IV SA/Wa 35/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...]; II. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącej T. S. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2012 r. znak: [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2012 r. znak: [...] Wojewody [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się T. S. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. T. S., obywatelka U., wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się powołując się na polskie pochodzenie. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. znak: [...] odmówił udzielenia zezwolenia na osiedlenie się, stwierdzając, że T. S. ma polskie pochodzenie, lecz nie wykazała posiadania związków z polskością. Stanowisko to zostało podtrzymane przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] października 2010 r. znak: [...]. T. S. w dniu 3 grudnia 2010 r. wystąpiła z tożsamym wnioskiem o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się, wobec czego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. znak: [...] umorzył postępowanie w sprawie. Do kolejnego wniosku o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się, datowanego na dzień 24 kwietnia 2012 r., T. S. dołączyła dokumenty potwierdzające polską narodowość jej przodków oraz potwierdzenie posiadania Karty Polaka. Jednocześnie wskazała, że złożone dokumenty wskazują na zmianę stanu faktycznego sprawy, co z kolei uzasadnia udzielenie jej zezwolenia na osiedlenie się na terytorium RP w związku z posiadaniem polskiego pochodzenia. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2012 r. znak: [...] umorzył postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej T. S. jako bezprzedmiotowe. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców – po rozpoznaniu odwołania T. S. - podzielił stanowisko Wojewody [...] wyrażone w decyzji z dnia [...] maja 2012 r. i wskazał, że słusznie umorzył postępowanie. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z dnia [...] października 2010 r. stwierdzono, że T. S. nie posiada związku z polskością. Powołując się na treści art. 52 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców podniósł, że przepis ten daje szczególne preferencje cudzoziemcom polskiego pochodzenia ubiegającym się o zezwolenie na osiedlenie się na terytorium RP. Dodał, że ustalenie czy cudzoziemiec deklarujący polską narodowość faktycznie jest polskiej narodowości należy ocenić na podstawie załączonych do akt sprawy dokumentów, stosując kryteria określone w przepisach ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. z 2004 r. nr 53, poz. 532 ze zm.). W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem z dnia 24 kwietnia 2012 r., cudzoziemka nie przedstawiła nowych dokumentów, które potwierdziłyby posiadanie związku z polskością. Uzyskanie przez T. S. Karty Polaka - zdaniem organu - nie może wpłynąć na uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r. i merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Skargę do Sądu na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2012 r. wywiodła T. S. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 52 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 105 § 1 i art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżąca w uzasadnieniu skargi podniosła, że Wojewoda [...] wydając decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia jej zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności nie odniósł się w żaden sposób do wskazanych przez nią nowych okoliczności sprawy i niejako automatycznie orzekł o bezprzedmiotowości sprawy. Tymczasem w ocenie skarżącej zmienił się stan faktyczny, ponieważ w styczniu 2011 r. T. S. uzyskała Kartę Polaka. Jedną z przesłanek jaką należy spełnić przy ubiegania się Karty Polaka jest wykazanie związku z polskością, przez przynajmniej podstawową znajomość języka polskiego, uważanego za ojczysty oraz znajomość i kultywowanie polskich tradycji i zwyczajów (art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka /Dz. U. nr 180, poz. 1280 ze zm.). Niezrozumiałe dla skarżącej jest zatem nieuwzględnienie przez organ przedłożonego przez nią dokumentu i upatruje w tym błędne zastosowanie przepisu art. 105 § 1 k.p.a. Zdaniem skarżącej zupełne pominięcie przez organ faktu wydania Karty Polaka, świadczy o nierzetelnej analizie materiału dowodowego i nieuwzględnieniu przy wydawaniu decyzji faktów, mających istotne znaczenie dla sprawy, a to stanowi naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Z kolei dowolność w ocenie faktów jest naruszeniem przez organ słusznego interesu skarżącej wskazanego w art. 7 k.p.a. Ponadto skarżąca podniosła, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie wskazał w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, z jakiego powodu odmówił mocy dowodowej przedłożonej Karty Polaka, czym dopuścił się naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. T. S. wskazała również, na naruszenie przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 8 k.p.a., tj. prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Zdaniem skarżącej decyzja z dnia [...] października 2012 r. jest sprzeczna wewnętrznie. Organ raz wskazuje, że brak nowych dokumentów uniemożliwia wydanie merytorycznej decyzji, innym razem, że fakt przedstawienia nowego dokumentu nie może wpłynąć na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Skarżąca jest przekonana, że udowodniła zarówno polskie pochodzenie, jak również związki z polskością i zgodnie art. 52 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej może osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej na stałe. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 , ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga jest zasadna. Wnioskiem z dnia 24 kwietnia 2012 r., skarżąca po raz kolejny wystąpiła do Wojewody [...] o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzją z dnia [...] maja 2012 r., Wojewoda [...] na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne wszczęte ww. wnioskiem. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W literaturze i orzecznictwie wskazuje się, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy w jego toku wystąpi brak chociażby jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego (podmiotu, przedmiotu, podstawy prawnej) będącego przedmiotem postępowania (W. Chróścielewski, J. P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Wyd. 3, Warszawa 2009, s.135, podobnie B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 8, Warszawa 2006, str. 489). W takim wypadku organ ma obowiązek umorzenia postępowania. W przedmiotowej sprawie organy uznały, że nie istnieje przedmiot postępowania administracyjnego, gdyż w takiej samej sprawie wcześniej zostało podjęte ostateczne rozstrzygnięcie. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Dopiero eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy" (wyr. NSA z dnia 19 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2247/98, LEX nr 44391). Jednakże w ocenie Sądu, z bezprzedmiotowością postępowania z przyczyn wskazanych przez organ w niniejszej sprawie, będziemy mieli do czynienia wówczas, gdy wszystkie elementy badanego stanu prawnego i faktycznego będą takie same i niepotrzebne będzie postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. Niewątpliwie w sprawie niniejszej zachodzi tożsamość podmiotowa, nie zmienił się także stan prawny. Jednakże tożsamość przedmiotowa polega na niezmienionym stanie faktycznym. Oznacza to, że pomiędzy datą wydania decyzji ostatecznej a datą wszczęcia nowego postępowania nie uległy zmianie żadne elementy stanu faktycznego, istotne z punktu widzenia mających zastosowanie przepisów prawa. Skarżąca składając wniosek z dnia 24 kwietnia 2012 r. powołała się m.in. na Kartę Polaka, przyznaną jej ostateczną decyzją Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w L. z dnia [...] grudnia 2010 r. Dokument ten tworzy nowy stan faktyczny w sprawie w porównaniu z wcześniejszymi postępowaniami toczącymi się w tym samym przedmiocie. Organ I instancji nie odniósł się do tego dokumentu, a organ II instancji w zaskarżonej decyzji stwierdził jedynie, że uzyskanie przez skarżącą Karty Polaka nie może wpłynąć na uchylenie decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i merytoryczne rozstrzygniecie sprawy. Jednakże organ w zaskarżonej decyzji nie uzasadnił zajętego stanowiska. Czyni to zasadnym zarzuty skargi co do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Organy obu instancji muszą odnieść się do powyższego dokumentu, przeanalizować go w kontekście sytuacji faktycznej skarżącej i ocenić czy przyznanie jej Karty Polaka ma wpływ na wykazanie przez nią polskiego pochodzenia. Ma to znaczenie w sytuacji, gdy przy stosowaniu art. 52 ust. 5 Konstytucji RP należy posiłkować się trybem wydawania zezwoleń na osiedlenie się przewidzianym w ustawie o cudzoziemcach oraz ustawą z 2000 r. o repatriacji, która jako jedyna zawiera definicję "osoby polskiego pochodzenia", tj. określa jaką osobę uznaje się za osobę polskiego pochodzenia. Wyłącznie pomocnicze stosowanie ustawy o repatriacji wynika z zakresu podmiotowego tej ustawy. Do zakresu podmiotowego tej ustawy zostały dostosowane przesłanki stwierdzenia polskiego pochodzenia określone w art. 5 ust. 1. Przy czym katalog dowodów potwierdzających polskie pochodzenie nie jest katalogiem zamkniętym. Wykazanie związku z polskością przy ubieganiu się o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 52 ust. 5 Konstytucji RP nie musi się odnosić wyłącznie do okoliczności z przeszłości wnioskodawcy ale na ten związek może mieć również istotne znaczenie obecne postępowanie i zainteresowania wnioskodawcy. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.