IV SA/Wa 330/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Sędzia WSA - Agnieszka Łąpieś - Rosińska po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia F. w B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia F. w B. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Stowarzyszenie F. z siedzibą w B. złożyło skargę na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu. W dniu 25 marca 2009 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) Stowarzyszenie złożyło na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że Stowarzyszenie F. w B. jako organizacja społeczna i organizacja pożytku publicznego działa dla dobra publicznego, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie ma zysków i dochodów. Podkreślono także, że przedmiot niniejszej sprawy związany jest z działalnością statutową Stowarzyszenia jako organizacji pożytku publicznego. Z załączonej do wniosku kserokopii statutu Stowarzyszenia wynika, iż majątek F. w B. powstaje ze składek członkowskich, wpływów z działalności statutowej, działalności gospodarczej, z nieruchomości i ruchomości będących własnością lub w użytkowaniu Stowarzyszenia oraz dotacji, subwencji, ofiarności publicznej, darowizn, spadków i zapisów. A wszelkie środki pieniężne przechowywane są na koncie bankowym Stowarzyszenia. Nadto Stowarzyszenie oświadczyło, iż począwszy od dni 1 stycznia 2007 r. uzyskało wpływy w wysokości 10.880,50 zł, w tym 500 zł to darowizna osoby prywatnej, zaś kwota 330,50 zł to wpłaty z tytułu 1 % podatku dla organizacji pożytku publicznego. Natomiast wydatki wyniosły około 20.000 zł i w całości zostały przeznaczone na działalność statutową organizacji pożytku publicznego. Stowarzyszenie nie zatrudnia ani nie wynagradza żadnej osoby, żaden z członków Stowarzyszenia nie otrzymuje żadnych świadczeń, a wszystkie prace wykonywane są nieodpłatnie w ramach wolontariatu. F. z B. 2008 r. zakończyła ze stratą w wysokości 6296,18 zł. Ponadto komornik zajął rachunek bankowy Stowarzyszenia w celu przymusowego wyegzekwowania prawomocnego wyroku sądowego. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 1 lipca 2009 r. odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 30 lipca 2009 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) Stowarzyszenie skutecznie wniosło sprzeciw od w/w postanowienia referendarza sądowego, deklarując, że sytuacja F. nie uległa zmianie i nadal nie posiada środków finansowych, zadłużenie wynosi ok. 6.296,18 zł i ok. 30.000 zł na poczet egzekucji komorniczej. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Intencją skarżącego Stowarzyszenia było uzyskanie w rozpoznawanej sprawie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002/153/1270 z późn. zm.) - zwanej dalej ppsa. Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie całkowitym - obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika (art. 245 § 2 ppsa) - uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przepis art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. 2001/79/855 z późn. zm.), a także statut Stowarzyszenia F. w B., przewidują możliwość uzyskiwania przez Stowarzyszenie środków finansowych na swoją działalność ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, oraz dochodów z majątku stowarzyszenia. Ponadto Stowarzyszenie ma możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, a dochód z takiej działalności może posłużyć do realizacji celów statutowych. Skarżące Stowarzyszenie chcąc realizować swoją statutową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zaniechanie prowadzenia własnej działalności zarobkowej, pobierania składek czy pozyskiwania darowizn prowadzi do przerzucenia kosztów własnej działalności na Skarb Państwa. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (Sygn. akt II OZ 1433/06). Podzielając powyższy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia finansowana jest ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. W powyższym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny doszedł również do wniosku, iż stowarzyszenie nawet o niewielkiej liczbie członków i o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał ponadto, iż Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Wynika z tego, że pomoc finansowa ze strony Państwa z założenia przysługuje jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego, a nie podmiotom które dobrowolnie zaniechały pozyskiwania tych środków. Należy mieć na uwadze, że z zapisów statutu Stowarzyszenia F. w B. wynika, iż członkowie Stowarzyszenia zadeklarowali pomoc finansową na jego rzecz. Tak więc argumentacja przedstawiona przez skarżące Stowarzyszenie nie może uzasadniać przyznania mu prawa pomocy, bowiem Stowarzyszenie pozbawiając się środków finansowych, które mogłoby uzyskać zgodnie ze swoim statutem, nie może domagać się przerzucenia kosztów swojej działalności na rzecz Skarbu Państwa. W ocenie Sądu, skarżące Stowarzyszenie, we wniosku o prawo pomocy nie wskazało przeszkód, które uniemożliwiałyby prowadzenie działalności gospodarczej lub pobieranie od członków Stowarzyszenia składek członkowskich. Skarżące Stowarzyszenie w uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy wskazało, iż występuje w niniejszej sprawie realizując swoje cele statutowe. W takim wypadku, należy mieć na uwadze, że skoro Stowarzyszenie chce aktywnie realizować cele statutowe, winno liczyć się ze związaną z tym koniecznością ponoszenia kosztów. W szczególności w sytuacji, gdy powołując się na swoje cele statutowe, zdecydowało się skorzystać z drogi sądowoadministracyjnej, powinno przeznaczyć środki na pokrycie kosztów sądowych. Mając powyższe na względzie należy uznać, że Stowarzyszenie nie wykazało, iż została spełniona przesłanka z art. 246 § 2 pkt 1 ppsa pozwalająca na przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia.