IV SA/Wa 339/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 10 października 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. O. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. S. O. złożył w dniu 23 sierpnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. We wniosku oświadczył, że jego sytuacja życiowa jest skomplikowana, albowiem został bezprawnie wydalony z Polski i w związku z tym nie posiada żadnego majątku ani źródła utrzymania. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 5 września 2014 r. wezwał skarżącego do złożenia, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, dokumentów źródłowych oraz oświadczeń potwierdzających jego stan majątkowy i dochody, to jest : a) wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę W. O. rachunków bankowych, także rachunków bankowych otwartych dla prowadzonej przez niego działalności gospodarczej ([...]) – z okresu ostatnich trzech miesięcy, b) odpisu zeznania podatkowego skarżącego za 2013 rok, c) dokumentów (np. odpisu podatkowej księgi przychodów i rozchodów) potwierdzających okoliczności wskazane w rubryce nr 10 wniosku o przyznanie prawa pomocy (brak dochodu), d) szczegółowego oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym skarżącego wraz ze wskazaniem źródeł pokrycia tych wydatków, e) dokumentów potwierdzających istnienie długu, o którym mowa we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz uprawdopodabniających jego twierdzenia o skomplikowanej sytuacji materialnej, f) oświadczenia dotyczącego jego sytuacji rodzinnej, g) informacji o źródłach utrzymania W. O., jej zatrudnieniu, posiadanym majątku i oszczędnościach, h) oświadczenia dotyczącego posiadanego w Polsce oraz na [...] majątku (nieruchomościach i ruchomościach), w szczególności wyjaśnić należy jaki tytuł prawny skarżący ma do wspomnianego w rubryce nr 5 formularza PPF mieszkania w C., i) oświadczenia wyjaśniającego dlaczego nie jest w stanie ponieść kosztów profesjonalnego pełnomocnika, podczas gdy referendarzowi sądowemu jest wiadome z urzędu, że w toczących się przed tut. Sądem sprawach o sygn. akt IV SA/Wa 1330/14 i IV SA/Wa 1331/14 jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z wyboru, j) oświadczenia wyjaśniającego wszelkie okoliczności przemawiające za tym, że skarżący nie jest obecnie w stanie wygospodarować środków niezbędnych do pokrycia kosztów niniejszego postępowania w świetle tego, że referendarzowi jest wiadome z urzędu, że w toczących się przed tut. Sądem sprawach o sygn. akt IV SA/Wa 1330/14 i IV SA/Wa 1331/14 opłacił koszty sądowe. k) oświadczenia P. K. potwierdzającego zatrudnianie skarżącego lub ustanie zatrudnienia. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie oświadczył, że nie ma możliwości przedstawienia żądanych dokumentów: wyciągów z rachunków bankowych, odpisu zeznania podatkowego, oświadczenia byłego pracodawcy, albowiem nie przebywa w Polsce. Wnioskodawca podał również, że nie posiada informacji o sytuacji finansowej i dochodowej żony, ponieważ nie utrzymuje z nią kontaktu i nie zna jej aktualnego miejsca pobytu. S. O. dodał, że nie posiada również dokumentów potwierdzających istnienie długu; a także potwierdzających, że znajomi i bliscy udzielają mu pomocy. Wnioskodawca oświadczył również, że pozostaje na utrzymaniu 78 – letniej matki. Stwierdzono, co następuje: Skarżący zwrócił się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w tym zakresie jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym stanowi najszerszą postać pomocy finansowej udzielanej przez państwo podmiotom uczestniczącym w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ponieważ rezultatem przyznania prawa pomocy jest powiększanie wydatków budżetu państwa, sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskujących o prawo pomocy powinna być ustalona ze szczególną wnikliwością. Warto też podkreślić, że ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. W jego interesie leży zatem przedłożenie wszelkich dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku. Referendarz podkreśla, że podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności faktyczne muszą być wiarygodne. Jeżeli nie zostały one udokumentowane, a ich wiarygodność budzi wątpliwości, powstaje konieczność poczynienia dalszych ustaleń. Prowadzenie dalszych ustaleń w zakresie sytuacji materialnej i osobistej wnioskodawcy jest konieczne, gdy nie można jednoznacznie określić zaistnienia podstaw do przyznania prawa pomocy lub ich braku. Według art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy ciężar wykazania przesłanek uprawniających do uzyskania tego prawa spoczywa w całości na stronie. Działania śledcze mogą być podejmowane przez wyznaczonego referendarza sadowego wyłącznie w sytuacji, gdy wniosek strony wzbudza wątpliwości, co do zgodności ze stanem rzeczywistym. W sprawach prawa pomocy postępowanie rozpoznawcze ogranicza się do dokumentów źródłowych i oświadczeń składanych przez stronę ubiegającą się o prawo pomocy (art. 255 p.p.s.a.). Rozpoznając wniosek referendarz nie może prowadzić postępowania poza granice wyznaczone przez art. 255 p.p.s.a. w tym nie może występować do innych organów i instytucji o dostarczenie dokumentów mogących mieć wpływ na ocenę wniosku strony ubiegającej się o prawo pomocy. Postępowanie w tym przedmiocie opiera się na zasadzie kontradyktoryjności o czy świadczy nie tylko art. 255 p.p.s.a. a przede wszystkim art. 246 tej ustawy. O odmowie przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie decyduje brak wymaganej wiarygodności wniosku o prawo pomocy. Z treści wniosku PPF oraz pisma skarżącego z dnia 1 października 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) wynika m.in., że wnioskodawca nie uzyskuje dochodów, niezbędne potrzeby zaspokaja dzięki pomocy swojej matki. Tych informacji, skarżący nie potwierdził stosownymi dokumentami i oświadczeniami np. darczyńców, byłego pracodawcy, żony. Twierdzenie, że nie jest w stanie tego uczynić, ponieważ nie przebywa w Polsce nie jest wiarygodne. Trzeba zauważyć, że historię rachunku bankowego skarżący mógł uzyskać korzystając z systemu bankowości elektronicznej, dokumenty dotyczące dochodowości (lub jej braku) działalności gospodarczej, która – co należy podkreślić – nie została zamknięta przez skarżącego, strona mogła przedłożyć dzięki pomocy znajomych i przyjaciół. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca przebywał w Polce od wielu lat, więc, w świetle doświadczenia życiowego, trudno przyjąć, że nie miał możliwości skorzystania z pomocy innych osób. Odstępując od złożenia wymaganych dokumentów i oświadczeń S. O. nie usunął wątpliwości, jakie budzi oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy Tym samym uniemożliwił dokonanie oceny jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Nawet przy założeniu, że skarżącego dotykają trudności finansowe, nie zwalnia go to od obowiązku udzielenia wyczerpujących i rzetelnych informacji na temat sytuacji materialnej. Wynikające z tego wątpliwości, z uwagi na wyjątkowy charakter prawa pomocy i jego finansowanie ze środków publicznych nie mogą być w takich okolicznościach interpretowane na korzyść wnioskodawcy i uzasadniać wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jego oczekiwaniami. Prowadziłoby to do nadużycia instytucji prawa pomocy. W sytuacji, gdy strona uchyla się od przedstawienia rzetelnych informacji, w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją materialną i rodzinną, akcentując przy tym te z nich, które mogłyby świadczyć o jej trudnej sytuacji, to powinna liczyć się z tym, że referendarz (sąd) nie będzie miał podstaw do przyznania jej prawa pomocy (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2010 r. II FZ 607/10 oraz z dnia 28 marca 2012 r. I OZ 182/12). W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.