IV SA/Wa 3268/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 grudnia 2017 r. sprawy ze sprzeciwu Agencji [...] od decyzji Głównego Geodety Kraju z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Geodety Kraju na rzecz skarżącej Agencji [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Główny Geodeta Kraju decyzją z [...] czerwca 2017 r. nr [...] – wydaną po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. – uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] marca 2017 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] lutego 2015 r. nr [...] orzekającej o sprostowaniu błędu w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego [...], gmina [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Główny Geodeta Kraju podał, że przyczyną umorzenia postępowania administracyjnego przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, wszczętego na wniosek [...] sp. z o.o. w [...], było stwierdzenie braku podstaw do uznania, że Spółka ta wykazała istnienie interesu prawnego w postępowaniu, które dotyczy aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków bądź nieważności decyzji orzekającej w tym zakresie. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że decyzją Starosty [...] z [...] lutego 2015 r., której stwierdzenia nieważności domaga się Spółka [...], orzeczono o sprostowaniu błędu w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego [...], gmina [...], w zakresie działek nr [...], w stosunku do których jako właściciel wykazana była Agencja [...]. Wnioskując o wzruszenie tej decyzji Spółka wskazała m.in., że jest dzierżawcą nieruchomości rolnych na mocy umowy dzierżawy zawartej na piśmie z Agencją [...] w dniu [...] marca 1993 r. z okresem obowiązywania do [...] lipca 2023 r. Główny Geodeta Kraju odnosząc się do strony postępowania i przytaczając treść art. 28 kpa wskazał, że przepisem prawa materialnego określającym strony postępowania w sprawie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków jest art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1629 z późn. zm.), w świetle którego w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się właścicieli nieruchomości, a w przypadku nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości. Jednakże w myśl art. 20 ust. 2 pkt 6 tej ustawy w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także informacje dotyczące umów dzierżawy, jeżeli od wykazania takich informacji w ewidencji gruntów i budynków uzależnione jest nabycie praw wynikających z przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także z przepisów o rozwoju obszarów wiejskich. Uszczegółowienia tego przepisu należy szukać w § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r. poz. 1034 z późn. zm.), zgodnie z którym w ewidencji wykazuje się dane o gruntach, które są przedmiotem umów dzierżawy, oraz o dzierżawcach tych gruntów, zgłaszanych do ewidencji w związku z przepisami art. 28 ust. 4 pkt 1, art. 38 pkt 1 oraz art. 117 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2016 r. poz. 277) lub z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1613). W wyniku dokonania analizy materiału dowodowego Główny Geodeta Kraju stwierdził, że z załączonego do akt wypisu z rejestru gruntów z [...] stycznia 2015 r. wynika, że obok Agencji [...] posiadającej prawo własności do działek ewidencyjnych nr [...], widnieje także Spółka [...] jako dzierżawca (Dzierżawy – gospodarstwa rolne 2023-07-[...]) gruntów objętych tymi działkami. Skoro przedmiotem kwestionowanej decyzji Starosty z [...] lutego 2015 r. jest wprowadzenie zmian danych w stosunku do nieruchomości, co do których określone prawa Spółki [...] są ujawnione w operacie ewidencyjnym, to w ocenie organu odwoławczego należy uznać, że Spółka ta, będąc podmiotem ewidencyjnym, posiada przymiot strony w postępowaniu dotyczącym tej decyzji. Sprzeciw od decyzji Głównego Geodety Kraju do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Agencja [...] (obecnie: [...]), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa proceduralnego, tj. art. 28 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że Spółka [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] posiada jako dzierżawca gruntów status strony postępowania administracyjnego prowadzonego przez Starostę [...] zakończonego decyzją z [...] lutego 2015 r. W odpowiedzi na sprzeciw Główny Geodeta Kraju wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wojewódzkie sądy administracyjne w oparciu m. in. o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. uprawnione są do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. Należy nadto zauważyć, iż w myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Geodety Kraju wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., którą uchylono decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] marca 2017 r. o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] lutego 2015 r. orzekającej o sprostowaniu błędu w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego [...], gmina [...]. Z wypisu z rejestru gruntów z [...] stycznia 2015 r. dotyczącego działek nr [...] obręb [...] wynika, że jako właściciel wpisana jest Agencja [...] i jako podmiot dzierżawiący gospodarstwa rolne [...] Spółka z o.o. z siedziba w [...]. Zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące m.in. gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Ponadto ustawodawca w art. 20 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy stwierdził, że w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: właścicieli nieruchomości, a w przypadku nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego – oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, a odnośnie gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli- osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Szczegółowy zakres danych ewidencyjnych oraz zasady ich aktualizacji określono w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 1034). Z przepisu § 10 ust. 1 i 2 cytowanego rozporządzenia wynika, że ewidencja obejmuje: 1) dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków oraz lokali; 2) dane dotyczące właścicieli nieruchomości oraz przysługujących im wielkości udziałów w prawie własności, a także daty określające nabycie oraz utratę tego prawa. W przypadku gruntów o nieustalonym właścicielu w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi gruntami władają na zasadach samoistnego posiadania. W przepisie art. 24 ust. 2 a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wskazano, że informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu (ustawodawca wskazał z jakich źródeł te informację muszą w takiej sytuacji wynikać) lub na wniosek podmiotu o którym mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 lub władających gruntami na zasadzie samoistnego posiadania. Z powyższego unormowania jednoznacznie wynika, że podmiotami uprawnionymi do wniesienia wniosku o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków są tylko podmioty wymienione w art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Są to więc właściciele nieruchomości, a w przypadku nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego – oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, a odnośnie gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli- osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Z powyższych regulacji prawnych zawartych zarówno w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz w cytowanym wyżej rozporządzeniu wykonawczym Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. należy wyprowadzić tezę, iż przymiot strony w sprawie wprowadzenia zmian do operatu ewidencji nieruchomości i gruntów ma podmiot, którego prawa do nieruchomości podlegają ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków czyli wymienieni w art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy. Stanowisko to jest zgodnie z poglądem prezentowanym w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok NSA z 15 kwietnia 2008 roku, sygn. akt I OSK 666/07, Lex 505243, wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 czerwca 2005r., sygn. akt IV SA/Wa 420/05, Lex 179224, wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 537/10, Lex 675367) Tym samym należy stwierdzić, że przymiot strony w sprawie wprowadzenia zmian (dokonania aktualizacji) do ewidencji gruntów i budynków ma podmiot, którego prawa do nieruchomości podlegają ujawnieniu w ewidencji tj. podmioty wymienione w art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Są to przepisy szczególne które wyłączają zastosowanie przepisu art. 28 k.p.a. w zakresie określenia podmiotu uprawnionego do wszczęcia tego postępowania. Stwierdzić więc należy, że legitymacja wynikająca z art. 20 ust. 2 pk1 ustawy Prawo geologiczne i kartograficzne rozciąga się również na uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z [...] lutego 2015 r. orzekającej o sprostowaniu błędu w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego [...] gmina [...]. Należy podnieść, że Spółka [...] nie jest właścicielem działek, których dotyczy decyzja Starosty [...] z [...] lutego 2015 r., ani też działki te nie znajdują się w posiadaniu lub władaniu w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami Skarbu Państwa (np. w użytkowaniu wieczystym, zarządzie trwałym). Dla nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta, a tym samym nie ma zastosowania art. 20 ust. 2 pkt 2 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne. Spółka [...] jest dzierżawcą działek których dotyczy decyzja Starosty [...] z [...] lutego 2015 r., czyli posiadaczem zależnym w rozumieniu art. 336 k.c. Jak wynika z przepisu § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w ewidencji oprócz danych, o których mowa w § 10, wykazuje się także m.in.: dane o gruntach, które są przedmiotem umów dzierżawy, oraz o dzierżawcach tych gruntów, zgłaszanych do ewidencji w związku z przepisami art. 28 ust. 4 pkt 1, art. 38 pkt 1 oraz art. 117 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2016 r. poz. 277) lub z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1613). W oparciu o powyższy zapis w ewidencji gruntów ujawniona została Spółka [...] jako dzierżawca działek nr [...], których właścicielem jest Agencja [...]. Ujawnienie w ewidencji danych gruntów, które są przedmiotem umów dzierżawy, oraz o dzierżawców tych gruntów, w oparciu o § 11 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia ma służyć jedynie udokumentowaniu przez dzierżawców uprawnień wynikających z przepisów art. 28 ust. 4 pkt 1, art. 38 pkt 1 oraz art. 117 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2016 r. poz. 277) lub z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1613) wymienionych w tym paragrafie i tylko w tym zakresie podmioty te mają legitymację do aktualizacji ewidencji i wszczynania postępowań, w tym postępowań nieważnościowych. Tym samym podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. należało uznać za uzasadniony. Ze wskazanych wyżej przyczyn Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151a § 1 w zw. z art. 64d § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.). O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy, przy czym na sumę kosztów zasądzonych w punkcie 2. sentencji wyroku składa się kwota 100,-zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od sprzeciwu i wysokość kosztów zastępstwa procesowego przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w kwocie 480,-zł, zgodnie z art. 205 § 2 wskazanej ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 z późn. zm.).