IV SA/Wa 352/13

WyrokWSA w Warszawie2013-05-13

Skład orzekający: Alina Balicka, Jakub Linkowski, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny może dokonać sprostowania wpisu właściciela nieruchomości w operacie ewidencyjnym, jeśli wpis ten opiera się na domniemaniu wykonawcy badań, a nie na dokumencie prawnym, zwłaszcza gdy ujawniona osoba jest nieżyjąca, a księgi hipoteczne uległy zniszczeniu?
Ratio decidendi
Organy ewidencyjne jedynie rejestrują stany prawne nieruchomości, które są ustalane w innym trybie i przez inne organy. Wpisy w ewidencji gruntów i budynków mają charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Nie można poprzez żądanie zmiany wpisów w ewidencji dochodzić swoich praw do gruntów, gdyż prawa te należy ustalić w drodze właściwego postępowania sądowego. Jeśli wpis opiera się na domniemaniu, ujawnia nieżyjącą osobę i nie ma dokumentu prawnego potwierdzającego własność, organ ewidencyjny ma prawo dokonać sprostowania takiego wpisu jako oczywistej omyłki.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta W. o sprostowaniu w operacie ewidencji gruntów i budynków opisu nieruchomości i wpisu właściciela dla działki ewidencyjnej. Sprostowanie polegało na wykreśleniu nieaktualnego opisu i wpisu właściciela A. B. (zmarłego w 1947 r.), wpisaniu "grunt niehipotekowany" i właściciela "nieustalony", oraz dodaniu uwagi o dawnej księdze hipotecznej. Skarżący, będący spadkobiercą A. B., zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że wpis opierał się na badaniach hipotecznych sprzed zniszczenia ksiąg i nie można go było wykreślić bez prawomocnego orzeczenia sądu.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2013 r. sprawy ze skargi A. V. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę IV SA/Wa 352/13 UZASADNIENIE Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].01.2013 r. [...]. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...].11.2012 r., orzekającą z urzędu o sprostowaniu w operacie gruntów i budynków opisu nieruchomości i wpisu właściciela dla działki ew. nr [...] obręb [...], położonej przy ul. [...], na terenie Dzielnicy W. m. W. przez: 1. wykreślenie z ewidencji gruntów i budynków nieaktualnego opisu nazwy nieruchomości "D. " wraz z wpisem A.B. jako jej właściciela; 2. wpisanie w opisie nazwy nieruchomości "grunt niehipotekowany", wraz z wpisem właściciel "nieustalony"; 3. wpisanie przy działce uwagi o treści: "dawniej księga hipoteczna pn. "Nieruchomość Ziemska – Dz.". Prezydent W. wydając wskazane rozstrzygnięcie działał na podstawie art. 104 § 1 K.p.a., art. 2 ust. 8, art. 20 ust. 2 pkt 1 i pkt 2, art. 22 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.), w związku z § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) i art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t. j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 ze zm.) - orzekł z urzędu o wskazanym sprostowaniu w operacie ewidencji gruntów i budynków dla działki ewidencyjnej nr 20/2 obręb 3-11-03. Do wydania decyzji kwestionowanej przed Sądem przez A. D. reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, doszło podczas rozpatrywania przez organ ewidencyjny sprawy dotyczącej ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków spadkobierców A. B.. Organ stwierdził wówczas, że wyjaśnienia wymaga zasadność utrzymania w ewidencji wpisu A. B. jako właściciela działki nr ew. [...] obręb [...], położonej przy ul. [...] w W.. Adw. J. F. załączył bowiem do wniosku o wprowadzenie zmian do ewidencji: zaświadczenia z [..].10.2010 r., L. dz. nr [...] i nr [...] Sądu Rejonowego dla W. XV Wydział Ksiąg Wieczystych o braku możliwości wydania zaświadczeń o treści księgi pn. "Nieruchomość Ziemska – D.". Część tej księgi przeznaczona na wpisy uległa zniszczeniu. Na podstawie zaś części zachowanej nie można było określić, czy część zaginiona zawierała wpisy i jakiej były treści. Prezydent W. zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania wyjaśniającego w sprawie ujawnienia w ewidencji wpisu nieżyjącego A. B. jako właściciela działki nr ew. [...] obręb [...] Dla przedmiotowej działki, jak ustalił organ w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, operat ewidencyjny z założenia ewidencji gruntów i budynków zaginął. Organ odnalazł operat powstały w latach 1979-1981, podczas odnowienia ewidencji. Wykonawca badań wpisał wówczas, że A. B. jest właścicielem działki ew. nr [...] obręb [...] na podstawie wniosku nr [...] z dn. [...].01. 1936 r., znajdującego się w tomie VIII księgi hipotecznej. Badania te nie wskazały jednak, czy księga ta była wówczas zniszczona lub niekompletna. W badaniach wspomniano o braku planu. Wykonawca badań nie wyjaśnił z jakiego powodu wpisu właściciela dokonał na podstawie wniosku z tomu VIII księgi, a nie w oparciu o wpis jawny, dokonany - w dziale II księgi - przez organ do tego upoważniony. W 2008 r. podczas modernizacji ewidencji gruntów przedmiotem wydzielenia stała się m. in. działka ew. nr [...] o pow. 0,0046 ha. Wykonawca modernizacji również, jak wyjaśnił organ, oparł się na badaniach hipotecznych z 1997 r. Samodzielnie nie badał ksiąg hipotecznych. W efekcie w 2008 r. ujawnił jako właściciela przedmiotowej nieruchomości A. B., zmarłego w 1947 r. Jak wyjaśnił organ, przy sporządzaniu badań hipotecznych dane dotyczące oznaczenia nieruchomości oraz jej właściciela należało przyjąć na podstawie ostatnich wpisów dokonanych w dziale I i II ksiąg wieczystych, czy dawnych ksiąg hipotecznych. Błędu wykonawcy badań organ upatrywał w nieuprawnionym dokonywaniu wpisów właściciela nieruchomości, po samodzielnym przeprowadzeniu analizy dokumentów włączonych do zbioru dokumentów ksiąg, w sytuacji gdy nie wynikały one wprost z wpisów dokonanych przez właściwy organ w miejscach do tego przewidzianych w księgach. W toku postępowania organ ustalił zatem, że wpis w ewidencji A. B. zmarłego w 1947 r., jako właściciela przedmiotowej nieruchomości, w dniu ujawnienia tego wpisu w ewidencji gruntów - był nieuprawniony i przez to stanowił oczywistą omyłkę. Nadto organ stwierdził, że wpis jako właściciela A. B., wykazany w sprawozdaniu z badań, wynika z domniemania wykonawcy badań, a nie z faktycznego stanu własności gruntu, ustalonego przez właściwy organ. Wpisy A. B. jako właściciela tej nieruchomości, tak w rejestrze gruntów z 1981 r., jak i w 2008 r., podczas modernizacji ewidencji, nie odzwierciedlały faktycznego stanu własności gruntów, a dotyczyły historycznego stanu własności, którego zakresu nie można określić. Jednocześnie Sąd powszechny uznał wskazaną księgę hipoteczną za zniszczoną, co uniemożliwiło wydanie zaświadczenia o wpisie właściciela. Oznacza to, w ocenie organu, że wpisy wykazane w ewidencji są oczywiście błędne i należy je wykreślić. Organ nadmienił także, że do dnia wydania decyzji, strony przedmiotowego postępowania nie przekazały organowi żadnego dokumentu prawnego, który miałby wpływ na rozstrzygnięcie w rozpatrywanej sprawie. Z tej przyczyny organ przyjął, że dla działki ew. nr [...] obręb [...] w opisie nieruchomości należy wpisać "grunt niehipotekowany" i właściciel "nieustalony". Zachowując zaś ciągłość z dokumentami historycznymi, należy przy niej wpisać uwagę o treści: "dawniej księga hipoteczna pn. "Nieruchomość Ziemska – D. Jednocześnie poinformował, iż kwestia ujawnienia w ewidencji spadkobierców A. B., jako współwłaścicieli przedmiotowej działki, będzie przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego. Odwołanie od tej decyzji w terminie złożył A. D., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Decyzją z dnia [...].01.2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy stwierdził, że po analizie zgromadzonych dokumentów oraz wyjaśnień złożonych przez strony uznał rozstrzygnięcie organu I instancji za prawidłowe. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego podkreślił, że organ ewidencyjny nie posiada i nie posiadał stosownego odpisu żadnego przewidzianego prawem dokumentu, który stanowiłby o własności tego terenu. Nie posiada także informacji o istnieniu takiego dokumentu, do którego mógłby dotrzeć z urzędu. Odnosząc się do zarzutu odwołania, niezbadania wniosku nr [...] z dn. [...].01. 1936 r., znajdującego się w zachowanym tomie VIII przedmiotowej księgi hipotecznej wyjaśnił, że może on stanowić dowód w postępowaniu cywilnym o ustalenie właściciela tej nieruchomości, ale nie stanowi podstawy uprzedniego ujawnienia go w ewidencji gruntów i budynków. Podstawą takiego ujawnienia nie może być też oświadczenie osoby władającej takim terenem. Jedynie prawomocne orzeczenie Sądu powszechnego w tym przedmiocie, będzie stanowiło podstawę do dokonania odpowiednich wpisów w rejestrze ewidencji. Wyjaśnił także, iż nieruchomość ta nie posiada obecnie księgi wieczystej, stąd prawidłowy jest wpis "grunt niehipotekowany". Dopisanie zaś w uwagach dawnej księgi hipotecznej, jest zgodne z zebranymi danymi i pozwala na bliższą identyfikację tej nieruchomości. W skardze wywiedzionej przez pełnomocnika skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucono: I. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. naruszenie przepisów postępowania a w szczególności art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a. oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na prawidłowe załatwienie sprawy, a przez to zupełnie dowolne i błędne ustalenie, niepoparte żadnymi dowodami oraz wbrew wcześniejszym ustaleniom organu administracji, że właścicielem działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] położonej w W. nie był A. hr. B., które to błędne ustalenia doprowadziły w konsekwencji do utrzymania błędnej decyzji organu I instancji, wprowadzającej zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków, w zakresie wpisu właściciela oraz oznaczenia księgi wieczystej, 2. naruszenie innych przepisów postępowania administracyjnego a w szczególności art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a. oraz 11 K.p.a. poprzez załatwienie sprawy w sposób jawnie sprzeczny ze słusznym interesem obywateli, przejawiające się tym, iż w przedmiotowej sprawie organ nie podjął niezbędnych kroków w celu dokładnego zbadania stanu faktycznego ani też nie wyjaśnił stronom przesłanek, którymi kierował się przy rozstrzygnięciu, co w oczywisty sposób prowadzi do osłabienia zaufania obywateli do organów Państwa i nie przyczynia się do poprawy kultury i świadomości prawnej, 3. naruszenie § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, przez przekroczenie zakresu wynikającego z niego upoważnienia. II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy tj.: naruszenie art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez błędne uznanie, iż fakt, że księgi hipoteczne uległy zniszczeniu w stopniu uniemożliwiającym ustalenie ich treści uzasadnia dokonanie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie wpisu właściciela oraz oznaczenia księgi wieczystej, w sytuacji, gdy wpis widniejący w rejestrze jest efektem badań hipotecznych przeprowadzonych przed zniszczeniem ksiąg. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowo administracyjnym, według norm prawem przypisanych. W uzasadnieniu wskazano, iż skarżący jest spadkobiercą A. B.. Skarżący podkreślił, iż podczas prowadzenia badań stanowiących podstawę aktualnego wpisu A. hr. B. jako właściciela przedmiotowej nieruchomości, nie natrafiono na żadną informację na temat jakiejkolwiek innej osoby, której przysługiwałoby prawo własności działki objętej przedmiotowym postępowaniem. Nie uzyskano również żadnej wiarygodnej informacji na temat utraty przez A. hr. B. prawa własności do przedmiotowej działki. W konsekwencji wyciągnięty wniosek, iż w związku z tym A. hr. B. (jego spadkobiercy) nie jest właścicielem tej nieruchomości stoi w sprzeczności z podstawowymi zasadami regulującymi kwestię własności w państwie prawa, w tym z art. 64 Konstytucji RP. Ujawnione w ewidencji wpisy hr. A. B., jako właściciela przedmiotowej nieruchomości, są efektem badań hipotecznych, tj. ustaleń organu administracji. W ocenie skarżącego, zniszczenie księgi hipotecznej, które - zdaniem organu administracji - w chwili obecnej uniemożliwia stwierdzenie aktualnego stanu prawnego nieruchomości pod kątem hipotecznym, nie może stanowić podstawy tak daleko idących działań, jak wykreślenie wpisów nazwy nieruchomości "D." wraz z wpisem A. hr. B., jako właściciela, albowiem organ administracji dysponuje ich treścią sprzed zniszczenia. Takie stanowisko organu administracji naraża skarżącego na negatywne skutki wynikające z sytuacji, na którą nie miał on wpływu. W skardze stwierdzono, że organ ewidencyjny nie jest władny wykreślać prawa do nieruchomości na podstawie dokumentów, z których nie wynika jednoznacznie, iż tytuł własności nie przysługuje danej osobie. Z zebranej przez organ dokumentacji, jak i z badań hipotecznych prowadzonych przez Urząd w ramach postępowania wyjaśniającego, nie wynika zatem, ażeby przedmiotowa nieruchomość była przedmiotem jakiejkolwiek czynności prawnej, obrotu prawnego. Wskazuje to, iż działka ewidencyjna nr [...] obręb [...] była i jest nadal własnością - obecnie spadkobierców po A. hr. B.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna, bowiem organy obu instancji nie naruszyły przepisów obowiązującego prawa w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania wydanych przez nie decyzji z obrotu prawnego. Oceniając zaskarżoną decyzję w oparciu o wskazane kryteria Sąd uznał, iż stanowisko przyjęte przez organy obu instancji jest zasadne. Wpisy w ewidencji gruntów i budynków mają bowiem charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Organy ewidencyjne jedynie rejestrują stany prawne nieruchomości, które są ustalane w innym trybie i przez inne organy orzekające. Poprzez żądanie zmiany wpisów w ewidencji nie można dochodzić swoich praw czy roszczeń do gruntów, budynków i lokali. Prawa te należy ustalić na drodze właściwego postępowania sądowego. Z tego względu bezzasadny jest zarzut skargi naruszenia art. 64 Konstytucji R.P. Kwestia sprostowania w ewidencji istniejących wpisów, polegająca na: 1. wykreśleniu z ewidencji gruntów i budynków nieaktualnego opisu nazwy nieruchomości "D." wraz z wpisem A. B. jako właściciela; 2. wpisaniu w opisie nazwy nieruchomości "grunt niehipotekowany", wraz z wpisem właściciel "nieustalony"; 3. wpisaniu przy działce uwagi o treści: "dawniej księga hipoteczna pn. "Nieruchomość Ziemska – D.", pojawiła się przy okazji rozpatrywania wniosku, o ujawnienie jako właścicieli przedmiotowej działki spadkobierców A. hr. B.. Strona skarżąca domagała się wpisania w ewidencji gruntów spadkobierców byłego właściciel A. B., załączając postanowienia w przedmiocie stwierdzenia spadku. Jednocześnie organowi nie został przekazany żaden dokument prawny, z którego wynikałby tytuł prawny A. hr. B. do przedmiotowej działki. Organ zasadnie powziął więc wątpliwości, co do tego czy A. hr. B. był rzeczywiście właścicielem wskazanej nieruchomości, ustalając w oparciu o co został tam ujawniony. Podczas postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że operat ewidencyjny z założenia ewidencji gruntów i budynków zaginął. Odnalazł natomiast operat powstały w latach 1979-1981, podczas odnowienia ewidencji. Wykonawca badań wpisał wówczas, że A. B. jest właścicielem działki ew. nr [...] obręb [...] na podstawie wniosku nr [...] z dn. [...].01. 1936 r., znajdującego się w tomie VIII księgi hipotecznej. Badania te nie wskazywały jednak, czy księga ta była wówczas zniszczona lub niekompletna. W badaniach wspomniano o braku planu. Wykonawca badań nie wyjaśnił z jakiego powodu wpisu właściciela dokonał na podstawie wniosku z tomu VIII księgi, a nie w oparciu o wpis jawny, dokonany w dziale II księgi, przez organ do tego upoważniony. W 2008 r. podczas modernizacji ewidencji gruntów przedmiotem wydzielenia stała się m. in. działki ew. nr [...] o pow. 0,0046 ha. Również wykonawca modernizacji, jak wyjaśnił organ, oparł się na badaniach hipotecznych z 1997 r. Samodzielnie nie badał ksiąg hipotecznych. W efekcie ujawnił w 2008 r. jako właściciela przedmiotowej nieruchomości A. B., który dawno nie żył. Zmarł bowiem już w 1947 r. Z przytoczonych dokumentów wynika zatem, że w 1979 r. dokonano wpisu A. hr. B. jako właściciela działki ew. nr [...] o pow. 0,0046 ha nie na podstawie dokumentu prawnego, ale na zasadzie domniemania. Te ustalenia organu są jednoznaczne, prawidłowo wywiedzione, na podstawie wnikliwych i szczegółowych badań w tym zakresie, co czyni nietrafnymi zarzucone naruszenie art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 11 K.p.a. oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. Zasadnie wskazały bowiem organy obu instancji, że przy sporządzaniu badań hipotecznych dane dotyczące oznaczenia nieruchomości oraz jej właściciela należało przyjąć na podstawie ostatnich wpisów dokonanych w dziale I i II ksiąg wieczystych, czy dawnych ksiąg hipotecznych. W sposób prawidłowy zatem, organy upatrywały błędu wykonawcy badań w nieuprawnionym dokonaniu wpisu właściciela nieruchomości, po samodzielnym przeprowadzeniu analizy dokumentów włączonych do zbioru dokumentów ksiąg, w sytuacji gdy nie wynikały one wprost z wpisów dokonanych przez właściwy organ w miejscach do tego w księgach przewidzianych. W dodatku ujawniono jako właściciela tej nieruchomości osobę od dawna nieżyjącą. W toku prowadzonego z urzędu postępowania organ trafnie ustalił zatem, że wpis w ewidencji jako właściciela przedmiotowej nieruchomości A. B., zmarłego w 1947 r., w dniu ujawnienia tego wpisu w ewidencji gruntów był nieuprawniony, omyłkowy i wymagał sprostowania. Nadto w trakcie prowadzonego postępowania ani organ z urzędu nie odnalazł, ani strony nie przedłożyły dokumentu, który w świetle obowiązujących przepisów stanowiłyby podstawę ujawnienia właściciela tej działki w ewidencji gruntów i budynków. Nie wskazano też skąd organ mógłby go pozyskać z urzędu. Zgodzić należy się z orzekającymi w sprawie organami obu instancji, że obecny wpis w ewidencji gruntów i budynków właściciela działki nr [...] obręb [...] jednoznacznie nie znajduje uzasadnienia w dokumentach pozostających w posiadaniu organu prowadzącego ewidencję, nie został on również wprowadzony zgodnie z przepisami o prowadzeniu ewidencji gruntów i budynków. Powstał w wyniku wpisania danych niepodlegających ujawnieniu w ewidencji (nie wpisuje się w niej bowiem ani byłych ani nieżyjących właścicieli). Stosownie do treści art. 23 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 45 i § 46 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (a wcześniej gdy dokonano spornych wpisów art. 10 ust. 1 dekretu z 2.02.1955 r. o ewidencji gruntów i budynków oraz § 24 ust. 2 pkt. 1 zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z 20.02.1969 r. w sprawie ewidencji gruntów) - zmiany dotyczące właściciela powinny wynikać z aktu notarialnego, prawomocnego orzeczenia sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych lub odpisów z ksiąg wieczystych (wpisy w dziale II). W tym stanie rzeczy zasadnie przyjęto, iż organy ewidencyjne nie były uprawnione do dokonywania samodzielnie ustaleń odnośnie własności nieruchomości. Nie mogą bowiem dokonywać interpretacji dokumentów ustanawiających taką własność, a wpis w ewidencji nie może zastąpić ustalenia własności we właściwym trybie. Słusznie więc organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że na podstawie wpisów w ewidencji nie można dochodzić swoich praw do gruntu, budynków i lokali, gdyż prawa te należy ustalić w drodze postępowania sądowego. Mając zatem na uwadze, iż ewidentny brak podstaw do wpisu osoby wówczas nieżyjącej jako właściciela stanowił oczywisty błąd dokonanego wpisu, podobnie jak i ujawnienie nazwy nieruchomości jako "D.", niezgodnie z dokumentami historycznymi - wpisy te wymagały sprostowania, jako w oczywisty sposób wadliwe. Z tej też przyczyny właściciel winien być określony jako "nieustalony", a nieruchomość z racji nieurządzonej księgi wieczystej, jako "grunt niehipotekowany". Nadmienić nadto należy, iż organy ewidencyjne nie są legitymowane do inicjowania postępowań przed sądami powszechnymi, w wyniku których wyłonieni zostaliby właściciele terenów objętych ewidencją. Do prowadzenia takich postępowań uprawnione są natomiast osoby, które roszczą sobie prawa do danej nieruchomości objętej ewidencją. Należy także odnotować, że również Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł w swym orzecznictwie, iż aktualizacja ewidencji polega m. in. na usuwaniu z bazy danych ewidencyjnych (prostowaniu) błędnych wpisów mających, w świetle złożonych dokumentów, charakter oczywistych pomyłek (por. wyrok NSA z 30.09.2011 r., sygn. akt I OSK 1628/10). Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151.P.p.s.a – orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło