktów odpowiadających hipotezie powyższych przepisów uzasadnia zastosowania sankcji w postaci zobowiązania cudzoziemca do powrotu oraz orzeczenia zakazu ponownego wjazdu przez określony czas. Taka konstrukcja normy prawnej ma przede wszystkim na celu dyscyplinowanie cudzoziemców w przedmiocie przestrzegania przepisów ustanowionych dla zapewnienia kontroli wjazdu i pobytu cudzoziemców. Wobec powyższego wynikająca z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego zasada, iż sprawę należy załatwić zgodnie z wnioskiem strony o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny uwzględniając słuszny interes strony - doznaje istotnego ograniczenia. Zastosowanie w/w zasady nie może bowiem prowadzić do naruszenia przepisów prawa materialnego. Pogląd taki opiera się na założeniu, że zasada powyższa ma zastosowanie tylko w odniesieniu do decyzji opartych na zasadzie uznania administracyjnego, podczas gdy w niniejszym postępowaniu o treści rozstrzygnięcia wprost rozstrzyga przepis prawa materialnego. Powyższy pogląd jest ugruntowany zarówno w doktrynie (G. Łaszczyca, C. Martysz i A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; Zakamycze 2005 s. 130 - 131) jak również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2002r., II SA 3126/00, lex nr 81779, czy wyrok NSA z dnia 6 lipca 2006r., II OSK 297/06; niepubl.).
Na mocy art. 320 ustawy o cudzoziemcach istnieje także możliwość cofnięcia w/w zakazu wjazdu na wniosek skarżącego, złożony po upływie w/w okresów.
W ocenie Sądu nie jest także zasadny zarzut naruszenia art, 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji a przyjęta w niej ocena zgromadzonych dowodów, wbrew stanowisku skarżącego, nie nosi cech dowolności i nie narusza art. 80 kpa. W sprawie zebrano materiał dowodowy w stopniu uzasadniającym zastosowanie przesłanki określonej w art.302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach. Zdaniem Sądu również, co wypada podnieść, przyjęta w zaskarżonej decyzji ocena zgromadzonych dowodów jest zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, jak również z wytycznymi wynikającymi z orzecznictwa sądowego w podobnych sprawach. Jednocześnie zebrane w sprawie dowody nie wskazywały na możliwość odstąpienia od zobowiązania skarżącej do powrotu na mocy art. 303 ust. 1 ww ustawy.
A zatem, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie ma żadnych przeszkód aby skarżąca mogła wrócić do kraju swojego pochodzenia.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art.151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło