IV SA/Wa 3200/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Łuczaj, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania orzeczenia z naruszeniem prawa oddala skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] październik 2016 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta [...] oraz wniosku S. N. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], o stwierdzeniu orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. [...] - Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 1960 r., nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] - księga wieczysta [...] - [...], tom [...], karta [...], o powierzchni 974m2, stanowiącej tabularną współwłasność J. i W. P. (pkt 4 orzeczenia) za wydane z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji podano, iż pismem z dnia 12.06.2008 r. S. N. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. [...] - Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...].06.1960 r. o wywłaszczeniu m. in. nieruchomości położonej w [...] - księga wieczysta [...] - [...], tom [...], karta [...], o powierzchni 974m2, stanowiącej tabularną współwłasność J. i W. P. Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. stwierdził, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. [...] - Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 1960 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] - księga wieczysta [...] - [...], tom [...], karta [...], o powierzchni 974m2, stanowiącej tabularną współwłasność J. i W. P. (pkt 4 orzeczenia) zostało wydane z naruszeniem prawa. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy pismem z dnia 4 maja 2015 r. złożył Prezydent Miasta [...], podnosząc iż organ błędnie uznał, że doszło do rażącego naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. przez wezwanie zmarłych J. P. Według skarżącego wezwanie było skuteczne skoro wywieszono je na tablicy ogłoszeń na podstawie właściwego zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy pismem z dnia 7 maja 2015 r. złożyła również S. N., ewentualnie sprostowanie skarżonej decyzji w ten sposób, że sformułowanie "pkt 4 orzeczenia" zastąpić "pkt A.4 orzeczenia" a sformułowanie "w części dot. pkt 4" zastąpić sformułowaniem "w części dot. pkt. A.4". Organ odwoławczy podkreślił, iż z informacji udzielonej przez Zarząd [...] w [...] wynika, że wywłaszczona nieruchomość wchodzi obecnie w skład działek nr [...] oraz nr [...], dla których jest prowadzona księga wieczysta [...]. Z treści księgi wieczystej wynika, że właścicielem tej nieruchomości jest obecnie Skarb Państwa, reprezentowany przez Prezydenta Miasta [...]. Przedmiotowe działki nr [...] oraz nr [...] stanowią drogę - ul. [...], która rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2010 r. w sprawie ustalenia przebiegu dróg krajowych w województwach [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] (Dz.U. 2010 r., nr 59, poz. 371, ze zm.) została zaliczona do kategorii dróg krajowych (zał. 15 do rozporządzenia), jako część drogi krajowej nr [...]. Obecnie stronami niniejszego postępowania są: S. N., J. S. S., A. S., K. S., M. K., A. J., H. W., Z. S. (następcy prawni dawnych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości) oraz Skarb Państwa, reprezentowany przez Prezydenta Miasta [...]. Kontrolowane orzeczenie z dnia 17 czerwca 1960 r. nie zawiera wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 5, 6 i 7 k.p.a. Nie zostało wydane również z naruszeniem przepisów o właściwości, bowiem organem właściwym do orzekania o wywłaszczeniu w myśl art. 14 ust. 1 w zw. z art. 47 ust. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 70, z późn. zm ) był organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwego według miejsca położenia nieruchomości\ Przedmiotowe orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia 17 czerwca 1960 r. zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tj. Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31). Zezwolenie na nabycie nieruchomości w trybie art. 5 ust. 1 dekretu zostało wydanie przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, na podstawie opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej. Z akt archiwalnych wynika, że wnioskiem z dnia 19 września 1956 r. Wojewódzki Zarząd Dróg Publicznych w [...] wystąpił do Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o zezwolenia na nabycie szeregu nieruchomości o łącznej powierzchni 15 ha położonych w [...] i [...], w tym m.in. położonej w [...] - księga wieczysta [...] - [...], tom [...], karta [...], o powierzchni 974 m2, stanowiącej tabularną współwłasność J. i W. P. Do wniosku dołączono zezwolenie Ministra Transportu Drogowego i Lotnictwa z dnia [...] października 1956 r. wydane Wojewódzkiemu Zarządowi Dróg Publicznych w [...] na zgłoszenie ww. wniosku do Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego; zaświadczenie lokalizacyjne nr [...]z dnia [...].04.1953 r. wydane przez WB PWRN w [...], wyrażające zgodę na wstępną lokalizację szczegółową drogi obwodowej w [...] łączącej ul. [...] z ul. [...]oraz opinię Wojewódzkiej Komisji Planowania Gospodarczego PWRN w [...] z dnia [...].03.1955 r., w której stwierdzono, że przedmiotowa nieruchomość jest niezbędna Wojewódzkiemu Zarządowi Dróg Publicznych w [...] - jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych - pod budowę drogi obwodowej m. [...]. Zezwoleniem z dnia [...].10.1956 r. Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, na podstawie art. 4 i 5 dekretu, wyraził zgodę na nabycie pod budowę drogi objazdowej m. [...], przez WZDP w [...] nieruchomości położonych na terenie [...] i [...] w tym m. in. nieruchomości położonej w [...] zapisanej w księdze wieczystej [...]-[...], tom [...], karta [...], o powierzchni 974m2, stanowiącej tabularną współwłasność J. i W. P. Jednocześnie zezwolono na wezwanie nieznanych z miejsca zamieszkania właścicieli nieruchomości za pomocą publicznych obwieszczeń. Nie doszło zatem, w ocenie Ministra, do naruszenia przepisów art. 5 ust. 1 ani ust. 2 dekretu. Po uzyskaniu zezwolenia na nabycie nieruchomości inwestor obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości do dobrowolnego jej odstąpienia za cenę określoną zgodnie z art. 28 dekretu (art. 8 ust. 1 dekretu). Wojewódzki Zarząd Dróg Publicznych w [...], powołując się na ww. zezwolenie z dnia [...].10.1956 r. pismem z dnia [...].05.1957 r. nr [...], wezwał J. i W. P. do zawarcia umowy kupna za cenę, która miała zostać ustalona na podstawie art. 28 dekretu, w terminie 15 dni od daty wywieszenia przedmiotowego wezwania. Przedmiotowe wezwanie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...]-[...] w dniach [...].05.1957 r. - [...].06.1957 r. co potwierdza adnotacja na egzemplarzu tegoż wezwania, znajdującego się w aktach archiwalnych. Z akt sprawy wynik, że wezwanie to zostało skierowane do J. P. zmarłego w dniu [...] listopada 1941 r. oraz W. P. zmarłej w dniu [...] stycznia 1942 r. Na podstawie poświadczenia dziedziczenia wydanego przez Sąd [...] w [...] w dniu [...] lutego 1946 r. nr [...], stwierdzającego nabycie spadku po J. P. oraz po W. P. przez M. S. Postanowieniem z dnia [...] lutego 1957 r. [...] Sąd [...] dla m. [...] wpisał w dziale [...] księgi wieczystej [...] - [...], tom [...], karta [...], M.S. jako właścicielkę przedmiotowej nieruchomości. Organ stwierdził, iż pomimo wskazania w wezwaniu osób zmarłych, nie można uznać jednak, aby doszło do rażącego naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, albowiem wezwanie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń zgodnie z uzyskanym przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych zezwoleniem z dnia [...].10.1956 r. Ponadto, inwestor dysponował odpisem z księgi wieczystej z dnia [...].10.1956 r., w którym figurowali zmarli J. i W. P. Nie ma zaś żadnych dowodów, z których by wynikało, że inwestor miał wiedzę o śmierci ww. osób. Ujawnienie przez spadkobiercę ww. zmarłych, tj. przez M. S., swoich praw dopiero po upływie 11 lat od uzyskania potwierdzenia praw do spadku, wskazuje na niestaranność w prowadzeniu swoich spraw. Minister podkreślił, iż w rozważanym przypadku to właśnie spóźnione ujawnienie swoich praw przez ww. osobę stało się bezpośrednią przyczyną wskazania osób zmarłych w wezwaniu jako właścicieli nieruchomości. Zatem w tym przypadku nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa z uwagi na zachowanie należytej staranności przez inwestora i postępowanie zgodnie z ówczesną procedurą. Stosownie do art. 17 ust. 1 dekretu wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie. Wniosek należało złożyć do prezydium wojewódzkiej rady narodowej, do którego należało dołączyć dokumenty wymienione w ust. 3 tego artykułu. Pismem z dnia [...].06.1957 r. nr [...] Wojewódzki Zarząd Dróg Publicznych w [...] wystąpił do Prezydium Rady Narodowej m. [...] z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego m in. w pkt 4 odnośnie nieruchomości parcela nr [...] o pow. 974 m2, zapisanej w księdze wieczystej [...] - [...], tom [...], karta [...] i stanowiącej własność nieznanych z miejsca pobytu J. i W. P. We wniosku wskazano, iż wywłaszczenie będzie polegało na odjęciu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Zarządu Dróg Publicznych w [...]. Do wniosku dołączono m.in.: zezwolenie Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...].10.1956 r. nr [...], dowód wezwania J. i W. P. do odstąpienia nieruchomości oraz uwierzytelniony odpis księgi wieczystej [...] - [...], tom [...], karta [...]. Organ podkreślił, iż z akt archiwalnych nie wynika, aby do wniosku dołączono plan sytuacyjny, jednakże nie można tego uznać za rażące naruszenie prawa. Przedmiot wywłaszczenia został bowiem precyzyjnie wskazany przez podanie numeru parceli, jej powierzchni i oznaczenia księgi wieczystej. Stosownie do art. 18 ust. 1 dekretu, prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamiało właściciela nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Odpis zawiadomienia wywieszano na tablicy ogłoszeń właściwej gminnej (miejskiej) rady narodowej. W przypadku gdy postępowanie wywłaszczeniowe, wszczęte na podstawie jednego wniosku, dotyczyło większej liczby właścicieli, zawiadomienia mogły być dokonane za pomocą obwieszczeń, wywieszonych na tablicach ogłoszeń prezydiów właściwych gminnych (miejskich) rad narodowych. W tym samym trybie zawiadamiany miał być właściciel nieruchomości, którego miejsce zamieszkania nie było znane (art. 18 ust. 2 dekretu). Stosownie do art. 20 ust. 1 dekretu, po upływie czternastodniowego terminu na zgłoszenie wniosków i sprzeciwów prezydium wojewódzkiej rady narodowej wyznaczało rozprawę. O miejscu i terminie rozprawy prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamiało co najmniej na 7 dni naprzód wykonawcę narodowych planów gospodarczych, który zgłosił wniosek o wywłaszczenie, właściciela nieruchomości oraz inne osoby zainteresowane, o których powzięło wiadomość ze zgłoszonych wniosków lub sprzeciwów albo z urzędu (art. 20 ust. 2 dekretu). Minister wskazał, iż z zachowanych akt archiwalnych wynika, iż pismem z dnia [...] marca 1958 r. nr [...], wywieszonym na tablicy ogłoszeń Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] - [...] od dnia 24 kwietnia 1958 r. do dnia 9 maja 1958 r., organ poinformował o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego m.in. w stosunku do nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej [...] - [...],tom [...], karta [...] o pow. 974 m2 stanowiącej tabularną współwłasność J. i W. P. - nieznanych z miejsca zamieszkania (pkt 4 zawiadomienia). W zawiadomieniu poinformowano, że wywłaszczenie będzie polegało na odjęciu na rzecz Skarbu Państwa własności nieruchomości - na cele związane z realizacją narodowych planów gospodarczych. Poinformowano także o możliwości przeglądania wniosku wywłaszczeniowego w siedzibie Prezydium Rady Narodowej m. [...] - Wydział Społeczno - Administracyjny wraz z załącznikami oraz o możliwości składania wniosków i sprzeciwów w terminie 14 dni od dnia wywieszenia zawiadomienia. Orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1960 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. [...] orzekło o wywłaszczeniu m. in. nieruchomości położonej w [...] - księga wieczysta [...] - [...], tom [...], karta [...], o powierzchni 974m2, stanowiącej tabularną współwłasność J. i W. P. (pkt 4). Minister wskazał, iż w orzeczeniu tym wskazano, że wywłaszczenie nieruchomości polega na odebraniu prawa własności właścicielom nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa z dniem [...] czerwca 1957 r., zawiera ono wszystkie elementy wymagane przepisem art. 21 ust. 2 dekretu, zaś rozprawa w rozważanym przypadku nie była obligatoryjna z uwagi na niezgłoszenie przez właścicieli żadnych sprzeciwów ani wniosków. Nie doszło zatem do rażącego naruszenia art. 21 ust 1 ani ust. 2 dekretu. Minister stwierdził, iż pomimo zachowania ówcześnie obowiązującej procedury wywłaszczeniowej, dopatrzył się rażącego naruszenia prawa w tym, że orzeczenie z dnia [...] czerwca 1960 r. zostało skierowane do zmarłych wówczas J. i W. P., zaś w postępowaniu wywłaszczeniowym nie uwzględniono jako strony spadkobiercy ww. zmarłych – M. S. Organ podkreślił, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych skierowanie decyzji do osoby zmarłej stanowi przejaw rażącego naruszenia prawa. Powołał się na wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 955/13, w którym stwierdzono, że charakter strony postępowania administracyjnego przysługujący osobie fizycznej wygasa z jej śmiercią. Nie można zatem prowadzić postępowania w stosunku do osoby zmarłej, a w konsekwencji wydać wobec niej decyzji administracyjnej. Skierowanie decyzji do zmarłej strony, tj. osoby, która w danym momencie nie miała już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji. Nie ma znaczenia czy organ, który skierował decyzję do zmarłej strony, prowadząc postępowanie, wiedział, że osoba ta nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Powinien bowiem w sposób prawidłowy na każdym etapie postępowania ustalić krąg podmiotów mających interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu. Skierowanie decyzji do zmarłego adresata jest wobec tego uchybieniem w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Zatem w tej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, albowiem J. i W. małż. P. zmarli w latach 1941-1942, a tym samym nie mogli występować jako strony postępowania prowadzonego w latach 1957-1960. Jednocześnie podkreślił, że organ nie ponosił winy za to uchybienie, albowiem było ono skutkiem zaniechania M. S., która zwlekała 11 lat z ujawnieniem swojego prawa w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości. Zatem organ nie mogąc ustalić stanu rzeczywistego wskazał właścicieli tabularnych. Niemniej jednak brak winy organu nie prowadzi do sanowania tego naruszenia prawa. Jedynie może wpływać na ograniczone możliwości dochodzenia roszczeń odszkodowawczych przez spadkobierców poprzednich właścicieli przedmiotowej nieruchomości. Minister wyjaśnił, iż stosownie do art. 156 § 2 k.p.a., nie stwierdza się nieważności decyzji w przypadku, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Wówczas organ ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a.). Organ powołał się pogląd zawarty wyrokach NSA z z dnia 31.01.2008 r., sygn. akt I OSK 514/2007 i z dnia 23.04.2002 r., sygn. akt I SA 1656/2000, zgodnie z którym nieodwracalność skutku prawnego wywołanego decyzją ma miejsce wtedy, gdy przepisy procesowe nie upoważniają organów administracji do jego cofnięcia lub, gdy wykonanie decyzji wywołało takiego rodzaju stan prawny lub faktyczny, że w świetle obowiązujących przepisów prawa nie jest możliwy powrót do stanu pierwotnego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. wypisu z rejestru gruntów z dnia [...].04.2010 r. nr [...], z dnia [...].10.2011 r. nr [...] oraz z dnia [...].12.2013 r. nr [...] wynika, iż wywłaszczona nieruchomość wchodzi obecnie w skład działek nr [...] oraz nr [...], dla których jest prowadzona księga wieczysta [...] oraz, że jest zajęta pod drogę publiczną - ul. [...] - zaliczoną do kategorii dróg krajowych, na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 marca 2010 r. Z powyższego wynika, że ul. [...] jest drogą publiczną - krajową w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115). Stosownie do art. 2a ww. ustawy, drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, zaś drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. W związku z powyższym nie mogą być one przedmiotem obrotu. Z powyższego przepisu wynika zakaz przenoszenia własności dróg publicznych na rzecz podmiotów innych niż wymienione w tym przepisie. Zatem w stosunku do działki nr [...]oraz nr [...] wystąpiły nieodwracalne skutki prawne, uniemożliwiające wycofanie z obrotu prawnego ww. rozstrzygnięć w powyższej części. W tym miejscu należy w całej rozciągłości zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym przez organ pierwszej instancji. Za bezzasadny Minister uznał wniosek S. N. o ewentualnie sprostowanie zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. sformułowanie "pkt 4 orzeczenia" należy zastąpić "pkt A.4 orzeczenia" a sformułowanie w części dot. pkt 4" zastąpić sformułowaniem "w części dot. pkt A.4". W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie Prezydent miasta [...] zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, 77 § 1 k.p.a., poprzez błędną ocenę materiału dowodowego oraz art. 156 § 2 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, iż nie zgadza się ze stanowiskiem organu że przy wywłaszczeniu nieruchomości doszło do rażącego naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., polegającego na nieskutecznym wezwaniu przez Wojewódzki Zarząd Dróg Publicznych w [...] M. S. wpisanej jako właścicielka przedmiotowej nieruchomości. Organ nie uwzględnił art. 8 ust. 3 dekretu, zgodnie z którym tryb wzywania ustali Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. W przypadku, gdy zezwolenie na nabycie (art. 5) obejmuje większą liczbę nieruchomości, położonych na terenie jednej gmin (miasta), jak również w przypadkach, kiedy miejsce zamieszkania właściciela nie jest Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego może ustalić, że wezwanie będzie dokonane za pomocą obwieszczeń publicznych we właściwej gminie (mieście). Skarżący w związku z tym stwierdził, że wywieszenie od 18 maja 1957 r, do 1 czerwca 1957 r. na tablicy ogłoszeń wezwania do zawarcia umowy kupna było zgodne z przepisami dekretu ze względu na większą liczbę nieruchomości wywłaszczonych oraz ze względu na fakt, że nie było znane miejsce zamieszkania J. i W. P. Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej, ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi n skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 156 § 1 k.p.a., a jego przedmiotem był pkt 4 orzeczenia Prezydium Rady Narodowej miasta [...] z dnia [...] czerwca 1960 r., o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w [...] o pow. 974 m2 ujawniona w księdze wieczystej [...] – [...], tom [...]. Przedmiotowe decyzje podjęte zostały w postępowaniu nieważnościowym, zatem w pierwszej kolejności wskazać należy, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Postępowanie nadzorcze prowadzone jest na podstawie art. 156 - 158 k.p.a. i podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z kwalifikowanymi wadami, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a. Badanie legalności decyzji w trybie nadzwyczajnym następuje na dzień jej wydania, czy została ona wydana zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba że występuje sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a., czyli zachodzą nieodwracalne skutki prawne. W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że zainicjowane wnioskiem Wojewódzkiego Zarządu Dróg Krajowych w [...] z dnia 19 września 1956 r. postępowanie w sprawie wywłaszczenia, w trybie przepisów z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4 poz. 31 ze zm.), ww. nieruchomości stanowiącej współwłasność małżeństwa J. i W. P., wszczęte zostało po ich śmierci. J. P. zmarł w dniu [...] listopada 1941 r., zaś W. P. zmarła w dniu [...] stycznia 1942 r. Spadek po nich nabyła M. S. na podstawie poświadczenia dziedziczenia wydanego przez Sąd Grodzki w [...] z dnia [...] lutego 1946 r. , co też Sąd Powiatowy w [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 1957 r. [...] ujawnił w dziale [...] księgi wieczystej [...] - [...], tom [...], karta [...]. Tymczasem, Prezydium Rady Narodowej m. [...] jako strony postępowania wywłaszczeniowego traktował J. i W. P., kierując do nich swoje orzeczenie z dnia [...] czerwca 1960 r. (doręczane w trybie obwieszczenia). Kodeks postępowania administracyjnego wprawdzie nie zawiera normy, która by wprost regulowała kwestię skutków prawnych skierowania decyzji do osoby zmarłej. Niemniej w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że skutkiem traktowania przez organy publiczne osób zmarłych jako stron postępowania jest uznanie podjętych w takiej sytuacji decyzji za wydane z rażącym naruszeniem prawa (tak Naczelny Sąd Administracyjny m.in. wyrokach: z 11 marca 2008 r., I OSK 1959/06; z 30 września 2009 r., I OSK 1429/08, z 6 czerwca 2012 r., I OSK 829/11). Zważyć bowiem należy, że przysługujący osobie fizycznej status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a na gruncie obowiązującego w dacie wydawania przez Prezydium Rady Narodowej m. [...] zakwestionowanego orzeczenia, osoby interesowanej w rozumieniu art. 9 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. nr 36, poz. 34 1 ze zm.), wygasa z chwilą jej śmierci. Jak stanowi art. 10 ww. Rozporządzenia zdolność prawną i zdolność do działań prawnych osób interesowanych ocenia władza według prawa cywilnego. Stosownie zaś do obowiązującego w dacie wywłaszczenia art. 6 ustawy z 18 lipca 1950 r. - Przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz. U. z 1950 r. nr 34 poz. 311 ze zm.) zdolność prawną ma każdy człowiek od chwili urodzenia. Wygasa ona z chwila śmierci. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że zmarły, jako osoba nie mająca zdolności prawnej nie może być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, a skoro tak to w stosunku do takiej osoby nie można ani wszcząć, ani prowadzić postępowania, jak również nie można skierować do niej podjętych rozstrzygnięć. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, organ właściwie uznał, że decyzja wywłaszczeniowa, z uwagi na fakt skierowania jej do osób zmarłych, dotknięta była wadą kwalifikowaną - wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych, jednolicie przyjmuje się, że skierowanie decyzji w stosunku do zmarłej osoby musi być zawsze kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyroki NSA: z dnia 20 września 2002 r., I SA 428/01, z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 829/11 oraz z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 383/12, wszystkie publ. cbois, z dnia 30 września 2009 r., I OSK 1429/08, Lex nr 595138, z dnia 30 września 2009 r., I OSK 1429/08, Lex nr 595138). Jednocześnie organ prawidłowo przyjął, że w takim wypadku nie ma znaczenia okoliczność, czy organ wiedział o śmierci strony postępowania, czy jego niewiedza była zawiniona, czy też nie. Prowadzenie postępowania administracyjnego oraz wydanie decyzji wobec osoby nieżyjącej stanowi bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki prawne niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Taka sytuacja powodowała podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji jako rażąco wadliwej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jak wyżej wskazano, skutkiem wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa jest stwierdzenie jej nieważności, jednak zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. W orzecznictwie dominuje pogląd, zgodnie z którym nieodwracalność skutków prawnych w rozumieniu ww. przepisu oznacza w szczególności sytuację, w której poprzedni stan prawny nie może być przywrócony, gdyż przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło lub też podmiot, któremu prawo przysługiwało, utracił zdolność do zachowania tego prawa albo wygasła instytucja stanowiąca źródło tego prawa (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 1987 r., sygn. akt I SA1406/86 oraz uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 28 maja 1992 r., sygn. akt III AZP 4/92, oba orzeczenia publ. cbois). Nieodwracalne skutki prawne to takie, które wywołała decyzja dotknięta wadą nieważności, po wydaniu której zostały podjęte inne akty, ale których to skutków, tj. podjętych aktów prawnych, organ administracji nie może znieść na drodze postępowania administracyjnego. Taką przeszkodą jest np. dokonanie czynności cywilnoprawnych, co do których organ administracji nie może się wypowiadać, nie mówiąc już o tym, aby mógł prowadzić jakiekolwiek postępowanie administracyjne w celu ich wyeliminowania z obrotu prawnego (wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1875/11, publ. cbois). Jeśli więc zachodzi przypadek z art. 156 § 2 k.p.a., to organ nadzoru zobligowany jest do stwierdzenia, że kwestionowane orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a.). Pokreślić należy, iż przedmiotem wywłaszczenia była nieruchomość położona w [...] oznaczona w księdze wieczystej [...] –[...], tom [...], karta [...] o pow. 974 m2. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że ta wywłaszczona działka obecnie wchodzi w skład działek o numerach [...] i [...]i stanowi część drogi publicznej zaliczonej do kategorii dróg krajowych nr [...]. Jako właściciel tych działek w księdze wieczystej [...], ujawniony jest Skarb Państwa, reprezentowany przez Prezydenta Miasta [...]. Nadanie części wywłaszczonej nieruchomości charakteru drogi publicznej powoduje nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., a zatem organ obowiązany był w tym zakresie stwierdzić wydanie decyzji wywłaszczeniowej z naruszeniem prawa, o czym prawidłowo orzekł w zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe Sąd nie podzielił zarzutów skargi co do naruszenia przez organ orzekający art. 156 § 2 k.p.a. oraz art. 8 ust. 1 i 3 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, jak również przepisów procesowych art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.