IV SA/Wa 3281/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman, Sędziowie asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), Protokolant ref. Luiza Cycling, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2019 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz J. R. kwotę 1500 (tysiąc pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2018 r. Nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] listopada 2017 r. J. R., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, od decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...], sprostowanej postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. - o ustaleniu odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, położonej w miejscowości [...], gmina [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki: nr [...] o pow. 1,5252 ha i nr [...] o pow. 1,1092 ha, na rzecz właściciela J. R., na skutek założenia i przeprowadzenia napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 400 kV relacji [...] - [...] oraz o zobowiązaniu [...] S.A. z siedzibą w [...], do wypłaty ustalonego odszkodowania, w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja ta stanie się ostateczna - utrzymał ww decyzję w mocy. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. Starosta [...], decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], ograniczył sposób korzystania z ww nieruchomości położonej w miejscowości [...], gmina [...], poprzez udzielenie spółce [...] S.A. zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez w/w działki napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV [...] - [...], w tym na podwieszenie przewodów linii elektroenergetycznej nad przedmiotowymi działkami na wysokości nie mniejszej niż 8,5 m oraz na funkcjonowanie linii elektroenergetycznej 400 kV po jej wybudowaniu w obszarze pasa technologicznego o szerokości 70 metrów (35 metrów od osi linii w obie strony), którego powierzchnia wynosi odpowiednio: dla działki nr [...] - 1511 m2, dla działki nr [...] - 1980 m2. Następnie Starosta [...], decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], zezwolił spółce [...] S.A. na niezwłoczne zajęcie powyższej nieruchomości w powyższym celu założenia i przeprowadzenia przez w/w działki napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV [...] - [...] w obszarze pasa technologicznego przedstawionego na załącznikach mapowych stanowiących integralną część powyższej decyzji, której został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Od powyższych decyzji J. R. wniósł odwołania do Wojewody [...], a następnie od decyzji organu II instancji skargi do WSA w Warszawie, które wyrokami wydanymi w dniu 13 listopada 2015 r. w sprawach o sygn akt IV SA/Wa 1048/15 i w sprawie o sygn akt i IV SA/Wa 1049/15 z dnia, zostały prawomocnie oddalone, ww decyzje zaś stały się ostateczne. W dniu 26 marca 2015 r. [...] z siedzibą w [...] wystąpiła do Starosty [...] o wszczęcie postępowania administracyjnego mającego na celu ustalenie wysokości odszkodowania, w trybie przepisów art. 128 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z ww nieruchomości. Organ ustalił, iż prace na przedmiotowych działkach gruntu prowadzone były w dniach od [...] listopada 2014 r. do dnia [...] marca 2015 r. jak i ze zgromadzonej w aktach sprawy administracyjnej dokumentacji wynika, iż nieruchomości zostały przywrócone do stanu poprzedniego. Dla potrzeb ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie Starosta [...] zlecił wykonanie operatu szacunkowego, który w dniu [...] kwietnia 2017 r. został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego L. S. Wycena została wykonana według stanu nieruchomości na dzień wydania decyzji o ograniczeniu prawa własności ([...] stycznia 2015 r.) oraz stanu na dzień zakończenia działań uzasadniających wydanie decyzji o ograniczeniu prawa własności ([...] marca 2015 r.). Zakres wyceny obejmował nieruchomości w pasie technologicznym linii energetycznej 400 kV [...] - [...]. Celem wyceny było określenie szacunkowej wartości rynkowej szkód powstałych na przedmiotowych działkach w związku z wybudowaniem linii elektroenergetycznej 400 kV [...] - [...], wynikających ze zmniejszenia wartości nieruchomości, wskutek trwałego ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości, zmianę jej dotychczasowej przydatności użytkowej oraz z rzeczywistych szkód powstałych w zasiewach, uprawach jednorocznych kulturach wieloletnich, drzewostanach. Dla rozpatrywanego przypadku biegły nie stwierdził zmian sposobu korzystania z całej nieruchomości na skutek lokalizacji urządzenia. Ograniczenie sposobu korzystania występuje tylko w pasie technologicznym na skutek posadowienia urządzenia, tj. nad działkami zawieszone zostały przewody linii 400 kV. W związku z powyższym wartość zmniejszenia przedmiotowej nieruchomości rzeczoznawca określił jako różnicę wartości rynkowej działek gruntu nieobciążonych urządzeniem przesyłowym z możliwością zabudowy podobnej (tj. 18,59 zł/m2 x 3491 m2= 64 898 zł) a szacowaną wartością rynkową działek gruntu obciążonych urządzeniem przesyłowym z możliwością ograniczonego użytkowania wyłącznie rolniczego w pasie technologicznym (1,27 zł/m2 x 3491 m2 = 4 434 zł). Zatem tak wyliczona wartość zmniejszenia wartości przedmiotowej nieruchomości stanowi kwotę 60 464 zł i uwzględnia zmianę dotychczasowych warunków korzystania z nieruchomości, zmianę przydatności użytkowej, trwałe ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości w pasie eksploatacyjnym z tytułu wybudowania linii elektroenergetycznej 400 kV [...] - [...]. Jak ustalono, szkody fizyczne na gruncie nie wystąpiły. Biegły w swojej wycenie stwierdził, że rekompensata za szkody jest formą "naprawienia" powstałych nakazów i ograniczeń w związku z istnieniem przewodów i urządzeń infrastruktury technicznej, przesyłowej w granicach prawnych nieruchomości oraz fizycznie powstałych szkód na gruncie z tytułu realizacji przedmiotowej inwestycji. W wyniku przeprowadzenia ponownego przeglądu wycenianych działek, ich otoczenia oraz dokumentacji prawnej biegły stwierdził, że w okresie czasu jaki upłynął od daty wykonania operatu do dnia aktualizacji stan rzeczy na gruncie nie uległ zasadniczo zmianie, poza faktem, iż właściciel nieruchomości realizuje budowę kurników na odcinku pomiędzy istniejącymi już kurnikami i budynkami gospodarczymi a pasem technologicznym, w którym znajdują się przewody linii elektroenergetycznej 400 kV relacji [...] - [...]. Inwestycja jest realizowana na przedmiotowych działkach i przyległych. Nie ma to jednak wpływu na zmianę wartości rynkowej działek, które były już wcześniej zabudowane w części takimi samymi obiektami. Ostatecznie organ I instancji uznając powyższy operat za prawidłowy oparł się o jego treść i decyzją z dnia [...] października 2017 r., znak: [...] ustalił z powyższego tytułu odszkodowanie na rzecz właściciela nieruchomości w wysokości łącznej 40 849,00 zł. oraz zobowiązał inwestora do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym w/w decyzja stanie się ostateczna. Następnie postanowieniem z dnia z dnia [...] października 2017 r. sprostował, jak wyjaśnił omyłkę pisarską, poprzez wskazanie tytułem odszkodowania kwoty 60 464,00 zł. zamiast błędnie wpisanej kwoty 40 849,00 zł. Rozpoznając wniesione przez J. R. odwołanie Wojewoda [...] podniesione w nim zarzuty uznał za niezasadne. W ocenie organu odwoławczego określone w operacie szacunkowym zmniejszenie wartości nieruchomości ustalone zostało w sposób wymagany przez prawo materialne, tj. art. 130, art. 134, art. 152 i art. 154 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz § 43 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Przedmiotowy operat szacunkowy sporządzony został w sposób prawidłowy i zawiera informacje niezbędne przy dokonywaniu wyceny nieruchomości, tj. wskazanie podstawy prawnej i uwarunkowań dokonywanych czynności, rozwiązań merytorycznych, przedstawienia toku obliczeń oraz wyniku końcowego. Stanowi on dokument logiczny i wiarygodny, nie zawiera braków, pomyłek, niejasności. Organ podkreślił, iż J. R. w wyniku administracyjnego ograniczenia prawa własności przedmiotowych działek nie został pozbawiony ich własności, może je dalej użytkować w dotychczasowy sposób, co wynika z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...]. Wbrew jego twierdzeniom ustalone przez Starostę [...] odszkodowanie odpowiada wartości poniesionych szkód i zmniejszenia wartości nieruchomości na skutek założenia i przeprowadzenia przez nieruchomość linii elektroenergetycznej 400 kV, i stanowi ono "słuszne odszkodowanie" w myśl art. 21 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W toku postępowania odwoławczego rzeczoznawca majątkowy stwierdził aktualność sporządzonej wyceny (operatu szacunkowego) na dzień [...] czerwca 2018r. Jednocześnie Wojewoda odnosząc się do popełnionej przez Starosty "omyłki pisarskiej" w zakresie błędnie wpisanej w decyzji odszkodowawczej kwoty odszkodowania wskazał, iż została ona sprostowana postanowieniem Starosty [...] z dnia [...] października 2017 r. i nie wywołuje żadnych skutków prawnych dla stron postępowania jak również nie podważa wiarygodności kwestionowanej decyzji. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł J. R. zarzucając naruszenie: - art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i ustalenie wysokości należnego odszkodowania w kwocie 40.849,00 zł w całkowitym i nieuzasadnionym oderwaniu od ustaleń poczynionych w operacie określającym wartość szkód powstałych na ww działkach skarżącego w wyniku realizacji linii elektroenergetycznej 400 kV [...] - [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., w którym odszkodowanie zostało ustalone na kwotę 60.464,00 zł; - art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa. poprzez brak wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego i w konsekwencji pominięcie faktu, że dla działek nr [...] i [...] położonych w Miejscowości [...] Gmina [...], Wójt Gminy [...] wydał ostateczną decyzję o warunkach zabudowy nr [...], co ma istotny wpływ na ustalenie wysokości należnego skarżącemu odszkodowania, biorąc pod uwagę także rzeczywiste przeznaczenie zajętych pod linie energetyczne działek i w konsekwencji jego rażące zaniżenie; - art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami (ugn) w związku z art. 130 ust. 1 i ust. 2 ugn w zw. z par. 43 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego z dnia [...] września 2004 r. poprzez oparcie decyzji na wadliwym operacie, przy określeniu wartości szkód powstałych na ww działkach o nr. ewid. [...] i [...]. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jak również o uchylenie na podstawie art. 135 P.p.s.a. w całości utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty [...] a także o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi odniósł się szeroko do znacznego nieuprawnionego zaniżenia wartości ustalonego odszkodowania, ustalonego wbrew obowiązującej regulacji prawnej jak i min. wskazał, że ewidentnie w przedmiotowej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa materialnego tj. art. 130 ust. 2 ugn poprzez ustalenie wysokości należnego odszkodowania w kwocie 40.849,00 zł. w sprzeczności z ustaleniami poczynionych w ww operacie szacunkowym, określającym wartość szkód powstałych na przedmiotowych działkach na kwotę 60.464,00 zł. W ocenie skarżącego nie mogło tego zmienić postanowienie Starosty [...] o sprostowaniu oczywistej omyłki, gdyż w sprawie niniejszej nie wystąpiła ani omyłka ani z błąd pisarski czy rachunkowy. Zdaniem skarżącego było to celowe działanie organu, które mogło go narazić (w razie niezaskarżenia przedmiotowej decyzji) na dodatkową krzywdę, obok już krzywdzącego ograniczenia prawa własności jego nieruchomości oraz prowadzonej działalności rolniczej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ocenie Sądu wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy całkowicie zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, iż nieprawidłowym było sprostowanie decyzji w zakresie kwoty ustalonego i przyznanego przez organ odszkodowania. Zgodnie z art. 113 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. W rozumieniu tego przepisu, oczywista omyłka pisarska to widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, widoczne niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Inne oczywiste omyłki to zaś omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, polegające na tym, że w decyzji wyrażono treść, która widocznie jest niezgodna z myślą organu, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa itp. Sprostowaniu nie mogą zatem podlegać błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 782/12; por. również J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2014, s. 482 - 483). Wadliwą decyzję ostateczną można wzruszyć tylko w drodze nadzwyczajnych środków prawnych, a nie w drodze sprostowania na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. Sprostowanie nie może bowiem prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji. Dlatego też, w ocenie Sądu przedmiotowa zmiana nie mogła zostać dokonana w trybie sprostowania oczywistej omyłki, o którym stanowi art. 113 § 1 k.p.a., gdyż wiązałoby się to ze zmianą merytoryczną decyzji, poprzez zmianę wysokości przyznanego skarżącemu odszkodowania. Z utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sadu Administracyjnego wynika także, że nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji w trybie art. 113 § 1 k.p.a., które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego, a przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu administracji lub mylne zastosowanie przepisu prawnego (por. np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 maja 1988 r., sygn. akt III SA 1466/87, OSP 1990, z. 11 - 12, poz. 398). Skoro sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji, to za uzasadnione uznać należy twierdzenie, że sprostowaniu nie mogą podlegać błędy i omyłki istotne takie, których dopuszczono się w okolicznościach niniejszej sprawy. Reasumując, zgodzić się należy ze skarżącym, że fakt sprostowania przez Starostę decyzji odszkodowawczej w zakresie kwoty przyznanego skarżącemu odszkodowania stanowi rażące naruszenie ww przepisu art. 113 § 1 kpa. Rozbieżność pomiędzy powyższymi kwotami rzędu 20 000,00 zł należy ocenić jako omyłkę istotną, która nie podlega naprawieniu w trybie określonym przez powyższy przepis (wyrok NSA z dnia 20 lutego 2001 roku IV SA 2746/98, jak i wyrok NSA z dnia 19 listopada 1997 r. SA/Sz 1059/97 - nie publ.) . Wojewoda [...] w niniejszej sprawie winien był zatem uchylić decyzję organu I instancji i w przypadku uznania za prawidłowy ww operat szacunkowy sporządzony na użytek ustalenia odszkodowania z powyższego tytułu, orzec ponownie zgodnie z jego treścią. Na tym etapie postępowania Sąd nie wypowiada się co do zasadności przedmiotowego operatu, gdyż w pierwszej kolejności w powyższym zakresie wypowie się ponownie Wojewoda rozpoznając odwołanie, o ile operat ten nie straci na aktualności (klauzula aktualności sporządzona była w dniu [...] czerwca 2018 r.). Wobec powyższego przy ponownym rozpoznaniu przedmiotowego odwołania Starosta [...] weźmie pod uwagę powyższe wywody i wyda stosowne rozstrzygnięcie. W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy w punkcie drugim sentencji wyroku.