IV SA/Wa 331/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant ref. staż. Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2012 r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia aktu własności ziemi - oddala skargę - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 66 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm – dalej jako kpa) zwróciło K. W. (dalej jako skarżący) wniosek o uchylenie aktu własności ziemi z dnia [...] września 1976 r. znak [...]. Skarżący pismem z dnia 29 listopada 2011 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nadmieniając, że ww. akt własności ziemi nie stał się ostateczny wobec jego osoby oraz innych dzieci S. W. , w związku z czym ustawowy zakaz stwierdzenia nieważności, uchylenia lub zmiany decyzji uwłaszczenia, jego zdaniem nie ma zastosowania w tym przypadku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu wniosku skarżącego, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. wydanym na podstawie art. 138 pkt 2 kpa w zw. z art. 144 kpa uchyliło zaskarżone postanowienie oraz odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie uchylenia aktu własności ziemi z dnia [...] września 1976 r. W uzasadnieniu decyzji organ administracji wskazał, iż podstawą prawną ww. aktu własności były przepisy art. 1, 8 i 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250). Nadmienił również, że wobec niewniesienia odwołania akt ten stał się ostateczny w dniu [...] listopada 1976 r. Organ administracji powołał się także na art. 63 ust 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, zgodnie z którym do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, a postępowanie administracyjne toczące się w tych sprawach podlega umorzeniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w związku z powyższym od dnia 1 stycznia 1992 r. (data wejścia w życie tego przepisu) nie mogą zajmować się oceną legalności takich decyzji, a także każde postępowanie administracyjne zmierzające do wzruszenie takiego aktu własności musi być umorzone. Organ administracji stwierdził, iż nie ma prawnych możliwości skutecznego dochodzenia w trybie przepisów wzruszenia ostatecznych decyzji wydanych w przedmiocie uregulowania własności gospodarstw rolnych, bez względu na zaistniały stan faktyczny. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył K. W. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji lub o uchylenie postanowienia i uwzględnienie jego wniosku z dnia 17 października 2011 r. Nadmienił również, że art. 63 ust 2 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, niewątpliwie nie dotyczy decyzji nieostatecznych w odniesieniu do innych stron oraz osób mających interes prawny, zaś akt własności ziemi, który jest przez niego kwestionowany nie stał się ostateczny, gdyż nie został doręczony wszystkim stronom postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd zważył, co następuje; Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzutami i wnioskami skargi, uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący w swojej argumentacji podnosi, iż przedmiotowy akt własności ziemi nie stał się w stosunku do jego osoby oraz jego rodzeństwa tj. T. M., J.W., Z. W. ostateczny. W związku z powyższym przysługuje mu prawo do wzruszenia ww. aktu. Akt własności ziemi z dnia [...] września 1976 r. został wydany przez Naczelnika Miasta U. na podstawie art. 1, 8 i 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności ziemi gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250). Ww. akt miał na celu uregulowanie praw własnościowych posiadaczy samoistnych. Ww. ustawa została uchylona na podstawie art. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 11, poz. 81 ze zm.), lecz nabyta na jej podstawie własność nieruchomości oraz związane z tym nabyciem skutki prawne pozostały w mocy. Zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. O gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa do decyzji ostatecznych wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów kodeksu administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Powyższe regulacje miały na celu zapewnienie stabilizacji stosunków prawnych ukształtowanych w oparciu o decyzję - akty własności wydane na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych z 1971 r. Po wejściu w życie art. 63 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw, czyli po 1 stycznia 1992 r. niemożliwe stało się wzruszenie decyzji administracyjnych wydanych przed dniem 6 kwietnia 1982 r. stwierdzających nabycie przez rolnika z mocy prawa na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych własności nieruchomości rolnych. Nie znajduje uzasadnienia podniesiony przez skarżącego zarzut, iż akt własności ziemi nie jest ostateczny w stosunku do skarżącego oraz jego rodzeństwa. Akt własności ziemi jest w istocie decyzją administracyjną. Przymiot ostateczności uzyskuje cała decyzja administracyjna i nie podlega on podziałowi, na poszczególne strony postępowania. Nie jest więc możliwa sytuacja, że w stosunku do jednej ze stron postępowania decyzja administracyjna będzie ostateczna, zaś w stosunku do innej strony decyzja ta nie będzie decyzją ostateczną. Decyzja administracyjna może uzyskać przymiot ostateczności także wówczas, gdy zostanie doręczona, tylko niektórym stronom postępowania. W sytuacji, gdy uprawnienie do wniesienia odwołania ma więcej niż jeden podmiot, a podlegająca zaskarżeniu decyzja nie została doręczona im wszystkim, przyjmuje się, że termin do wniesienia odwołania dla podmiotu pominiętego biegnie od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji podmiotowi, któremu zapewniono udział w postępowaniu. Ochronę interesu podmiotu, któremu nie doręczono decyzji zapewnia instytucja wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pakt 4 kpa. (Krzysztof Glibowski. Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz pod redakcją Prof. Marka Wierzbowskiego i Prof. Aleksandry Wiktorowskiej. Wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 2011, str. 727, 728). W wyroku z dnia 16 lipca 2002 roku, sygn. akt II SA 2230/00 (M. Prawn. 2002/20/916) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Stronie, która nie brała udziału w postępowaniu l-instancyjnym, przysługuje prawo do wniesienia odwołania wówczas, gdy podmiot ten, któremu organ nie doręczył ani nie ogłosił decyzji (a jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.) wnosi odwołanie w terminie przewidzianym dla pozostałych stron postępowania, którym decyzję doręczono. Po upływie tego terminu stronie przysługuje jedynie wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a." Przytoczone wyżej poglądy, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, należy w pełni podzielić. Mają one zastosowanie również w niniejszej sprawie. Kwestionowany przez skarżącego akt własności ziemi został doręczony jednej ze stron postępowania, to jest W. W. , na rzecz którego akt ten został wydany. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się protokół z dnia 7 lutego 1978 roku, który zawiera oświadczenie W. W. Z oświadczenia tego wynika, że otrzymał on akt własności ziemi w 1976 roku. Protokół ten jest podpisany przez W. W. Brak jest więc podstaw do kwestionowania przydatności dowodowej tego oświadczenia. Ostateczna decyzja administracyjna, to m.in. decyzja, od której nie zostało złożone odwołanie. W. W. nie złożył odwołania od decyzji administracyjnej, jaką jest akt własności ziemi z dnia [...] września 1976 roku, nr [...] wydany przez Naczelnika Miasta U. . Tym samym akt ten uzyskał przymiot ostateczności i ma do niego zastosowanie wynikający z art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw zakaz stosowania przepisów kpa dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznych wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. W konsekwencji zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania o uchylenie aktu własności ziemi z dnia [...] września 1976 roku, nr [...]. W ocenie Sądu, brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia lub stwierdzenia jego nieważności, które Sąd byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 - tekst jednolity) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.