IV SA/Wa 3195/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia H. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz F. G. z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w gminie [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0657 ha oraz zobowiązującej Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania dotychczasowemu właścicielowi w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przedstawia się w sposób następujący. Na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie drogi krajowej nr [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku [...] - granica powiatu [...] od km 324+772 do km 379+110 z wyłączeniem odcinka [...] - [...] od km 346+803,80 do km 356+700, nieruchomość położona w gminie [...], obręb [...], oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,0657 ha przeszła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] ustalił odszkodowanie na rzecz F. G. z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w gminie [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0657 ha oraz zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania dotychczasowemu właścicielowi w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Powyższa decyzja stała się ostateczna w dniu 26 lutego 2011 r. Pismem z dnia 24 lipca 2012 r. H. K. wystąpiła do Wojewody [...] w sprawie wypłaty odszkodowania za ww. nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...]. Do wniosku załączono postanowienie Sądu Rejonowego w [...] I Wydziału Cywilnego z dnia [...] grudnia 2011 r. sygn. akt [...] stwierdzające, że H. oraz H. małż. K. nabyli przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1985 r. na prawach małżeńskiej wspólności ustawowej własność nieruchomości położonej w obrębie [...], gminie [...] powiecie [...], województwie [...], składającej się z działek oznaczonych obecnie numerami [...] o pow. 0,0657 ha i [...] o pow. 0,0112 ha. Mając na uwadze powyższe, Wojewoda [...] pismem z dnia 22 października 2012 r. wezwał na podstawie art. 50 § 1 k.p.a. H. K. do sprecyzowania podania poprzez wskazanie, czy wnioskuje o weryfikację ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r. Pismem z dnia 23 maja 2014 r. pełnomocnik H. K. złożył do Wojewody [...] wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r., powołując się na treść art. 145 § 1 pkt 4, 5, 8 k.p.a. We wniosku podniesiono, że H. K. bez swojej winy nie była stroną postępowania i została pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Ponadto, zdaniem pełnomocnika wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, tj. postanowienie Sądu Rejonowego w [...] I Wydziału Cywilnego z dnia [...] grudnia 2011 r. sygn. akt [...]. Podniesiono również, że decyzja została wydana w oparciu o orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione, tj. skorygowano błędny zapis w KW nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją tego organu z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Na powyższe postanowienie zażalenie do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej złożyła H. K. W zażaleniu zarzucono naruszenie art. 148 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że skarżąca wniosła podanie o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 8 lutego 2011 r. po upływie terminu, w sytuacji gdy skarżąca stosownie do pouczenia organu zawartego w piśmie z dnia 22 października 2012 r. sprecyzowała swój wniosek z dnia 30 lipca 2012 r. oraz 10 września 2012 r. pismem pełnomocnika z dnia 23 maja 2014 r. Podniesiono, że organ nie zakreślił terminu do sprecyzowania wniosku, natomiast pouczył wnioskodawcę o możliwości dochodzenia roszczeń na drodze cywilnej. Ponadto, zarzucono naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1 k.p.a. oraz art. 77 i 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, przez co organ naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego, nie przeprowadził wnikliwego postępowania dowodowego dotyczącego przesłanek wznowienia postępowania powołanych w podaniu przez skarżącą, naruszył zasadę działania organu na podstawie przepisów prawa oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Mając na uwadze powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz orzeczenie o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. W tych okolicznościach, w wyniku rozpatrzeniu zażalenia strony, zostało wydane opisane na wstępie postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 26 sierpnia 2015 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że stosownie do art. 148 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Minister zauważył, że w niniejszej sprawie Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. odmówił wznowienia postępowania wskazując, iż termin do złożenia przez H. K. wniosku o wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 5 i 8 upłynął w dniu 28 czerwca 2012 r., natomiast termin do złożenia wniosku przez H. K. o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. upłynął w dniu 30 listopada 2012 r. Wojewoda stwierdził, że wniosek z dnia 23 maja 2014 r. został złożony po terminie przewidzianym w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Organ drugiej instancji ocenił zaskarżone postanowienie jako prawidłowe. Podniósł, że jak wynika z akt sprawy, H. K. dowiedziała się o zaistnieniu przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 i 8 k.p.a. skutkującej wznowieniem postępowania w dniu 28 maja 2012 r. W tym dniu stało się ostateczne postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. sygn. akt [...] stwierdzające, że H. I. oraz H. małżonkowie K. nabyli przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1985 r. na prawach małżeńskiej wspólności ustawowej własność nieruchomości położnej w obrębie [...], gminie [...], powiecie [...], województwie [...] składającej się z działek oznaczonych obecnie numerami [...] o pow. 0,0657 ha i [...] o pow. 0,0112 ha. Termin do złożenia przez H. K. wniosku o wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 5 i 8 k.p.a. upłynął zatem w dniu 28 czerwca 2012 r. Odnośnie przesłanki wznowienia wynikającej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ zauważył, że pełnomocnik w piśmie z dnia 3 września 2014 r. wskazał, że strona o decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r. dowiedziała się w dniu 30 października 2012 r. Zatem, termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. upłynął w dniu 30 listopada 2012 r. Minister stwierdził, że jak wynika z akt sprawy, wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r. został nadany w dniu 23 maja 2014 r., co wskazuje na niezachowanie terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a. Podniesiony w zażaleniu zarzut, dotyczący zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, organ uznał za nieuzasadniony, bowiem gdyby nawet przyjąć, że pismo H. K. z dnia 24 lipca 2012 r. stanowiło wniosek o wznowienie postępowania, to zostało ono złożone po upływie ustawowego terminu. Zdaniem organu, podanie z dnia 24 lipca 2012 r. nie mogło stanowić wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., ponieważ w tym czasie wnioskodawczyni o wydanej decyzji nie wiedziała. Właściwy wniosek o przeprowadzenie postępowania w trybie art. 145 k.p.a. został złożony w dniu 23 maja 2014 r. Z treści wniosku sporządzonego przez profesjonalnego pełnomocnika nie wynika, aby był on uzupełnieniem podania z dnia 24 lipca 2012 r. Ponadto, w ocenie organu, kwestia określenia terminu do sprecyzowania wniosku, jak również roszczenia strony na drodze cywilnej nie mają związku z ustaleniem terminów zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła H. K.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływa na wynik sprawy, tj.: - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 149 § 3 w zw. z 148 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy błędnego rozstrzygnięcia organu I Instancji w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, które to rozstrzygnięcie oparto na błędnym przyjęciu, iż doszło do przekroczenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, - art. 112 w zw. z art. 126 k.p.a poprzez obarczenie skarżącej konsekwencjami błędnego pouczenia organu I instancji, - art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1 k.p.a., art. 77 i 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego dotyczącego przesłanek wznowienia postępowania powołanych w podaniu przez skarżącą, naruszenie zasady działania organu na podstawie przepisów prawa w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej, - art. 147 k.p.a. poprzez zaniechanie wydania postanowienia w przedmiocie wznowienia postępowania z urzędu, pomimo istnienia materialnoprawnych podstaw wznowienia postępowania. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Infrastruktury i Rozwoju oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. Podniosła, że sprecyzowanie wniosku skarżącej, wynikającego z pism z 30 lipca 2012 r. oraz 10 września 2012 r., nastąpiło na skutek pisma jej pełnomocnika z dnia 23 maja 2014 r., oznaczonego jako podanie o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. i miało miejsce dopiero po oddaleniu apelacji skarżącej przez Sąd Okręgowy w [...], II Wydział Cywilny w sprawie [...], w której Sąd odesłał skarżącą na drogę postępowania administracyjnego. W okolicznościach niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę działanie skarżącej w zaufaniu do wskazań organu I instancji, nie można mówić o uchybieniach skarżącej w dochowaniu terminu, którego organ nie wyznaczył. Ponadto, zarówno organ I instancji, jak i II instancji dysponowały postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. sygn. akt [...] stwierdzającym, iż H. oraz H,. małżonkowie K. nabyli przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1985 r. na prawach małżeńskiej wspólności ustawowej własność nieruchomości położonej w obrębie [...], gminie [...] składającej się z działek oznaczonych obecnie numerami [...] o pow. 0,0657 ha i [...] o pow. 0,0112 ha. Spełniona została zatem przesłanka uprawniająca do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 i 8 k.p.a, tj. wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję oraz decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione (zapis w KW nr [...], który stwierdzał w wyniku omyłki, iż właścicielem działki nr [...] jest F. G.). W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły. Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Kontroli Sądu podlegało postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2015 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r. o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r. w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz F. G. z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w gminie [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0657 ha oraz zobowiązującej Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania dotychczasowemu właścicielowi w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Kwestionowane postanowienie zostało wydane w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego, jakim jest postępowanie wznowieniowe, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27, 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2), 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Stosownie do art. 148 § 1 i § 2 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Odmowa wznowienia postępowania może nastąpić wówczas, gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem ustawowego terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 1835/12). Wznowienie postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, które godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Tym samym, stwierdzenie przez organ administracji publicznej w fazie wstępnej postępowania uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania powinno skutkować wydaniem postanowienia o odmowie jego wznowienia zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2336/10). Jak wynika z akt sprawy, wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r. został nadany w dniu 23 maja 2014 r. Tymczasem, przyjąć należy, że skarżąca dowiedziała się o zaistnieniu przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 i 8 k.p.a. w dniu 28 maja 2012 r., gdy stało się ostateczne postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. sygn. akt [...] stwierdzające, iż H. oraz H. małżonkowie K. nabyli przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1985 r. na prawach małżeńskiej wspólności ustawowej własność nieruchomości położnej w obrębie [...], gminie [...], powiecie [...], województwie [...] składającej się z działek oznaczonych obecnie numerami [...] o pow. 0,0657 ha oraz [...] o pow. 0,0112 ha. Zatem, termin do złożenia przez skarżącą wniosku o wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 5 i 8 k.p.a. upłynął w dniu 28 czerwca 2012 r. Odnośnie zaś przesłanki wznowienia wynikającej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 3 września 2014 r. wskazał, że strona o decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r. dowiedziała się w dniu 30 października 2012 r. Zatem, termin do złożenia wniosku przez H. K. o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. upłynął w dniu 30 listopada 2012 r. W odniesieniu do zarzutów zawartych w skardze, stwierdzić należy, że gdyby nawet przyjąć, że pismo skarżącej z dnia 24 lipca 2012 r. stanowiło wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i 8 k.p.a., zostało ono również złożone po upływie ustawowego terminu – jak wskazano powyżej. Przedmiotowe podanie nie mogło natomiast stanowić wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., ponieważ w tym czasie wnioskodawczyni o wydanej decyzji nie wiedziała, jak wynika z ww. pisma pełnomocnika skarżącej z dnia 3 września 2014 r. Okoliczność braku określenia przez organ terminu do sprecyzowania wniosku, jak również prowadzone przez stronę postępowanie na drodze cywilnej pozostają bez wpływu na bieg terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Reasumując, orany obu instancji prawidłowo oceniły, że wniosek skarżącej o wznowienie postępowania został złożony po upływie ustawowego terminu, skutkiem czego orzeczono o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.