IV SA/Wa 321/16
WyrokWSA w Warszawie2016-06-22
Skład orzekający: Anna Szymańska, Wanda Zielińska-Baran, Teresa Zyglewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka, która nie jest właścicielem gruntu, ale posiada decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości (której wykonanie zostało wstrzymane przez sąd), ma interes prawny do ubiegania się o zezwolenie na wyłączenie tego gruntu z produkcji rolniczej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że spółka nie posiadała interesu prawnego do ubiegania się o zezwolenie na wyłączenie gruntu z produkcji rolniczej, ponieważ decyzje o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, na podstawie których spółka wywodziła swoje uprawnienia, zostały wstrzymane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wstrzymanie wykonania tych decyzji oznaczało, że nie mogły one być podstawą do wywodzenia dalszych uprawnień, w tym prawa do wnioskowania o wyłączenie gruntu z produkcji rolniczej. W konsekwencji, zaskarżona decyzja naruszyła przepisy prawa materialnego, co skutkowało jej uchyleniem.Stan faktyczny
Spółka P. S.A. złożyła wniosek o wyłączenie z produkcji rolniczej gruntów rolnych pod budowę linii energetycznej. Starosta wydał decyzję zezwalającą na wyłączenie części gruntów i umarzającą postępowanie w stosunku do części pozostałej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty. Skarżący, będący właścicielami gruntów, wnieśli skargę do WSA, zarzucając m.in. brak interesu prawnego wnioskodawcy, gdyż decyzje o ograniczeniu sposobu korzystania z ich nieruchomości zostały wstrzymane przez WSA. WSA uwzględnił skargę, uchylając decyzję SKO.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. i zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi A. P., K. P. i K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie wyłączenia z produkcji rolniczej gruntów rolnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz A. P. i K. P. solidarnie kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz K. P. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia[...] listopada 2015r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 105 § 1 K.p.a. oraz art. 2 ust. 1, art. 4 pkt 3, 4, 8, 9, i 11, art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 1, art. 11 ust. 1, 1b, 2, 4, 5, art. 12 ust. 1, 6, 7, 13, 14 pkt 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 909 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania A. i K.P. oraz K. P. (dalej również skarżący) utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2015e. Nr [...].
Stan faktyczny sprawy jest następujący:
Wskazaną wyżej decyzją Starosta [...], po rozpatrzeniu wniosku P S.A. z siedzibą w K. (dalej również spółka lub "P") zezwolił na wyłączenie z produkcji rolniczej gruntów rolnych klasy IV-VI o pow. 0,1170 ha, wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego, położonych na działkach z obrębów ewidencyjnych [...] i [...] gm. [...], przewidzianych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy [...] pod budowę linii energetycznej 400 kV [...] (pkt I sentencji decyzji). Jednocześnie umorzył postępowanie w sprawie wyłączenia z produkcji rolniczej gruntów rolnych klasy VI o pow. 0,0324 ha, wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego, położonych na działkach z obrębu ewidencyjnego [...] gm.[...], przewidzianych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy [...] pod budowę linii energetycznej 400 kV [...] (pkt II). Organ ustalił należność z tytułu wyłączenia z produkcji rolnej gruntów objętych ww. wnioskiem wynoszącą 17.193,35 zł., którą należy uiścić w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Wskazał także, że należność z tytuł tego wyłączenia wyniosła 18.620,75 zł pomniejszona zaś została o wartość rynkową gruntu wynoszącą 1427,40 zł (pkt III). Ustalił także opłatę roczną z tytułu wyłączenia ww. gruntów z produkcji rolnej stanowiącą 10 % należności tj. 1862,08 zł, płatną przez okres 10 lat od roku 2016 do roku 2025 w terminie do 30 czerwca każdego roku (pkt IV). W pkt V decyzji organ zobowiązał PSE, do uiszczenia należności jednorazowej i opłat rocznych. W uzasadnieniu podniesiono, że odrębnymi decyzjami z [...] maja, [...] maja i [...] czerwca 2015r. Starosta [...] zezwolił spółce działającej pod firmą P. S.A. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości nr [...] i [...] oraz działek [...] i [...] położonych w miejscowości B., a także działki nr [...] położonej w miejscowości O.. Zajęcie tych nieruchomości nastąpiło w celu założenia i przeprowadzenia przez nieruchomość napowietrznej dwutorowej linii 400 kV [...].
