IV SA/Wa 3226/16
PostanowienieWSA w Warszawie2018-02-05
Skład orzekający: Alina Balicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżąca wykazała, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, pomimo nieprzedłożenia wszystkich wymaganych dokumentów?Ratio decidendi
Skarżąca nie wykazała w sposób wystarczający, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ponieważ nie przedstawiła pełnej dokumentacji potwierdzającej jej trudną sytuację finansową, w tym dowodów na prowadzenie egzekucji z majątku, spłacanie kredytów oraz posiadanie statusu osoby bezrobotnej. W związku z tym, postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy należało utrzymać w mocy.Stan faktyczny
Skarżąca H. N. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując na niewystarczające udokumentowanie sytuacji finansowej skarżącej. Skarżąca wniosła sprzeciw, zarzucając nienależyte rozpoznanie wniosku. Sąd administracyjny utrzymał w mocy postanowienie referendarza.Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 września 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu H. N. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 września 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 3226/16.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 września 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił H. N. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia referendarz wskazał, że we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu skarżąca podniosła, że jest osobą bezrobotną. Źródło utrzymania stanowi renta męża zamieszkującego w [...], która według oświadczenia skarżącej: "nie jest wystarczająca do przeżycia dwojga osób (przeżycie jest możliwe tylko przy nieterminowym opłaceniu rachunków)". Skarżąca w rubryce nr 7.1 dot. nieruchomości wpisała: "90 m2 (hipoteka) dom w stanie surowym (hipoteka)" oraz wskazała, że posiada nieruchomość rolną o pow. 3 ha "w tym zabudowa (w części hipoteka) i zajęcia egzekucyjne". Podała także, że w Polsce samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, bez praw do wypracowania renty, bez możliwości korzystania ze środków (NFZ) w wieku 55 lat, pozostaje ma utrzymaniu męża zamieszkującego w [...]. Oświadczyła, że nie osiąga dochodów z żadnych innych źródeł, w tym środków z opieki społecznej, alimentów świadczeń z ubezpieczenia społecznego. W rubryce nr 9 ("Inne, dodatkowe informacje o stanie majątkowym") wpisała: "Egzekucje ZUS 43.850 zł, Urząd miasta ponad 3000 zł. Kredyt 303 tys. 60 tys. zł." Podała, że mąż E. M. otrzymuje rentę w wysokości 722 euro (czyli ok. 2788 zł). Skarżąca wymieniła następujące wydatki: utrzymanie mieszkania w [...] ok. 760-790 zł (czynsz, energia), utrzymanie domu w Polsce – 400 – 500 zł, kredyt – 1100 zł, ogrzewanie miesięczne ok. 150 zł. Po opłaceniu wydatków pozostaje kwota ok. 280-300 zł, która nie wystarcza na przeżycie dla dwojga osób. Do wniosku skarżąca dołączyła kopię dokumentu potwierdzającego wysokość świadczenia rentowego otrzymywanego przez męża skarżącej (od 1 lipca 2015 r. jest to kwota 722,60 euro).
Zarządzeniem z dnia 26 czerwca 2017 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez:
- nadesłanie wyciągów z posiadanych przez skarżącą wszelkich rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (z wykazaniem zestawienia wszelkich operacji na rachunkach we wskazanym okresie oraz saldem rachunków), ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych,
- nadesłanie wyciągów z posiadanych przez męża skarżącej wszelkich rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy(z wykazaniem zestawienia wszelkich operacji na rachunkach we wskazanym okresie oraz saldem rachunków), ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych,
- udokumentowanie zobowiązań kredytowych, o jakich mowa we wniosku (na 303 tys. zł i 60 tys. zł - poprzez nadesłanie kopii umów kredytowych), oraz dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych rat tych kredytów i fakt ich spłacania,
- nadesłania zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o posiadaniu przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej,
- udokumentowanie egzekucji, o których mowa w rubryce nr 9 formularza PPF ("Egzekucje ZUS 43.850 zł. Urząd miasta ponad 3000 zł."),
- udokumentowania zajęcia egzekucyjnego nieruchomości, o czym mowa w rubryce nr 7.1 formularza PPF,
- udokumentowania ustanowienia hipotek na nieruchomościach, o czym mowa w rubryce nr. 7.1 formularza PPF,
- złożenie oświadczenia czy mieszkanie w [...], o którym mowa w rubryce nr 11 formularza PPF stanowi własność skarżącej lub jej męża i czy zostało wymienione w rubryce nr 7.1 formularza PPF (jest tam wymieniony dom o pow. 90 m2 oraz dom w stanie surowym) – jeżeli nie – należy wskazać jego wielkość w m2, ewentualnie należy wymienić wszelkie inne nieruchomości (majątek) znajdujące się na terenie [...], będące własnością skarżącej lub jej męża.
