IV SA/Wa 3238/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska, Protokolant ref. Joanna Kicińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2019 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej również: "Szef Urzędu") z [...] września 2018 r., nr [...] (dalej również: "zaskarżona decyzja"). Decyzją tą Szef Urzędu utrzymał w mocy decyzję własną z [...] stycznia 2018 r., nr [...] o odmowie potwierdzenia wobec B. B. (dalej: "skarżący" lub "wnioskodawca") statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690, dalej również: "ustawa o działaczach opozycji"). II. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych. II.1. B. B. [...] września 2017 r. złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie ustawy o działaczach opozycji. Wnioskodawca w toku postępowania przedłożył decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej również "Prezesem IPN-u") z [...] sierpnia 2017 r., z której wynikało, że B. B. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Decyzja Prezesa IPN potwierdzała, iż w przypadku strony nie zachodzą przesłanki negatywne, co do przyznania przedmiotowego statusu jednakże nie potwierdza, iż strona spełnia przesłanki określone w art. 2 lub 3 ustawy o działaczach opozycji. Ponadto strona do wniosku dołączyła informację z IPN dotyczącą wyniku przeprowadzonej kwerendy. Z informacji tej wynikało, że odnaleziono jedynie zapisy świadczące o tym, że B. B. został zarejestrowany w [...] listopada 1981 r. przez Wydział [...]. Sprawa operacyjnego sprawdzenia prowadzona była w okresie [...]. Ponadto, z zapisów ewidencyjnych wynika, że B. B. był jednym z organizatorów referendum, przeprowadzonego wśród pracowników [...], dotyczącego zasadności istnienia w zakładzie organizacji partyjnej. Dodatkowo, zainteresowany wskazał we wniosku, że był aktywnym członkiem [...], pełniąc funkcję przewodniczącego [...], a [...] grudnia 1981 r. wnioskodawca miał zorganizować referendum, które dotyczyło zasadności istnienia w zakładzie organizacji partyjnej. Podał również, że w styczniu 1982 r. miał mieć postawiony zarzut dotyczący próby obalenia ustroju, a nadto angażował się w organizowanie zebrań i pomoc potrzebującym, prowadził działalność społeczną na terenie [...] m.in. w Spółdzielni Mieszkaniowej, angażował się w działalność [...] w okresie wyborów 1989 i 1990 r. W toku postępowania wnioskodawca, na poparcie podniesionych okoliczności, przesłał do organu oświadczenia świadków: W. K. i M. W. II.2. Decyzją z [...] stycznia 2018 r., nr [...] Szef Urzędu na podstawie art. 5 ust 1 w związku z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy o działaczach opozycji odmówił J. B. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ w pierwszej kolejności odwołał się do art. 2 ustawy o działaczach opozycji, zgodnie z którym działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od [...] stycznia 1956 r. do [...] czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do wskazanego okresu 12 miesięcy nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia [...] sierpnia 1980 r. do dnia [...] grudnia 1981 r. W ocenie Szefa Urzędu, zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że wnioskodawca prowadził działalność opozycyjną lub podlegał represjom w rozumieniu przepisów ustawy o działaczach opozycji. Ustawodawca wskazał, że potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych może nastąpić wyłącznie po udowodnieniu, że zainteresowany prowadził łącznie przez co najmniej 12 miesięcy, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialności karną działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, z wyłączeniem okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od [...] sierpnia 1980 r. do [...] grudnia 1981 r., lub też podlegał represjom określonym w art. 3 cyt. ustawy. Organ zaznaczył, że B. B. aktywnie zaangażował się w działalność związkową w ramach [...] w latach [...], czyli w okresie wyłączonym przepisami ustawy od potwierdzenia statusu oraz w okresie kampanii wyborczej 1989 r., jednakże zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie zawiera informacji, aby B. w okresie stanu wojennego i po jego zakończeniu kontynuował działalność w podziemnych strukturach zawieszonego, a następnie zdelegalizowanego [...]. Z przedłożonych w sprawie oświadczeń nie wynika, aby działania podejmowane przez zainteresowanego w okresie stanu wojennego prowadzone były przez niego w ramach zorganizowanych struktur opozycyjnych lub przy współpracy z takim strukturami, których działalność zagrożona była odpowiedzialnością karną, co zgodnie z przepisami ustawy jest warunkiem potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza również, by wnioskodawca podlegał represjom, o których mowa w art. 3 ustawy o działaczach opozycji, zainteresowany nie wykazał, by podlegał którejkolwiek z wymienionej w tym przepisie represji. W konsekwencji organ przyjął, że przedstawione przez zainteresowanego oświadczenia oraz dokumenty nie potwierdzają spełnienia przesłanek opisanych w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy i na podstawie art. 5 ust. 1 tej ustawy odmówił potwierdzenia zainteresowanemu wnioskowanego statusu. II.3. Szef Urzędu, wskazaną na wstępie decyzją z [...] września 2018 r., wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 26 stycznia 2018 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Czyniąc ustalenia faktyczne organ przeanalizował przedłożoną w toku postępowania decyzję Prezesa IPN, stwierdzając na jej podstawie, że w przypadku strony nie zachodzą przesłanki negatywne, co do przyznania przedmiotowego statusu jednakże nie potwierdza, iż strona spełnia przesłanki określone w art. 2 lub 3 ustawy o działaczach opozycji. Organ przeanalizował również okoliczności podane przez B. B. w złożonym wniosku, w tym dotyczące prowadzenia działalności antykomunistycznej w ramach [...] w [...] w latach [...], uczestniczenia w spotkaniach z działaczami związkowymi z innych struktur, brania udziału w organizacji referendum dla załogi, przygotowywania paczek żywnościowych dla potrzebujących po wprowadzeniu stanu wojennego, sprawowania opieki nad dziećmi podczas ferii zimowych oraz kolportowania prasy podziemnej wśród pracowników zakładu pracy podczas stanu wojennego. Organ wskazał, że wnioskodawca powołał się również na zaangażowanie w kampanię wyborczą do wyborów 4 czerwca 1989 r. w ramach [...] w [...], a także podał, że doznał represji z powodu podjętej walki przeciwko władzy, takich jak: oskarżenie o próbę obalenia ustroju komunistycznego w styczniu 1982 r. oraz przeniesienie do sąsiedniego zakładu pracy. Organ po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, że strona była członkiem struktur organizacyjnych, do których przynależność byłaby związana z odpowiedzialnością karną, a co jest warunkiem koniecznym dla potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu ustawy o działaczach opozycji. Szef Urzędu uznał za udowodnione, iż B. B. w latach [...] był działaczem legalnie działającego [...], przy czym w odniesieniu do tej okoliczności organ zaznaczył, że zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach nienależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od [...] sierpnia 1980 r. do [...] grudnia 1981 r. Organ przyjął, że strona nie przedstawiła na żadnym etapie postępowania środków dowodowych potwierdzających prowadzenie, przez okres co najmniej 12 miesięcy, działalności antykomunistycznej w jakichkolwiek strukturach konspiracyjnych w okresie [...] r., do których przynależność byłaby związana z odpowiedzialnością karną, co jest wymagane dla potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu ustawy. Jednocześnie art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy o działaczach opozycji stanowi, że do wniosku strona powinna dołączyć dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 ustawy. Organ zaznaczył, że w toku postępowania wystąpiono, na podstawie art. 5 ust. 5 cyt. Ustawy do Instytutu Pamięci Narodowej o przekazanie dokumentów dotyczących strony, a mających wpływ na przyznanie przedmiotowego statusu. W odpowiedzi IPN nie wykazał informacji oraz dokumentów, które mogłyby prowadzić do uzyskania od Szefa Urzędu decyzji pozytywnej. Uzyskano odpowiedź z informacją, że B. B. został zarejestrowany [...] listopada 1981 r. przez Wydział III do sprawy operacyjnego sprawdzenia o krypt.: "Referendum", prowadzonej przez [...] w latach [...]. Z opinii Instytutu wynika, że strona była organizatorem referendum przeprowadzonego przez [...] wśród załogi [...] na temat zasadności istnienia w zakładzie organizacji partyjnej. IPN podał, że odbyto ze stroną rozmowę ostrzegawczą zakończoną złożeniem oświadczenia o lojalności. Ponadto, organ ustalił, że w internetowej bazie danych projektu: "Encyklopedia Solidarności" prowadzonego przez IPN nie został zamieszczony biogram, ani inna informacja na temat strony. W toku postępowania przesłuchano dwóch świadków (odstąpiono od przesłuchania świadka, który zaświadczał jedynie udział strony w kampanii wyborczej do wyborów w dniu 4 czerwca 1989 r., co nie spełnia przesłanek określonych w art. 2 ustawy). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Szef Urzędu przeanalizował zeznania świadków. W tym zakresie wskazał, że W. K. w swoich zeznaniach potwierdził, że wnioskodawca był współorganizatorem referendum przeciwko partii komunistycznej na kilka dni przed wprowadzeniem stanu wojennego oraz że po [...] grudnia 1981 r. miał być wożony na przesłuchania na komendę MO. Jednocześnie świadek nie potrafił podać żadnych szczegółów, ani okresu działalności strony, nie miał wiedzy o represjach wobec strony. Stwierdził także, że przeniesienie do Instytutu Lotnictwa raczej nie było "karne". Natomiast M. W. zeznała, że nie pamięta szczegółów na temat działalności strony w stanie wojennym, wie jedynie, że po 13 grudnia był on zabierany przez MO z zakładu pracy na przesłuchania. W ustaleniach faktycznych Szef Urzędu uwzględnił również oświadczenie J. W., członka [...] w [...], który zaświadczył, że wnioskodawca był przewodniczącym związku do 13 grudnia 1981 r. oraz, że wtedy został zatrzymany 48 godzin, a po 13 grudnia aktywność strony zakończyła się. Świadek wskazał, że B. B. wielokrotnie zwracał się do niego o poparcie wnioskiem. Zdaniem Szefa Urzędu, poczynione ustalenia nie pozwoliły na potwierdzenie, że B. B. jest działaczem opozycji antykomunistycznej w rozumieniu art. 2 ustawy o działaczach opozycji. W szczególności storna nie wykazała, że łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że zgodnie z art. 3 ustawy o działaczach opozycji, osobą represjonowaną z powodów politycznych jest zatem osoba, która spełnia łącznie następujące przesłanki: wzięcia udziału w wystąpieniu wolnościowym lub prowadzenia działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; przeprowadzenia działań w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.; wystąpienia określonych enumeratywnie w ustawie skutków dla strony postępowania wymienionych w art. 3 pkt 1-4 ustaw. Organ uznał, że materiał dowodowy znajdujący się aktach sprawy nie potwierdza także spełnienia przesłanek określonych w art. 3 ustawy, których zaistnienie jest warunkiem koniecznym w sprawie potwierdzenia statusu osoby represjonowanej. W opinii organu w sprawie brak jest uzasadnienia dla uznania, że strona doznała wymienionych w art. 3 represji, które miałyby spotkać stronę z przyczyn politycznych za udział w wystąpieniu wolnościowym lub prowadzenie działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce w przewidzianym w ustawie okresie. B. B. wskazywał na następujące represje: zatrzymania, oskarżenie o próbę obalenia ustroju komunistycznego w styczniu 1982 r. oraz przeniesienie do sąsiedniego zakładu pracy. W ocenie Szefa Urzędu, przytoczone przez stronę okoliczności nie zostały w ramach postępowania wyjaśniającego potwierdzone. Strona nie przedstawiła na wezwanie organu dowodów w postaci dokumentów archiwalnych lub oświadczeń świadków potwierdzających wskazane okoliczności. Organ uznał za udowodnione, że B. B. na początku stanu wojennego została zatrzymany i doprowadzony na przesłuchanie na komendę MO, po czym została zwolniony w ciągu 48 godzin. Nie zostały więc w sprawie spełnione przesłanki określone w art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy, do których należy przebywanie więzieniu lub w innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni. Żadne środki dowodowe choćby w najmniejszym stopniu nie uprawdopodobniły postawienia strony w stan oskarżenia. Podobnie przeniesie strony do innego zakładu pracy, w ocenie Szefa Urzędu, powstałej na podstawie materiału dowodowego, nie miało charakteru represyjnego oraz ponadto nie stanowiło rozwiązania umowy o pracę. Szef Urzędu nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony dotyczącego potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. III.1. Z powyższą decyzją nie zgodził się B. B., który w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stwierdził, że oczekuje na rzetelne rozpatrzenie sprawy. Skarżący podniósł, że jego nielegalna działalność trwała również w stanie wojennym, podtrzymał również twierdzenie, że był oskarżony o próbę obalenia ustroju. Podkreślił swój udział w wyborach w 1989 r. Stwierdził, że kombatantami są osoby wyróżniające się w "widoczny sposób". Przyznał, że nigdy nie był bity ani "szykanowany fizycznie", co jednak nie oznacza, że ówczesny system był mu obojętny. Zakwestionował prawdziwość oświadczenia J. W., który z własnej inicjatywy poinformował Szefa Urzędu, że po 13 grudnia 1981 r. działalność związkowa skarżącego oraz W. K. (w niniejszej spawie zeznającego na wniosek skarżącego w charakterze świadka) zakończyła się, a skarżący miał wielokrotnie zwracać się do niego o poparcie. Zaprzeczył, że złożył wobec Służby Bezpieczeństwa oświadczenie o lojalności. III.2. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: IV.1. Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.). IV.2. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. W myśl zaś art. 5 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 3 ustawy o działaczach opozycji, do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się: 1) dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3, oraz 2) decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności. W realiach niniejszej sprawy skarżący przedłożył ostateczną decyzję Prezesa IPN w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4. Trafnie jednak uznał Szef Urzędu, że zebrany materiał dowodowy nie pozwalał przyjąć, że spełniona została którakolwiek z przesłanek zawartych w art. 2 lub 3 ustawy o działaczach opozycji. Podkreślenia wymaga, że przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, skutkujące m. in. nabyciem określonych uprawnień socjalnych (zob. art. 7 -13 ustawy o działaczach opozycji) zostało ograniczone przez ustawodawcę do pewnej wąskiej grupy osób, które spełniają ścisłe określone przesłanki wskazane w art. 2 lub 3 powołanej ustawy. Dla przyznania tego statusu nie jest zatem wystarczające branie udziału w opozycji antykomunistycznej lub doznanie represji w potocznym tego słowa znaczeniu. Brak jest dowodów na to, ze skarżący był działaczem opozycji antykomunistycznej w rozumieniu art. 2 ustawy o działaczach opozycji. Zgodnie z art. 2 ust. 1 powołanej ustawy, działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przy czym w ust. 2 tego artykułu wskazano, że do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od [...] sierpnia 1980 r. do [...] grudnia 1981 r. Z akt sprawy wynika, że skarżący był aktywnym działaczem związkowym do wprowadzenia stanu wojennego, w tym współorganizował wspomniane wyżej referendum na terenie zakładu pracy w sprawie. Brak jest jakichkolwiek dowodów, aby skarżący po 13 grudnia 1981 r., przez okres co najmniej 12 miesięcy, prowadził, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Okoliczności takich nie potwierdzili zawnioskowani przez skarżącego świadkowie. Z zachowany akt archiwalnych wynika natomiast (k. 19), że ze skrzącym przeprowadzono rozmowę ostrzegawczą, w czasie której złożył oświadczenie o lojalności. Dokument ten wspiera tezę, że brak jest dowodów na spełnienie przesłanek z art. 2 ustawy o działaczach opozycji. Trafność tej konkluzji Szefa Urzędu potwierdza również, złożone spontanicznie, oświadczenie innego działacza [...] w [...], J. W. (k. 78 – 79). Zasadnie również Szef Urzędu stwierdził, że zebrany materiał dowody nie pozwala na przyjęcie, że skarżący jest osobą represjonowaną z powodów politycznych w rozumieniu art. 3 ustawy o działaczach opozycji. Zgodnie z tym przepisem: osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.: 1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. W realiach niniejszej sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że skarżący był osobą oskarżoną za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Podobnie, skarżący nie wykazał, że brał udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym została z nią rozwiązana umowa o pracę. Z zachowane świadectwa pracy wynika jedynie, że z [...] lipca 1982 r. skarżący został przeniesiony z [...] S.A. do [...] (k. 73). Zdarzenia tego nie można utożsamiać z rozwiązaniem umowy o pracę w rozumieniu art. 3 pkt 3 lit.d ustawy o działaczach opozycji, zwłaszcza w kontekście alternatywnych przesłanek z pkt. 3 lit. c, e i f (wykładnia systemowa wewnętrzna). Brak jest zresztą dowodów na to, że przedmiotowe przeniesienie do [...] miała charakter sankcyjny. Co więcej, zawnioskowany przez skarżącego świadek W. K. zeznał, że skarżący przeszedł do pracy w [...] i "raczej nie był przeniesiony karnie" (k. 67 v). Natomiast świadek M. W. zeznała, że "skarżący sam się zwolnił, ale świadek nie wie, z jakich przyczyn" (k. 64). Świadkowie ci, powołani na wniosek skarżącego, zeznali zgodnie, że nic im nie wiadomo o represjach wobec skarżącego. Zeznania te korespondują z oświadczeniem J. W., że skarżący "przeniósł się do pracy w [...]". Należy dodać, że udział w przygotowaniu do wyborów 1989 r., podobnie jak udział w tych wyborach, nie może być zakwalifikowany do którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 2 lub 3 ustawy o działaczach opozycji. Podobnie, sam krytyczny stosunek skarżącego do ówczesnego porządku politycznego nie jest tożsamy z prowadzeniem działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego w rozumieniu art. 2 wspomnianej ustawy (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 1 lutego 2017 r., IV SA/Po 838/16, CBOSA). IV.3. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.