IV SA/Wa 3497/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Balicka po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. H., H. H. i I. H. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. H., H. H. i I. H. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. M. H., H. H. i I. H. wywiedli do Sądu skargą na decyzję z [...] października 2015 r. Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] kwietnia 1983 r. Ministra Administracji, Gospodarki Terenami i Ochrony Środowiska stwierdzającej nieważność decyzji z [...] października 1981 r. Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] grudnia 1980 r. Prezydenta Miasta [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej współwłasność I. P. oraz M. i T. H. W skardze skarżący zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu tego wniosku wskazali, że niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji będzie rodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowoduje trudne do odwrócenia skutków. Skarżący podnieśli, że od 2006 r. przed sądem powszechnym z powództwa M. H. prowadzone jest postępowanie o wydanie ww. nieruchomości. Obawiają się, że nie wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje oddalenie tego powództwa, co w konsekwencji będzie skutkować powstaniem znacznej szkody, obejmującej dotychczas poniesione koszty wiążące się z wieloletnim procesem oraz koszty należne pozwanemu jako stronie wygrywającej. W ocenie skarżących odwrócenie skutków wyrządzonej szkody, w przypadku uwzględnienie niniejszej skargi – może okazać się nie tylko utrudniona, ale wręcz niemożliwa. Ponadto skarżący podnieśli, że zaskarżona decyzja stanowi podstawę do złożenia wniosku wieczystoksięgowego o ujawnienie w dziale II księgi wieczystej nowego właściciela. Istnieć wówczas będzie prawdopodobieństwo dalszego rozporządzenia nieruchomością, co w przyszłości uniemożliwi odzyskanie nieruchomości przez skarżących, nawet w przypadku pomyślnego zakończenia niniejszej sprawy. Zdaniem skarżących niewątpliwie rodzi to niebezpieczeństwo wywołania trudnych do odwrócenia skutków. Uczestnik postępowania Prezydent Miasta [...], wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej – w piśmie z 10 grudnia 2015 r. - wniósł o oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i podniósł, że nie zachodzi żadne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody skarżącym. Od 1978 r. skarżący nie są w posiadaniu przedmiotowej nieruchomości, mimo że na dzień 10 grudnia 2014 r. wpisani są w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości jako właściciele. W ocenie uczestnika, ani odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej, ani wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa nie spowoduje oddalenia powództwa o wydanie nieruchomości. Na wynik sprawy cywilnej będzie miał natomiast wyrok sądu administracyjnego rozstrzygający skargę na decyzję z [...] października 2015 r. Ministra Infrastruktury i Rozwoju, a nie postanowienie tego Sądu w przedmiocie wstrzymania wykonalności decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z zasadą przyjętą w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania decyzji. Po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Powyższy przepis zawiera zamknięty katalog przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Pierwszą z nich jest wyrządzenie znacznej szkody, zarówno majątkowej jak i niemajątkowej, którą należy rozumieć za taką, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast za drugą przesłankę - trudne do odwrócenia prawne i faktyczne skutki - rozumieć należy wywołanie istotnej i trwałej zmiany rzeczywistości, gdzie powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przenosząc powyższe rozważania na grunt wniosku M. H., H. H. i I. H. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zasługuje on na uwzględnienie. Przedmiotem wniosku jest decyzja stwierdzającą nieważność decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o wywłaszczenie nieruchomości. Choć decyzję tą zaliczyć należy do aktów o charakterze deklaratoryjnym, a te co do zasady nie podlegają wykonaniu, to nie można wykluczyć, że w wyniku trwania mocy takiego aktu mogą nastąpić określone następstwa prawne. Decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wywłaszczeniowej może bowiem spowodować istotną zmianę stosunków w sferze prawa własności nieruchomości. Na mocy takiej decyzji przywrócone zostają prawa byłych właścicieli, którzy mogą podjąć działania zmierzające do realizacji przysługującego im prawa własności (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 29 grudnia 2011 r. sygn. akt I OZ 1083/11, z 21 listopada 2013 r. sygn. akt I OZ 1112/13 oraz z 3 czerwca 2015 r. sygn. akt I OZ 566/15, wskazane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W doktrynie wskazuje się, że decyzja administracyjna stwierdzająca nieważność innej decyzji, gdy stanowiła ona podstawę uprzedniego wpisu dokonanego w księdze wieczystej, może – co do zasady – stanowić podstawę wpisu w księdze wieczystej (por. J. Zawadzka (w:) J. Pisuliński (red.) Księgi wieczyste i hipoteka. Komentarz. LexisNexis Warszawa 2014, s. 485-488). Okoliczność zaskarżenia ostatecznej decyzji administracyjnej do Sądu administracyjnego, nie oznacza, że decyzja ta nie może stanowić podstawy wpisu do księgi wieczystej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 lutego 2005 r. sygn. akt III CK 537/04, publ. LEX). W świetle powyższego usprawiedliwione są obawy skarżących dotyczące ujawnienia nowego właściciela w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, jeszcze przed zbadaniem legalności zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji, możliwość dalszego rozporządzenia nieruchomością. Okoliczność ta – zdaniem Sądu - niewątpliwie wskazuje na przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Jak słusznie podniesiono w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, może to doprowadzić do obrotu cywilnoprawnego przedmiotową nieruchomością i w efekcie do wyrządzenie znacznej szkody w majątku skarżących i trudnych do odwrócenia skutków. Wbrew twierdzeniom uczestnika postępowania, niewykluczone jest również, że ujawnienie nowego właściciela w księdze wieczystej, będzie mogło skutkować oddaleniem powództwa o wydanie przedmiotowej nieruchomości wytoczonego przed sądem powszechnym przez jednego ze skarżących. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał za zasadne udzielenie ochrony tymczasowej skarżącym, ponieważ zaskarżona decyzja może wywołać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej skarżącym, która nie będzie mogła być zrekompensowana w przyszłości, jak również wywoła skutki, które mogą być niemożliwe do odwrócenia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.