IV SA/Wa 317/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Michał Majcher po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A.H. i M. K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W piśmie z dnia 19 grudnia 2017 r. A. H. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Do wniosku dołączyła, złożony na urzędowym formularzu, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. We wniosku podała, że zakupiła wraz z mężem dom w stanie developerskim, a jego wykończenie pochłania wszystkie środki, które posiada jej rodzina. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, synem i matką. Małżonkowie posiadają dwa samochody – z 2005 r. i 2013 r., są właścicielami nieruchomości rolnej o pow. 2400 m2. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę Skarżącej i jej męża oraz emerytury M. K. w łącznej kwocie 7120,22 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki Skarżąca podała: prąd za 2 miesiące – 487 zł, gaz, 448 zł, opłaty za śmieci – 44 zł, opłaty za telefon i media – 200 zł, kredyt – 3157 zł, pożyczki – 797 zł. W piśmie z dnia 13 marca wezwano A. H. do nadesłania, w terminie 14 dni: a) wyciągów z posiadanych przez nią i jej mężna (R. H.) rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy, b) kopii umów o pracę Skarżącej i jej męża (o ile wynagrodzenia nie są przekazywane na rachunek bankowy) c) kopii dokumentów potwierdzających ponoszenie wydatków (za lokal mieszkalny, media itp.) za ostatnie 3 miesiące, d) informacji, czy kwota 394 657 zł przyznana jako odszkodowanie z tytułu przejęcia działek [...] i [...] została wypłacona e) wyjaśnienia, czy we wspólnym gospodarstwie pozostaje K. H.. Jeżeli osoba ta pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wezwać do podania informacji, czy osiąga on dochody, jeśli tak to w jakiej wysokości, oraz udokumentowaniu tego faktu (np. zaświadczenie o zarobkach), f) informacji na temat spłacanych kredytów –na jaki cel zostały zaciągnięte, kiedy nastąpi spłata ostatniej raty, g) z uwagi na to, że Skarżąca we wniosku oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką – M. K. wezwano również do nadesłania informacji o osiąganych przez nią dochodach poprzez nadesłanie odcinka renty/emerytury. W odpowiedzi na to wezwanie Skarżąca podała, że kwota odszkodowania (powiększona o kwotę 10000 zł) została wypłacona w całości. Podała, że kredyt został zaciągnięty na remont poprzedniego domu, K.H. nie osiąga dochodów, uczęszcza do szkoły policealnej. Nadesłała również kopie żądanych dokumentów. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 – dalej zwanej Ppsa) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2017 r., sygn. II OZ 25/17). Ponadto udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dopiero gdy środki, którymi dysponuje wnioskodawca, okażą się niewystarczające, można wystąpić o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie Skarżąca, jak podała pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, która otrzymuje emeryturę, oraz mężem, który otrzymuje wynagrodzenie za pracę. Wobec tego Referendarz sądowy oceniał nie tylko sytuację majątkową nie tylko samej Skarżącej, ale również to, czy pomocy osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania w niniejszej sprawie. Zarówno ze skargi jak i wniosku o przyznanie prawa pomocy, że Skarżąca nie kwestionuje wysokości przyznanego odszkodowania ale jedynie rozstrzygnięcie w zakresie odmowy powiększenia odszkodowania o 5% w tytułu jej wydania. We wniosku o przyznanie prawa pomocy jako wartość przedmiotu zaskarżenia wskazała kwotę 19733 zł (po zaokrągleniu). Wobec tego przy ewentualnym przyjęciu, że w sprawie należny jest wpis stosunkowy zostanie on ustalony na podstawie § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) i przy podanej wartości przedmiotu zaskarżenia ustalony na kwotę 592 zł (3% od kwoty 19733 zł) Z dokumentów nadesłanych przez Skarżącą dokumentów wynika, że w grudniu 2017 r. na konto Skarżącej została przelana kwota 107584,11 zł oraz kwota 2661 tytułem odszkodowania. Z nadesłanych wyciągów wynika, że znaczna części tej kwoty została przeznaczona na spłatę pożyczek i ratę za kupno domu (przelew z dnia 10 stycznia 2018 r. na kwotę 35000 zł). Z nadesłanych wyciągów wynika również, że wpływały na nie regularne wpłaty z wynagrodzenia za pracę A. H. i R. H.. Na dzień 30 marca 2018 r. na koncie Skarżącej i jej męża pozostawała kwota 2027,77 zł. Z rachunków bankowych M. K. wynika, że dzień 26 marca suma salda na jej koncie wynosiła 17462,40 zł. W sytuacji, gdy Skarżąca wykazała, że otrzymuje regularne wynagrodzenie, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem, który również otrzymuje regularne wynagrodzenie za pracę, ponadto we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z nią matka, która oprócz comiesięcznej emerytury posiada również oszczędności trudno jest przyjąć, że nie jest ona w stanie wygospodarować kosztów postępowania na sfinansowanie swojego udziału w niniejszym postępowaniu. W sytuacji gdy tylko w okresie od grudnia 2017 r. do marca 2018 r. skarżąca (wraz z mężem) przeznaczyli ponad 25000zł (10 grudnia 2017 r. – 1499 zł, 19 grudnia 2017 r.– 3860 zł , 29 grudnia 2017 r. - 1259,10, 18 stycznia 2018 r. - 179,10 zł, 19 stycznia 2018 r. 1440,90, 21 stycznia 2018 r. - 197,10 zł, 15 marca 2018 r. - 15320, zł, 16 marca 2018 r. – 3000 zł) na zakupy w sklepach i salonach meblowych trudno przyjąć, że jej sytuacja majątkowa jest na tyle ciężka, że konieczne jest przerzucenie ciężaru kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa. Nie można przy tym przyjąć, że wydatki związane z zakupem i wykończeniem domu mają pierwszeństwo przed wydatkami o charakterze publicznoprawnym a do takich zalicza się koszty sądowe. Skarżąca, składając skargę w niniejszej sprawie, powinna była liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania i zapewnić na ten cel niezbędne środki. Skoro skarżąca środków tych nie zapewniła i jedynie we własnej, subiektywnej ocenie ich nie posiada, to okoliczność ta nie powoduje, że prawo pomocy należy jej przyznać. W tej sytuacji należało uznać, że Wnioskodawczyni nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa orzeczono jak w sentencji.