IV SA/Wa 3206/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym skargi B. S. i M. S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 189/18 odrzucającym skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 189/18 odrzucił skargę B. S. i M. S. wniesioną na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. ustalającej odszkodowanie z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w gminie [...], obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] – wobec nieuzupełnienia braków formalnych skargi. Postanowienie to było przedmiotem zażalenia wniesionego do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. akt I OZ 585/18 oddalił zażalenie. Zaskarżone postanowienie z dnia 7 marca 2018 r. uzyskało więc walor prawomocności od dnia 20 czerwca 2018 r. Następnie postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 189/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącym przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Trafność tego rozstrzygnięcia została potwierdzona przez Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 8 listopada 2018 r., sygn. akt I OZ 1051/18 oddalił zażalenie. Ze skargą z dnia 23 listopada 2018 r., nadaną w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w dniu 27 listopada 2018 r., B. S. i M. S. wystąpili do Sądu o wznowienie postępowania zakończonego powyższym prawomocnym postanowieniem z dnia 7 marca 2018 r. odrzucającym skargę. Skarżący podali, że skargę wnoszą na mocy art. 21 ust. 2 oraz art. 190 w związku z art. 77 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 listopada 1988 r., sygn. akt K 1/88. Skarżący wskazali, że "zaskarżają w całości postępowanie" Sądu "jako dotknięte wadą nieważności z mocy prawa, ponieważ odrzucenie skargi (...) nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, przy ewidentnym wykorzystaniu przez Sąd nieznajomości prawa ze strony skarżących". Ponadto Sąd "wykorzystując swoją wiedzę, wykorzystał swoją przewagę nad skarżącymi i przekraczając swoje uprawnienia bezprawnie pozbawił skarżących prawa do należnego im odszkodowania, wzywając skarżących do uzupełnienia rzekomych nieistniejących braków formalnych (...), a tym samym uniemożliwił bez prawnie skarżących wniesienia skutecznego środka odwoławczego, z jednoczesnym wprowadzeniem w błąd NSA w tym zakresie". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, zmierzającym do uchylenia lub zmiany prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie sądowoadministracyjne i nie stanowi alternatywy dla zwykłego środka odwoławczego służącego usunięciu istniejącej wadliwości postępowania. Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) w przypadkach przewidzianych w dziale VII dotyczącym wznowienia postępowania można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Stosownie do treści przepisu art. 280 § 1 tej ustawy sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Instytucja wznowienia postępowania została w sposób kompleksowy uregulowana w dziale VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś katalog pozytywnych przesłanek warunkujących wznowienie postępowania określony został w art. 271-274 tej ustawy i ma on charakter taksatywny. Zgodnie z art. 271 powołanej ustawy, można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1 powołanej ustawy). W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu (art. 272 § 2). Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego (art. 272 § 3). W świetle art. 273 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 i § 3 powołanej ustawy, można żądać wznowienia na tej podstawie, że: 1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym; 2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy. Z powodu przestępstwa można żądać wznowienia jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów (art. 274 powołanej ustawy). W niniejszej sprawie skarżący domagają się wznowienia postępowania, wskazując jako powód wznowienia art. 21 ust. 2 i art. 190 w zw. z art. 77 Konstytucji RP oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 listopada 1988 r., sygn. akt K 1/88 oraz okoliczność, że postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi dotknięte jest wadą nieważności, ponieważ odrzucenie skargi nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, przy przekroczeniu uprawnienia i wykorzystaniu przez Sąd nieznajomości prawa ze strony skarżących i bezprawnie pozbawiając skarżących prawa do należnego im odszkodowania, wzywając skarżących do uzupełnienia "rzekomych nieistniejących braków formalnych", a tym samym uniemożliwienie skarżącym wniesienia skutecznego środka odwoławczego, z jednoczesnym wprowadzeniem w błąd NSA w tym zakresie. Skarżący nie wykazali żadnych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby stanowić ustawową podstawę wznowienia, o której mowa w przytoczonych wyżej przepisach prawa. Treść skargi o wznowienie postępowania wskazuje jedynie na niezadowolenie skarżących z dotychczasowych rozstrzygnięć Sądu. Podkreślenia wymaga, że samo sformułowanie podstawy wznowienia nawet w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Zgodnie z art. 280 § 1 powołanej ustawy Sąd na posiedzeniu niejawnym bada, czy twierdzenia skargi określane jako "podstawa wznowienia", w rzeczywistości taką podstawę stanowią. Jeżeli z uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa wznowienia postępowania nie zachodzi, taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 kwietnia 2005 r., GSK 1242/04 i z dnia 17 kwietnia 2007 r., I FSK 607/06 oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2007 r., II SA/Wa 667/06 – dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powoływanie się przez skarżących na przepisy Konstytucji i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 listopada 1988 r., sygn. akt K 1/88 oraz polemizując z uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia Sądu, że ten bezprawnie pozbawił skarżących prawa do należnego im odszkodowania, wzywając skarżących do uzupełnienia "nieistniejących braków formalnych" skargi, nie stanowi o istnieniu przesłanek do wznowienia postępowania. W ocenie Sądu przedmiotowa skarga nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Brakiem ustawowej podstawy wznowienia postępowania jest bowiem nie tylko sytuacja, gdy skarga w ogóle nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia wskazanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ale również gdy powołana podstawa treściowo odpowiada powyższym przepisom, ale już tylko na podstawie oceny akt sprawy Sąd władny jest ocenić, że powołane przez stronę przesłanki nie stanowią rzeczywistej podstawy wznowienia (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 44/10, dostępne na wskazanej wyżej stronie internetowej). Z treści skargi o wznowienie wynika, że skarżący upatrują podstawę wznowieniową w naruszeniu przepisów prawa przy wzywaniu ich do uzupełnienia braków formalnych skargi, które zdaniem skarżących nie istniały, co skutkowało odrzuceniem skargi, pozbawiając skarżących możności uzyskania odszkodowania. Skarga o wznowienie postępowania w istocie nieoparta na ustawowej podstawie, podlega odrzuceniu. Brak ustawowej podstawy wznowienia stanowi obowiązek odrzucenia skargi o wznowienie postępowania, bez potrzeby czynienia ustaleń w zakresie zachowania terminu (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2004 r., OW 87/04, dostępne na wskazanej wyżej stronie internetowej). Z powyższych względów, w na mocy art. 280 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.