IV SA/Wa 3211/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski po rozpoznaniu w dniu 23 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. K. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 sierpnia 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych kopii z akt sprawy postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 sierpnia 2017 roku Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2017 r. referendarz sądowy odmówił S. K. przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy badając sytuację majątkową wnioskodawcy stwierdził, iż skarżący jest współwłaścicielem (w ¾) domu o pow. ok. 60 m2 i wartości ok. 100.000 zł. Jest właścicielem gruntów rolnych o pow. 3,7 ha (podał, że wartość tych gruntów wynosi ok. 2 mln zł), lasów o pow. 0,14 ha (wartość ok. 2.000 zł), nieużytków o pow. 0,26 ha (wartość ok. 200.000 zł). Jest także współwłaścicielem (3/4 udziału) obory, stodoły i gruntów rolnych o pow. 1,1591 ha (łączna wartość ok. 1,2 mln zł). W rubryce dot. innych nieruchomości wpisał: "wspólnoty gruntowe we wsi C. ok. 29 ha wł. nie ustalone". Podał, że zgromadził oszczędności w wysokości 30.000 zł oraz 6.000 euro. Posiada jeden udział o wartości 100 zł w Funduszu [...] sp. z o. o. w Z.. Posiada ciągnik rolniczy [...] z 1976 r. W rubryce nr 10 (Dochody) wpisał: "0 zł", zaś w rubryce nr 11 (zobowiązania i stałe wydatki) wpisał: "Nie dotyczy". Zarządzeniem z dnia 3 lipca 2017 r referendarz sądowy wezwał skarżącego do: a) złożenia oświadczenia o źródłach jego utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania – w do wyjaśnienia skąd skarżący czerpie środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, b) podania wszelkich wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne, przeciętnie w miesiącu wraz ze wskazaniem źródeł pokrycia tych wydatków; c) złożenia wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (z historią rachunku i bilansem); e) złożenia oświadczenia, czy skarżąca uzyskuje jakiekolwiek dochody z nieruchomości rolnej (w przypadku np. wydzierżawienia gruntów rolnych należy przedstawić kopię umowy dzierżawy), f) wyjaśnienia, czy skarżący starał się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli tak, to należy wskazać, czy je otrzymał i w jakiej wysokości oraz nadesłać kopię decyzji właściwego organu administracji o przyznaniu dopłaty bezpośredniej lub innej formy pomocy; g) odpisów zeznań podatkowych skarżącego za ostatnie dwa lata kalendarzowe. W dniu 27 lipca 2017 r. skarżący ponownie złożył wypełniony formularz PPF oraz kserokopię oświadczenia majątkowego radnego gminy za rok 2016. Skarżący oświadczył, że nie posiada stałego dochodu, jest radnym Gminy S.. Z gospodarstw rolnego uzyskuje dochód w wysokości ok. 7.000 zł rocznie, w 2016 r. otrzymał 1850 zł z tytułu diet radnego. Wskazał następujące roczne wydatki: ogrzewanie domu 4.500 zł. Woda 150 zł, energia elektryczna 550 zł, gaz 500 zł, zakup paliwa rolniczego 3.000 zł. W uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy stwierdził, iż skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna jest tego rodzaju, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie poprzez odstąpienie od zasady ponoszenia kosztów sądowych z własnych środków i przerzucenie kosztów tego postępowania na Państwo. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie ma środków na utrzymanie, jest osobą ubogą i nie jest w stanie wygospodarować środków na poniesienie kosztów niniejszego postępowania. Przeciwnie, fakt posiadania majątku o znacznej wartości oraz oszczędności w podanych wyżej kwotach, w ocenie referendarza sądowego umożliwia uiszczenie skarżącemu kosztów sądowych oraz pokrycie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z własnych środków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 718, dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260§2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260§3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 245§1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). W myśl art. 246§1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 2 października 2009r. sygn. akt: II OZ 822/09 udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta przeznaczona jest przede wszystkim dla osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. W orzecznictwie sądowym podkreśla się ponadto, że rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i jej aktualnych możliwości płatniczych (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 9 października 2008r.; sygn. akt: I SA/Po 825/08; publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokonując analizy wniosku skarżącego oraz argumentacji zawartej we wniesionym sprzeciwie Sąd uznał, że sytuacja majątkowa skarżącego nie wskazuje by w jego przypadku spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy. Skarżący jest współwłaścicielem (w ¾) domu o pow. ok. 60 m2 i wartości ok. 100.000 zł. Jest właścicielem gruntów rolnych o pow. 3,7 ha (podał, że wartość tych gruntów wynosi ok. 2 mln zł), lasów o pow. 0,14 ha (wartość ok. 2.000 zł), nieużytków o pow. 0,26 ha (wartość ok. 200.000 zł). Jest także współwłaścicielem (3/4 udziału) obory, stodoły i gruntów rolnych o pow. 1,1591 ha (łączna wartość ok. 1,2 mln zł). W rubryce dot. innych nieruchomości wpisał: "wspólnoty gruntowe we wsi C. ok. 29 ha wł. nie ustalone". Podał, że zgromadził oszczędności w wysokości 30.000 zł oraz 6.000 euro. Posiada jeden udział o wartości 100 zł w Funduszu [...] sp. z o. o. w Z.. Posiada ciągnik rolniczy [...] z 1976 r. W rubryce nr 10 (Dochody) wpisał: "0 zł", zaś w rubryce nr 11 (zobowiązania i stałe wydatki) wpisał: "Nie dotyczy". Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności, Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, aby uiszczenie kosztów postępowania wykraczało poza jego możliwości płatnicze. W tej sytuacji, należy stwierdzić, że w pełni prawidłowa była ocena referendarza sądowego, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a, warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych też względów zapadłe w przedmiocie prawa pomocy orzeczenie referendarza, Sąd postanowił utrzymać w mocy jako prawidłowe, działając na podstawie art. 260 w związku z art. 246§1 pkt 1 p.p.s.a.