Wskutek odwołania wyniesionego przez A. i K.P., reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję zezwalającą na wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolniczej.
Kolegium zwróciło uwagę na następujące kwestie.
Zasady ochrony gruntów rolnych normuje ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 909 ze zm.), dalej ustawa.
Dalej Kolegium stwierdziło, że ustawa nie wskazuje wprost podmiotów uprawnionych do uzyskania decyzji o zezwoleniu na wyłączenie gruntu z produkcji rolnej. W swoich zapisach definiuje co prawda pojęcie "właściciela", przez co rozumie również posiadacza samoistnego, zarządcę lub użytkownika, użytkownika wieczystego i dzierżawcę (vide: art. 4 pkt 4 ustawy), jednakże w regulacjach tyczących się do wyłączenia z produkcji użytków rolnych mowa jest o "osobie ubiegającej się o wydanie decyzji" (vide: art. 11 ust. 5 ustawy). Stąd też zdaniem Kolegium uprawnionym do wystąpienia z takim żądaniem jest nie tylko właściciel nieruchomości (gruntu), ale również inne podmioty, jeżeli jest to podyktowane ich interesem prawnym (art. 28 Kpa).
Z wnioskiem o wyłączenie z produkcji gruntów rolnych o sumarycznej powierzchni 1494 m2 położonych w gm. [...] wystąpiły P. S.A. Wyłączenie gruntów rolnych z produkcji służyć ma realizacji inwestycji celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym - jest związane z planowanym przedsięwzięciem polegającym na budowie dwutorowej, napowietrznej linii elektroenergetycznej o napięciu znamionowym 400 kV, łączącej stację elektroenergetyczną [...] ([...]) poprzez stację elektroenergetyczną [...] ([...]) ze stacją [...] ([...]). Niewątpliwe w odniesieniu do gruntów objętych żądaniem Spółka nie jest właścicielem, ale w aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające prawo dysponowania gruntem.
I tak odnośnie działki o nr ewid. [...] oraz działki [...] położonych w miejscowości B.l (właściciel – K. P.i)
decyzja Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. ograniczająca sposób korzystania z tych nieruchomości poprzez zezwolenie P. S.A. na założenie i prowadzenie nad nieruchomością przewodów i urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej w ramach realizacji inwestycji pn. "Budowa dwutorowej linii 400 kV [...]" oraz decyzja tegoż organu z dnia [...] maja 2015 r. zezwalającą P.S.A. na niezwłoczne zajęcie tych nieruchomości. Natomiast odnośnie działek o nr ewid.[...] i [...] położonych w miejscowości B. (właściciel – A. i K. P.) - decyzja Starosty [...] z dnia [...] maja 2015r. ograniczająca sposób korzystania z tych nieruchomości poprzez zezwolenie P. S.A. na założenie i prowadzenie nad nieruchomością przewodów i urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej w ramach realizacji inwestycji pn. "Budowa dwutorowej linii 400 kV [...]" oraz decyzja tegoż organu z dnia [...] maja 2015 r. zezwalającą P. S.A. na niezwłoczne zajęcie tych nieruchomości.
Organ następnie podkreślił, że użyte przez ustawodawcę w art. 11 ust. 1 ustawy pojęcie użytków i gruntów rolnych, gruntów leśnych "przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne", jak wynika z analizy art. 11 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy, oznacza przeznaczenie gruntów na cele nierolnicze i nieleśne w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W myśl art. 7 ust. 1 tej ustawy, przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Jak podkreślano w orzecznictwie zezwolenie na wyłączenie z produkcji rolniczej gruntu rolnego może być wydane tylko wtedy, gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszcza taką możliwość. Wobec powyższego organ ustalił, ze zgodnie z zapisami planu dla tego obszaru nieruchomości skarżących znajdują się na terenach infrastruktury elektroenergetycznej.
Zdaniem Kolegium zasadnie spółce udzielono zezwolenia na wyłączenie z produkcji gruntów rolnych klasy IV-VI o łącznej pow. 0,1170 ha, w skład których wchodzą objęte wnioskiem części działek skarżących.
Na zakończenie organ przytoczył przepisy dotyczące obowiązku uiszczenia należności i opłat rocznych z tytułu wyłączenia.
W kwestii zarzutów odwołania Kolegium podniosło, że nie doszło do naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. W przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki obligujące organ do zawieszenia postępowania. Obowiązujące regulacje ustawy nie obligują podmiotu wnioskującego o wyłączenie z produkcji użytków rolnych do uprzedniego legitymowania się odrębnymi decyzjami administracyjnymi, jak chociażby decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia Powyższe uwagi analogicznie odnieść należy do podnoszonej okoliczności wniesienia skargi do WSA w Warszawie na ostateczne decyzje Wojewody [...] utrzymujące w mocy rozstrzygnięcia zapadłe w zakresie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oraz zezwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżących. Organ zaznaczył, że samo wniesienie do sądu administracyjnego skargi na decyzję ostateczną (wydaną po wyczerpaniu toku instancji) nie wstrzymuje automatycznie jej wykonania, zaś decyzja ostateczna wchodzi do obrotu prawnego i jako taka wywołuje określone skutki prawne.
Organ nie zaakceptował także poglądu, że koniecznym było w przedmiotowej sprawie oczekiwanie przez organ na prawomocne zakończenie postępowania, mającego na celu ocenę zgodności z prawem uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Kolegium co prawda zauważyło braki w kwestionowanej decyzji, czy to w zakresie uzasadnienia faktycznego, czy też prawnego (chociażby brak odniesienia się do podstaw prawnych, stanowiących podstawę do umorzenia postępowania w części), jednakże te naruszenia nie miały wpływu na prawidłowość wydanej decyzji w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Przypomniano, że organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie, nie ograniczając się jedynie do kontroli decyzji organu I instancji, czy też do rozpatrzenia zarzutów czynionych pod jej adresem przez stronę. Z tego względu organ odwoławczy na nowo rozpatrzył sprawę.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli odwołania A.i K. P. oraz K. P. (dalej skarżący).
Skarżący zarzucili na podstawie art. 57 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. naruszenie interesu prawnego skarżących polegające na bezzasadnym wyłączeniu z produkcji rolniczej gruntów, przez co w znaczny sposób ograniczone zostało prawo własności skarżących do w/w nieruchomości.
Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy w postaci:
a) naruszenia art. 11 ust. 1 ustawy w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na wniosek nieuprawnionego podmiotu, który nie legitymuje się żadnym tytułem prawnym do nieruchomości co do których składał wniosek, a co za tym idzie nie wykazał interesu prawnego i nie mógł być stroną w/w postępowania, mając na uwadze fakt, ze zgodnie z art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w związku z zaskarżeniem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, ich wykonalność z mocy ustawy została wstrzymana, o czym świadczą załączone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2015 r. o wstrzymaniu wykonania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości A. i K. P. oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2015 r. o wstrzymaniu wykonania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości K.P.,
b) naruszenia art. 11 ust. 1 ustawy w zw. z art 107 § 1 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2) poprzez uznanie, że brak wskazania w treści decyzji oznaczenia stron w osobach właścicieli nieruchomości, a także dokładnego wskazania przedmiotu decyzji poprzez wskazanie, których nieruchomości w/w decyzja dotyczy i w jakim zakresie, brak niezbędnego uzasadnienia decyzji oraz prawidłowego pouczenia o trybie odwoławczym poprzez brak wskazania organu, do którego stronom przysługuje odwołanie, nie miało znaczenia dla treści wydanej decyzji,
c) naruszenia art. 97 § 1 p. 4) k.p.a. poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania, pomimo toczących się postępowań mających wpływ na niniejsze postępowanie, w tym dwóch postępowań przed sądami administracyjnymi ze skarg A.i K. P. oraz K. P. na decyzje Wojewody [...] o utrzymaniu w mocy decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, dwóch postępowań przed sądami administracyjnymi na uchwałę Rady Gminy [...] Nr [...] z dnia [...]października 2014 r. w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...] oraz uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...]listopada 2014 r. nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla dwutorowej linii elektroenergetycznej nn 400 kv [...] na terenie Gminy [...] oraz postępowania dotyczącego decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...]kwietnia 2015 r. o środowiskowych uwarunkowaniach,
d) naruszenie art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie w treści zaskarżonej decyzji, iż "wniesienie do sądu administracyjnego skargi na decyzję ostateczną (wydaną po wyczerpaniu toku instancji) nie wstrzymuje automatycznie jej wykonania, zaś decyzja ostateczna wchodzi do obrotu prawnego i jako taka wywołuje określone skutki prawne" (str. 7 decyzji), podczas gdy w niniejszej sprawie, zgodnie z brzmieniem art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w związku z zaskarżeniem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, ich wykonalność z urzędu musiała zostać wstrzymana, o czym świadczą postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2015 r. o wstrzymaniu wykonania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości A. i K. P. oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2015 r. o wstrzymaniu wykonania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości .K. P..
Skarga wnosi o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, ewentualnie w przypadku stwierdzenia, iż w/w decyzja została skierowana do podmiotu, który nie był stroną w/w postępowania, wnosi o stwierdzenie nieważności w/w decyzji.
W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie, zajmując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016, poz. 718) - zwanej dalej "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, skargę uwzględnił odnośnie uchylenia decyzji organu II instancji.
Jak słusznie organ wywiódł w zaskarżonej decyzji istota postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Oznacza to, iż organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie, nie ograniczając się jedynie do kontroli decyzji organu I instancji, czy też do rozpatrzenia zarzutów czynionych pod jej adresem przez stronę. Zasad dwuinstancyjności statuowana w art. 15 k.p.a. nakłada na organ odwoławczy obowiązek zarówno ustalenia stanu faktycznego na dzień orzekania, jak również zastosowania przepisów prawa obowiązujących w tym dniu.
Oznacza to, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze miało obowiązek dokonania ustaleń przede wszystkim - zwłaszcza, że było to argumentem odwołania – czy wnioskodawca, którym jest Spółka P. S.A. ma interes prawny w żądaniu wydania decyzji o wyłączeniu gruntów rolnych z produkcji rolniczej w sytuacji, gdy nie jest właścicielem owych spornych gruntów.
W ocenie Sądu na wstępie należy podzielić stanowisko organu, że przy stosowaniu ustawy wtórne znaczenie ma kwestia własności gruntu, który ma podlegać wyłączeniu z produkcji rolniczej. Kolegium przeanalizowało przepisy ustawy i doszło do prawidłowej konkluzji, że wniosek o wyłączenie z produkcji rolniczej nie musi być złożony przez właściciela gruntu. W regulacjach dotyczących wyłączenia z produkcji użytków rolnych mowa jest o "osobie ubiegającej się o wydanie decyzji" (art. 11 ust. 5 ustawy). Stąd też zasadnie Kolegium przyjęło, że uprawnionym do wystąpienia z takim żądaniem jest nie tylko właściciel nieruchomości (gruntu), ale również inne podmioty, jeżeli jest to podyktowane ich interesem prawnym (art. 28 K.p.a.). Poszukiwanie i ocena interesu prawnego spółki powinna odbywać się na gruncie uprawnień nabytych przez tę spółkę w drodze nie bezpośrednio norm prawa materialnego, lecz wyjątkowo ów interes należy wyprowadzić z indywidualnych aktów administracyjnych jakimi są decyzje administracyjne, a dalej z uprawnienia do korzystania z cudzego gruntu w określonym celu wynikającego z zapisu w księdze wieczystej. Słusznie zatem Kolegium w pierwszej kolejności upatruje w tym przypadku owego interesu prawnego w decyzjach administracyjnych wydanych na gruncie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014r, poz. 518 ze zm.), dalej u.g.n. oraz norm prawnych zawartych w tej ustawie. Dotyczy to w szczególności art. 9 u.g.n.
Sąd orzekający jednakże stoi na stanowisku, że taką decyzją jest jedynie decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., nie zaś na podstawie art. 124 ust. 1 a u.g.n. Zgodnie z tym przepisem starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej może w drodze decyzji ograniczyć sposób korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje - jak stanowi cytowany przepis - zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Oznacza to, że wskutek wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości podmiot nabywający uprawnienie z takiej decyzji uzyskuje konkretne prawo polegające na możliwości założenia i przeprowadzenia na cudzej nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Uprawnienie to konkretyzuje się na dalszych etapach wykonywania uprawnienia, a jednym z tych etapów jest konieczność wyłączenia z produkcji rolniczej gruntu dotychczas wykorzystywanego rolniczo.
Natomiast decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 a u.g.n. dotyczy jedynie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji ograniczającej sposób korzystania. Nie kreuje ona zatem żadnych praw o charakterze materialnym, lecz jedynie umożliwia szybkie, bez oczekiwania na przymiot ostateczności decyzji ograniczającej sposób korzystania, wejście na teren nieruchomości w celu założenia np. przewodów energetycznych. Nawet gdyby taka decyzja nie została wydana, to spółka i tak miałaby możliwość wejścia na nieruchomość i przeprowadzenia przewodów, jednakże dopiero po uzyskaniu przymiotu ostateczności przez decyzję wydaną na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n.
Powyższe prowadzi do wniosku, że interes prawny spółki należy wywodzić z uprawnienia nadanego decyzją ograniczającą sposób użytkowania nieruchomości stanowiących własność skarżących. Powracając do rozważań poczynionych na wstępie, w chwili orzekania przez SKO decyzja taka winna być ostateczna oraz wykonalna. Tymczasem, jak słusznie wskazuje skarga, decyzje o ograniczeniu sposobu korzystania zarówno wobec małżonków P., jak i K. P. zostały wstrzymane przez WSA w Warszawie. Mianowice w aktach znajduje się postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2015 r. o wstrzymaniu wykonania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości A. i K. P. oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2015 r. o wstrzymaniu wykonania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości K. P.. W chwili zatem procedowania przez SKO decyzje te nie podlegały wykonaniu. Nie było również sytuacji aby decyzje organu I instancji były zaopatrzone w rygor natychmiastowej wykonalności. Pomijając kwestie stosowania w tym wypadku art. 9 u.g.n. i skutku wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję wydaną na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. jeśli chodzi o wykonalność takiej decyzji - należy podnieść, że bezspornie w dacie procedowania przez Kolegium wykonalność tych decyzji została wstrzymana.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Skutki wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej polegają na tym, że decyzja mimo, iż jest ostateczna w administracyjnym toku instancji, ze względu na rozstrzygnięcie sądowe nie podlega wykonaniu. Nie jest zatem uprawnione posługiwanie się tym aktem administracyjnym w obrocie prawnym jako wywołującym skutki prawne w niej określone jeśli chodzi o możliwość realizowania uprawnień z niej wynikających. Oznacza to, że w chwili orzekania przez Kolegium w istocie decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości istniała w obrocie prawnym, jednak bez możliwości wywodzenia z niej określonych w takim akcie praw i obowiązków. Sytuacja prawna w tym wypadku jest odmienna od tej przewidzianej art. 108 § 1 k.p.a. regulującym rygor natychmiastowej wykonalności. Tamże decyzja pomimo, że nie jest ostateczna, gdyż przysługuje od niej odwołanie, będzie mogła być wykonana z racji owego rygoru.
Następną kwestią istotną w niniejszej sprawie jest norma art. 9 u.g.n. Przepis ten stanowi, że w określonych kategoriach spraw wniesienie skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach powoduje, że organ, który wydał decyzję wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Ustawodawca zatem, jeśli chodzi o sprawę między innymi ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, przyjmuje ustawową ochronę dla podmiotu, którego prawa taką decyzją zostają ograniczone tj. chroni właściciela. Sam fakt zakwestionowania przez właściciela decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. powoduje uruchomienie ochrony prawnej polegającej na wstrzymaniu wykonania takiego rozstrzygnięcia poprzez zobligowanie organu do wydania z urzędu postanowienia o wstrzymaniu wykonania. W rozpoznawanej sprawie organ nie wydał takiego postanowienia, niemniej sąd wojewódzki uwzględnił wniosek o wstrzymanie. Abstrahując od kwestii, czy sąd był władny w takiej sytuacji procesowej, mając na uwadze, że została zaskarżona decyzją podpadająca pod regulację art. 9 u.g.n. wydać postanowienie oparte o art. 61 p.p.s.a - faktem jest, że takie postanowienie w obrocie prawnym istnieje i nie zostało uchylone.
Również ze względu na uwarunkowania wynikające z art. 9 u.g.n. Sąd uznał, że ustawodawca przewidział wstrzymanie wykonania takiej decyzji, wstrzymanie takie nastąpiło, co oznacza, że wywodzenie interesu prawnego z decyzji, która nie może zostać wykonana, nie uzasadniało przyjęcia przez organ legitymacji spółki do domagania się wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej.
Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że decyzja organu II instancji naruszyła przepisy prawa materialnego tj. art. 11 ust. 1 ustawy w zw. z art. 28 k.p.a., co obligowało do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a) p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło