IV SA/Wa 333/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska - Litwiniec po rozpoznaniu w dniu 3 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia F. z siedzibą w B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia F. z siedzibą w B. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Stowarzyszenie F. z siedzibą w B. złożyło skargę na postanowienie Ministra Środowiska z dnia postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu. W dniu 25 marca 2009 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) Stowarzyszenie złożyło na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że Stowarzyszenie F. w B. działa jako organizacja społeczna i organizacja pożytku publicznego, działa dla dobra publicznego, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie ma zysków i dochodów. Podkreślono także, że przedmiot niniejszej sprawy związany jest z działalnością statutową Stowarzyszenia jako organizacji pożytku publicznego. Stowarzyszenie nie posiada środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego w sprawie IV SA/Wa 333/09. Do wniosku wnioskodawca dołączył m.in. kopię zawiadomienia komornika sądowego o zajęciu rachunku bankowego oraz kopię statutu, z której wynika, że majątek Stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, wpływów z działalności statutowej, działalności gospodarczej, z nieruchomości i ruchomości będących własnością lub w użytkowaniu Stowarzyszenia oraz dotacji, subwencji, darowizn, spadków i zapisów. W dołączonym ponadto do wniosku sprawozdaniu merytorycznym, finansowym i informacji dodatkowej o działalności Stowarzyszenia F. w B. - organizacji pożytku publicznego - za 2008 r., sporządzonym przez prezesa Stowarzyszenia, podano, że w 2008 r. uzyskało ono dochód w wysokości ok. 18255 zł z tytułu: dotacji od osób fizycznych i prawnych, składek członkowskich oraz wpłat 1% podatku dla organizacji pożytku publicznego. Koszty działalności Stowarzyszenia, na które złożyły się koszty materiałów oraz towarów niezbędnych do działalności statutowej Stowarzyszenia (wydawnictw, prasy) oraz usług, w 2008 r. wyniosły 13160 zł. Uwzględniając jednak straty z działalności Stowarzyszenia z lat ubiegłych, wynik finansowy za 2008 r. wskazuje na stratę w wysokości 6296,18 zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 1 lipca 2009 r. odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Pismem z dnia 30 lipca 2009 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) Stowarzyszenie wniosło sprzeciw od w/w postanowienia referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa), możliwe jest zwolnienie osoby prawnej wnoszącej skargę od kosztów sądowych poprzez przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym w sytuacji, gdy wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie zaś do art. 260 ppsa w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Przechodząc do oceny wniosku stowarzyszenia należy wskazać, iż przepis art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), a także statut Stowarzyszenia F. w B. oraz odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, przewidują możliwość uzyskiwania przez Stowarzyszenie środków finansowych na swoją działalność ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, oraz dochodów z majątku stowarzyszenia. Ponadto Stowarzyszenie ma możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, a dochód z takiej działalności może posłużyć do realizacji celów statutowych. Skarżące Stowarzyszenie chcąc realizować swoją statutową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zaniechanie prowadzenia własnej działalności zarobkowej, pobierania składek czy pozyskiwania darowizn prowadzi do przerzucenia kosztów własnej działalności na Skarb Państwa. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (sygn. akt II OZ 1433/06). Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Wynika z tego, że pomoc finansowa ze strony Państwa z założenia przysługuje jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego, a nie podmiotom które zaniechały pozyskiwania tych środków. Należy mieć na uwadze, że z zapisów statutu Stowarzyszenia F. w B. wynika, iż członkowie Stowarzyszenia zadeklarowali pomoc finansową na jego rzecz. Tak więc argumentacja przedstawiona przez skarżące Stowarzyszenie nie może uzasadniać przyznania mu prawa pomocy, bowiem Stowarzyszenie pozbawiając się środków finansowych, które mogłoby uzyskać zgodnie ze swoim statutem, nie może domagać się przerzucenia kosztów swojej działalności na rzecz Skarbu Państwa. Skarżące Stowarzyszenie w uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy wskazało, iż występuje w niniejszej sprawie realizując swoje cele statutowe. W takim wypadku, należy mieć na uwadze, że skoro Stowarzyszenie chce aktywnie realizować cele statutowe, winno liczyć się ze związaną z tym koniecznością ponoszenia kosztów. W szczególności w sytuacji, gdy powołując się na swoje cele statutowe, zdecydowało się skorzystać z drogi sądowoadministracyjnej, powinno przeznaczyć środki na pokrycie kosztów sądowych. Niezależnie od powyższego należy także wskazać, iż ocena sytuacji majątkowej i tym samym zdolności ponoszenia kosztów postępowania opiera się jedynie na doręczonych przez Stowarzyszenie dokumentach. Stowarzyszenie zostało wezwane przez referendarza poprzednio rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy m.in. o nadesłanie do akt sprawy kopii umów pożyczek, udzielonych mu, według oświadczenia Prezesa Stowarzyszenia przez członków Stowarzyszenia, na spłatę zaległych zobowiązań, odpisu uchwały walnego zgromadzenia członków, określającej aktualną wysokość składki członkowskiej, udokumentowanie wydatków poniesionych na działalność statutową w IV kwartale 2008 r. i I kwartale 2009 r. Dokumentów tych jednak nie nadesłano. Nie określono również przeznaczenia ponoszonych wydatków i nie przedstawiono żadnych dokumentów np. faktur na ich potwierdzenie. Powyższe okoliczności w ocenie Sądu skutkują brakiem możliwości uznania za wiarygodne kwoty rocznych wydatków Stowarzyszenia. Ponadto sam fakt zajęcia konta bankowego Stowarzyszenia przez komornika nie jest w ocenie Sądu dostateczną przesłanką na przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy. Mając powyższe na względzie należy uznać, że Stowarzyszenie nie wykazało, iż została spełniona przesłanka z art. 246 § 2 pkt 1 ppsa pozwalająca na przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Z tych względów, na podstawie art. 245 i 246 § 2 pkt 1 ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia.