IV SA/Wa 329/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia F. z siedzibą w B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia F. z siedzibą w B. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie uzgodnienia środowiskowych warunków realizacji przedsięwzięcia postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy - Stowarzyszenie F. z siedzibą w B. złożyło skargę na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie uzgodnienia środowiskowych warunków realizacji przedsięwzięcia. W dniu 25 marca 2009 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) Stowarzyszenie złożyło na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że Stowarzyszenie F. w B. działa jako organizacja społeczna i organizacja pożytku publicznego, działa dla dobra publicznego, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie ma zysków i dochodów. Podkreślono także, że przedmiot niniejszej sprawy związany jest z działalnością statutową Stowarzyszenia jako organizacji pożytku publicznego. Strata finansowa strony wynosi obecnie ponad 1000 zł, dlatego też Stowarzyszenie nie posiada środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego w sprawie IV SA/Wa 329/09, jak również kosztów innych postępowań sądowych wszczętych na skutek skarg Stowarzyszenia. Do wniosku wnioskodawca dołączył m.in. kopię zawiadomienia komornika sądowego o zajęciu rachunku bankowego oraz kopię statutu, z której wynika, że majątek Stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, wpływów z działalności statutowej, działalności gospodarczej, z nieruchomości i ruchomości będących własnością lub w użytkowaniu Stowarzyszenia oraz dotacji, subwencji, darowizn, spadków i zapisów. W dołączonym ponadto do wniosku sprawozdaniu merytorycznym, finansowym i informacji dodatkowej o działalności Stowarzyszenia F. w B. - organizacji pożytku publicznego - za 2008 r., sporządzonym przez prezesa stowarzyszenia R. K., podano, że w 2008 r. Stowarzyszenie uzyskało dochód w wysokości ok. 18255 zł z tytułu: dotacji od osób fizycznych i prawnych, składek członkowskich oraz wpłat 1% podatku dla organizacji pożytku publicznego. Koszty działalności Stowarzyszenia, na które złożyły się koszty materiałów oraz towarów niezbędnych do działalności statutowej Stowarzyszenia (wydawnictw, prasy) oraz usług, w 2008 r. wyniosły 13160 zł. Uwzględniając jednak straty z działalności Stowarzyszenia z lat ubiegłych, wynik finansowy za 2008 r. wskazuje na stratę w wysokości 6296,18 zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 4 czerwca 2009 r. odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Pismem z dnia 23 czerwca 2009 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) Stowarzyszenie wniosło sprzeciw od w/w postanowienia referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa), możliwe jest zwolnienie osoby prawnej wnoszącej skargę od kosztów sądowych poprzez przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym w sytuacji, gdy wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przepis art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), a także statut Stowarzyszenia F. w B. oraz odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, przewidują możliwość uzyskiwania przez Stowarzyszenie środków finansowych na swoją działalność ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, oraz dochodów z majątku stowarzyszenia. Ponadto Stowarzyszenie ma możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, a dochód z takiej działalności może posłużyć do realizacji celów statutowych. Skarżące Stowarzyszenie chcąc realizować swoją statutową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zaniechanie prowadzenia własnej działalności zarobkowej, pobierania składek czy pozyskiwania darowizn prowadzi do przerzucenia kosztów własnej działalności na Skarb Państwa. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (Sygn. akt II OZ 1433/06). Podzielając powyższy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia finansowana jest ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. W powyższym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny doszedł również do wniosku, iż stowarzyszenie nawet o niewielkiej liczbie członków i o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał ponadto, iż Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Wynika z tego, że pomoc finansowa ze strony Państwa z założenia przysługuje jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego, a nie podmiotom które dobrowolnie zaniechały pozyskiwania tych środków. Należy mieć na uwadze, że z zapisów statutu Stowarzyszenia F. w B. wynika, iż członkowie Stowarzyszenia zadeklarowali pomoc finansową na jego rzecz. Tak więc argumentacja przedstawiona przez skarżące Stowarzyszenie nie może uzasadniać przyznania mu prawa pomocy, bowiem Stowarzyszenie pozbawiając się środków finansowych, które mogłoby uzyskać zgodnie ze swoim statutem, nie może domagać się przerzucenia kosztów swojej działalności na rzecz Skarbu Państwa. W ocenie Sądu, skarżące Stowarzyszenie, we wniosku o prawo pomocy nie wskazało przeszkód, które uniemożliwiałyby prowadzenie działalności gospodarczej lub pobieranie od członków Stowarzyszenia składek członkowskich. Skarżące Stowarzyszenie w uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy wskazało, iż występuje w niniejszej sprawie realizując swoje cele statutowe. W takim wypadku, należy mieć na uwadze, że skoro Stowarzyszenie chce aktywnie realizować cele statutowe, winno liczyć się ze związaną z tym koniecznością ponoszenia kosztów. W szczególności w sytuacji, gdy powołując się na swoje cele statutowe, zdecydowało się skorzystać z drogi sądowoadministracyjnej, powinno przeznaczyć środki na pokrycie kosztów sądowych. Mając powyższe na względzie należy uznać, że Stowarzyszenie nie wykazało, iż została spełniona przesłanka z art. 246 § 2 pkt 1 ppsa pozwalająca na przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Z tych względów, na podstawie art. 245 i 246 § 2 pkt 1 ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia.