IV SA/Wa 350/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Groński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Zyglewska Sędzia WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 lipca 2016 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego S. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej przez S. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2015 r. (nr [...]). Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 144 k.p.a. umorzył postępowanie zażaleniowe zainicjowane przez skarżącego na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] kwietnia 2015 r. dotyczące wyjaśnienia treści decyzji tego organu z [...] grudnia 2014 r. (znak: [...]) o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie północnego obejścia [...] wraz z dostępem do [...] Strefy Aktywności Gospodarczej. Ze stanu faktycznego sprawy ustalonego przez organy administracji wynika, że Zarząd Powiatu [...] z siedzibą w [...] zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z wnioskiem z dnia [...] marca 2015 r. o wyjaśnienie, na podstawie art. 113 § 2 k.p.a., treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Organ I instancji postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. (znak: [...]) wyjaśnił treść decyzji. S. W. w dniu 11 maja 2015 r. wniósł zażalenie na to postanowienie, w którym zarzucił m. in., że sporne przedsięwzięcie narusza jego prawo własności nieruchomości nr [...] z obrębu [...] oraz interes publiczny. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z [...] listopada 2015 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 144 k.p.a., umorzył postępowanie zażaleniowe w niniejszej sprawie. Organ podał, że stroną postępowania dotyczącego ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia, a także postępowania w sprawie wyjaśnienia treści tej decyzji, są właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości sąsiadujących z terenem inwestycji oraz posiadający tytuł prawny do nieruchomości położonych w zasięgu oddziaływania inwestycji. Zdaniem organu S. W. nie jest właścicielem ani użytkownikiem wieczystym nieruchomości, na których przewidziano sporną inwestycję, nie jest również właścicielem (użytkownikiem wieczystym) nieruchomości znajdujących się w zasięgu jej oddziaływania. Z wypisu z ewidencji gruntów wynika, że działka nr [...] (przed jej podziałem) jest własnością J.W., a skarżący nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o tym, że posiada interes prawny w tym postępowaniu. W konsekwencji organ stwierdził, że strona składająca zażalenie nie ma interesu prawnego w postępowaniu w sprawie wydania postanowienia o wyjaśnieniu treści decyzji środowiskowej. S. W. zaskarżył to postanowienie do WSA w Warszawie. Organowi odwoławczemu zarzucił nieprawidłowe przyjęcie, że nie jest on stroną postępowania dotyczącego decyzji środowiskowej. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że zarówno decyzja środowiskowa jak i postanowienie organu I instancji z [...] kwietnia 2015 r. o wyjaśnieniu treści tej decyzji zostały skierowane do jego nieżyjącej matki (J. W.) i w związku z tym są dotknięte wadą nieważności (art.156 § 1 pkt 2 k.p.a.). S. W. zarzucił, że organ nie wyjaśnił dostatecznie tego, komu przysługuje prawo własności nieruchomości nr [...] w [...]. Organ przyjął za prawdziwe dane zawarte w ewidencji gruntów, nie zwracając uwagi na to, że wpisany w niej właściciel (matka skarżącego) miałaby obecnie 115 lat. Skarżący dodał, że organ odwoławczy posiadał wiedzę o jego (jako spadkobiercy) interesie prawnym w tej sprawie. Organ pominął fakt, że skarżący złożył odwołanie od decyzji Starosty [...] z [...] marca 2015 r. o udzieleniu Powiatowi [...] zezwolenia na realizację inwestycji drogowej - rozbudowy drogi powiatowej w [...] i bezpodstawnie przyjął, że nie dysponuje on prawami rzeczowymi do nieruchomości. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oraz dodał, że w toku postępowania administracyjnego skarżący nie przedstawił żadnych dowodów (np. postanowienia o stwierdzeniu nabycia w spadku pomadce nieruchomości [...] obręb [...]) potwierdzających jego interes prawny w rozpatrywanej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz.1647 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie wystąpiły tego rodzaju wady i uchybienia, co spowodowało, że skarga S. W. jest uzasadniona. Problem prawny, jaki wyniknął w niniejszej sprawie ma charakter wyłącznie procesowy i zawiera się w odpowiedzi na pytanie, czy skarżącemu przysługiwał interes prawny w postępowaniu prowadzonym z wniosku inwestora o wydanie na podstawie art. 113 § 2 k.p.a. postanowienia wyjaśniającego treść decyzji Regionalnego Dyrektora Ochronny Środowiska z dnia [...] grudnia 2014 r. o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie północnego obejścia [...] wraz z dostępem do [...] Strefy Aktywności Gospodarczej. Trzeba przypomnieć, że zaskarżonym postanowieniem Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska stwierdził, że S. W. nie posiada interesu prawnego w złożeniu zażalenia na postanowienie dotyczące wyjaśnia treści decyzji środowiskowej. Skarżący natomiast podał, że jest właścicielem nieruchomości położonej w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji, a zatem nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, której dotyczy decyzja środowiskowa. Zdaniem Sądu stanowisko organu w rozpatrywanej sprawie jest co najmniej przedwczesne, albowiem organ nie wyczerpał wszystkich możliwości procesowych służących do weryfikacji legitymacji procesowej skarżącego. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji obowiązek zgromadzenia całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Co prawda obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracji, ale także na stronie, która w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych, niemniej jednak w sytuacji, gdy organowi z urzędu wiadomo, że strona może przedstawić dokument niezbędny do rzetelnego wyjaśnienia sprawy, obowiązkiem organu jest zażądać od niej tego dokumentu. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organ nie ustalił dostatecznie, za pomocą wszystkich możliwych środków dowodowych, że skarżącemu nie przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdujących się w sąsiedztwie (obszarze oddziaływania) inwestycji. Oczywiście dane z ewidencji gruntów jako dokumentu urzędowego korzystają z domniemania zgodności ze stanem faktycznym (por. np. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2010 r. II OSK 995/05, dostępny na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), niemniej jednak w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, kiedy skarżący (choć nieporadnie) podnosił, że jego matka – właścicielka nieruchomości nie żyje, a nieruchomość [...] należy do niego i znajduje się w zasięgu oddziaływania inwestycji, organ odwoławczy powinien zwrócić się do skarżącego o przedstawienie dowodów (np. postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku) wskazujących posiadanie przez niego praw rzeczowych do tej nieruchomości. Takich czynności jednak organ nie podjął nie zwracając się zarówno do samego skarżącego jak i do innych podmiotów o uzyskanie dodatkowej dokumentacji w tym zakresie. Z przedstawionych powodów, Sad uznał skargę za uzasadnioną. Organ odwoławczy naruszył art. 7, art. 77 k.p.a. Zaniechanie przez organ administracji publicznej podjęcia czynności procesowych, zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza, gdy strona skarżąca powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 710/14, dostępny na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się do pozostałych zarzutów należy wskazać, że Sąd nie mógł też badać ich zasadności względem decyzji środowiskowej oraz postanowienia wydanego w oparciu art. 113 § 2 k.p.a. (o wyjaśnieniu treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach), ponieważ te zarzuty wykraczają poza granice rozpatrywanej sprawy sądowoadministracyjnej. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem wyłącznie postanowienie umarzające postępowanie zażaleniowe w sprawie wyjaśnienia treści decyzji organu z [...] grudnia 2014 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie północnego obejścia [...] wraz z dostępem do [...] Strefy Aktywności Gospodarczej, nie zaś sama decyzja z [...] grudnia 2014 r. o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla tego przedsięwzięcia. Wobec powyższego Sąd orzekła na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Ponowne rozpoznając sprawę, organ przeprowadzi postępowanie wyjaśniające na okoliczność istnienia po stronie skarżącej interesu prawnego w niniejszym postępowaniu, uwzględniając wytyczne zawarte w niniejszym wyroku.