W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca w piśmie z dnia 31 lipca 2017 r. oświadczyła, że:
- ani ona ani jej mąż nie posiadają kont, lokat bankowych ani innych lokat terminowych od kilku lat,
- na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów GIODO i art. 8 EKPC o ochronie tajemnicy danych bankowych, nie będąc podmiotem sprawy, nie może przedłożyć kopii umów kredytowych, powołała się jednocześnie na okoliczność, że akta sądu nie są objęte poufnością, dostęp do akt mają osoby trzecie,
- jest osobą bezrobotną, jednocześnie przedłożyła zaświadczenia z dnia 3 sierpnia 2017 r. z Powiatowego Urzędu Pracy w [...], że nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych tut. Urzędu.
Dokonując merytorycznej oceny powyższego wniosku, referendarz sądowy stwierdził, że skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki uprawniające ją do udzielenia jej pomocy prawnej, ponieważ nie przedstawiła odpowiednich dokumentów źródłowych świadczących o krytycznej, jak twierdzi skarżąca, sytuacji finansowej i że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
Od postanowienia referendarza skarżąca wniosła sprzeciw w ustawowym terminie, zarzucając nienależyte rozpoznanie wniosku. Do sprzeciwu załączyła pismo z dnia 6 listopada 2017 r., w którym polemizuje z uzasadnieniem referendarza, stwierdzając, że uzasadnienie jest chaotyczne, zaś referendarz "ma poważne luki w umiejętnym czytaniu ze zrozumieniem, wniosku o przyznanie prawa pomocy".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, wobec czego postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 września 2017 r. należało utrzymać w mocy.
Zgodnie z treścią art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Jednocześnie, zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej, przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej, stosuje się do postępowań wszczętych po dniu jej wejścia w życie. Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. W związku z powyższym stwierdzić należy, że w nowym stanie prawnym, obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia.
Zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swoich spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej i w art. 214 § 1 tej ustawy, w świetle którego do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Jak wynika z powyższego, w postępowaniu sądowoadministracyjnym podmiot wnoszący skargę do sądu musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania. Z tego punktu widzenia przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie wyjątkowe traktowanie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04, niepubl.).
Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać poprzez należyte udokumentowanie swojej sytuacji materialnej, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11 – dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stosownie do treści art. 252 § 1 powołanej ustawy osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 powołanej ustawy stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie.
Analiza treści powołanego wyżej przepisu wskazuje, że wnioskodawca powinien wykazać, przedstawiając odpowiednie dokumenty źródłowe świadczące o krytycznej sytuacji finansowej, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
Należy zgodzić się z przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia referendarza argumentacją, że wskazana we wniosku sytuacja finansowa skarżącej nie wypełnia hipotezy art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, bowiem skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki uprawniające do udzielenia jej pomocy prawnej. Skarżąca we wniosku podała, że jest na utrzymaniu męża, który mieszka w Niemczech, utrzymują się z renty pobieranej przez męża skarżącej w wysokości 722 euro. Skarżąca podała, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłki, jest właścicielką domu o pow. 90 m2 w stanie surowym, obciążonym hipoteką i nieruchomości rolnej o pow. 3 ha w części obciążonej hipoteką. Powołała się na "egzekucję ZUS 43.850 zł, urząd miasta ponad 3000 zł, kredyty 303 000 zł i 60 000 zł." Wśród wydatków wymieniła m.in. spłatę kredytu – 1100 zł miesięcznie.
Słusznie więc referendarz wezwał skarżącą do udokumentowania podanych przez nią okoliczności, w szczególności faktu prowadzenia egzekucji z jej majątku, udokumentowania zaciągnięcia kredytów, faktu ich spłacania oraz posiada statusu osoby bezrobotnej. Skarżąca na skutek tego wezwania nadesłała kserokopie deklaracji podatku od czynności cywilnoprawnych z 2007 r. dotyczących zobowiązań kredytowych i ustanowionych w związku z tymi kredytami hipotek oraz kopię wniosku o wpis w księdze wieczystej z 29 września 2016 r. (wniosek ZUS o wpis hipoteki w wysokości 42 850,21 zł) oraz zawiadomienie o dokonaniu wpisu w księdze wieczystej hipoteki przymusowej (3 051 zł), wierzyciel – Gmina [...].
Słusznie referendarz stwierdził, że powyższe kopie dokumentów nie stanowią potwierdzenia, że w chwili obecnej z majątku skarżącej prowadzona jest egzekucja, na co powoływała się skarżąca we wniosku. Prawidłowe jest stanowisko referendarza stwierdzające, że kopia zawiadomienia o dokonaniu wpisu w księdze wieczystej w dniu 3 czerwca 2016 r. o ustanowieniu hipoteki przymusowej w kwocie 3 051 zł na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie jest równoznaczna z wykazaniem, że wszczęto egzekucję z nieruchomości. Po pierwsze brak jest informacji, czy od wpisu wniesiono apelację. Po drugie, postępowania o wpis hipoteki przymusowej nie można traktować jak postępowania egzekucyjnego, a hipoteki przymusowej, jako środka egzekucyjnego – takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt II CSK 17/13, LEX nr 1363191. W wyroku tym Sąd stwierdził m.in., że postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia przez obciążenie nieruchomości obowiązanego hipoteką przymusową (art. 747 pkt 2 kpc) nie nadaje się do wykonania w postępowaniu egzekucyjnym, podlega wykonaniu w postępowaniu rozpoznawczym nieprocesowym uregulowanym w art. 6261-62613 kpc. Zaspokojenie wierzyciela z nieruchomości, na której ustanowiona została hipoteka przymusowa następuje w postępowaniu egzekucyjnym, którego nie wszczyna ani wniosek o wpis hipoteki do księgi wieczystej, ani dokonanie takiego wpisu. Postępowanie egzekucyjne zostaje wszczęte przez złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji, albo z urzędu, a także na żądanie uprawnionego organu.
Zasadnie referendarz stwierdził również, że skarżąca nie udokumentowała także faktu spłacania rat kredytów w wysokości 1110 zł miesięcznie (które wymieniła jako wydatki w rubryce nr 11 formularza wniosku), jak również nie nadesłała kopii umów kredytowych, powołując się na przepisy o ochronie danych osobowych.
Słuszne też jest stanowisko referendarza, że przepisy o ochronie danych osobowych nie stanowią przeszkody do uzupełnienia o szczegółowe dane oświadczenia o stanie rodzinnym i majtku osoby wnioskującej o prawo pomocy. Strona domagająca się przyznania prawa pomocy, a zatem przerzucenia kosztów postępowania wywołanych jej skargą na Państwo, nie może zasłaniać się ochroną danych osobowych przed udzieleniem informacji służących weryfikacji oświadczenia o stanie majątkowym. Oczywiście może odmówić złożenia wymaganych dokumentów, jednakże w takiej sytuacji, oznacza to, że odstępuje od udokumentowania swoich twierdzeń, co może wiązać się z odmową uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy bowiem podkreślić, że w ugruntowanym już orzecznictwie wskazuje się, że prawo pomocy jest wyłomem uczynionym przez ustawodawcę na rzecz strony biednej, którego udzielenie wiąże się z koniecznością należytego zachowania się wnioskodawcy (przedstawienia sądowi oceniającemu wniosek całości materiału dokumentującego stan majątkowy). Prawo pomocy nie jest instytucją przysługującą osobom uznającym się za niezamożne, a osobom, które taki fakt wykażą stosownymi dokumentami i oświadczeniami (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15, dostępne na wskazanej wyżej stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych). To bowiem na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca do przyznania prawa pomocy.
We wniosku skarżąca wskazała także, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W tej sytuacji zasadne było wezwanie referendarza do udokumentowania posiadania statusu osoby bezrobotnej. Status ten bowiem co do zasady potwierdza wolę osoby bezrobotnej i jej gotowość do podjęcia pracy, ponadto osoba bezrobotna objęta jest ubezpieczeniem zdrowotnym. Skarżąca jednak nie udokumentowała podsiadania statusu osoby bezrobotnej, przeciwnie, złożyła zaświadczenie z dnia 3 sierpnia 2017 r. z Powiatowego Urzędu Pracy w [...], że nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych.
W sytuacji gdy strona powołuje się na trudną sytuację materialną, powinno jej zależeć na posiadaniu statusu osoby bezrobotnej. Aczkolwiek nie ma takiego obowiązku, to zauważyć należy, że nie podejmując starań o uzyskanie statusu osoby bezrobotnej strona niejako z wyboru utraciła możliwość pozyskania ewentualnych ofert pracy, odbycia stażu, czy szkolenia w różnych formach, a także podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, co w świetle opisanej przez skarżącą sytuacji materialnej rodziny wydaje się niezrozumiałe. Z informacji przekazanych przez skarżącą nie wynika, aby była ona osobą niezdolną do pracy.
Wyjaśnić ponadto należy, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza bowiem konieczności udzielania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Z treści powołanych przepisów art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednoznacznie wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie jej pomocy. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, na które się powołuje. Tymczasem na gruncie niniejszej sprawy argumentację strony we wskazanym wyżej zakresie należy uznać za oczywiście bezzasadną, gdyż skarżąca nie przedstawiła wszystkich okoliczności swojej sytuacji majątkowej.
W ocenie Sądu w zaskarżonym postanowieniu referendarz sądowy słusznie uznał, że kształtująca się sytuacja dochodowa i majątkowa skarżącej i jej męża nie pozwala przyjąć, że wygospodarowanie 500 zł na wpis od skargi, czy też środków niezbędnych do uiszczenia innych, ewentualnie należnych w dalszym toku postępowania, opłat sądowych, spowoduje uszczerbek w ich koniecznym utrzymaniu. Wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Po pierwsze, jakkolwiek skarżąca odpowiedziała na wezwanie referendarza do nadesłania dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów, to jednak nie wykazała sytuacji finansowej w sposób pełny i wyczerpujący. Powyższe wskazuje, że skarżąca nierzetelnie i wybiórczo przedstawia sytuację dochodową i majątkową gospodarstwa domowego prowadzonego wspólnie z mężem. Nie usuwa też wątpliwości, co do tej sytuacji, pomimo zobowiązania nałożonego zarządzeniem referendarza z dnia 26 czerwca 2017 r. Powyższe wyklucza uwzględnienie przedmiotowego wniosku. W związku z czym skarżąca może partycypować w kosztach postępowania sądowego zainicjowanego jej skargą, związanych ze swym udziałem w sprawie, traktując koszty priorytetowo, z uwagi na ich publicznoprawny charakter.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Obowiązek dostępu do sądu nie oznacza bowiem konieczności udzielania stronom bezwarunkowego prawa pomocy w sytuacji, w której dysponują możliwościami uiszczenia kosztów. Nie można promować sytuacji, w której podmioty będą prowadziły spory z organami państwa kosztem Skarbu Państwa. Osoba nosząca się z zamiarem wniesienia skargi do sądu administracyjnego winna zabezpieczyć środki na ewentualne prowadzenie spraw przed sądami. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonujący. Całokształt przeanalizowanej sytuacji finansowej wskazuje, że skarżąca nie wykazała, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy.
Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, że skarżąca nie wykazała w sposób wystarczająco przekonywujący, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy. Referendarz sądowy prawidłowo więc odmówił skarżącej udzielenia prawa pomocy i w sposób właściwy stanowisko to uzasadnił. Wnioskodawczyni nie zdołała wykazać, że spełnia ustawowe przesłanki skutkujące uwzględnieniem jej wniosku. Stanowiska tego również nie zdołała obalić wniesionym sprzeciwem.
Podkreślić ponadto należy, że Sąd nie jest uprawniony do wystosowania do strony wezwania mającego na celu wyjaśnienie powstałych wątpliwości, gdyż zgodnie z regulacją art. 260 § 1 i § 2 powołanej ustawy, Sąd, po wniesieniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia, nie rozpoznaje natomiast wniosku o przyznanie prawa pomocy na nowo.
W tym stanie rzeczy okoliczności sprawy nie uzasadniały uwzględnienia zgłoszonego żądania i dlatego należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 260 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło