IV SA/Wa 3539/15

WyrokWSA w Warszawie2015-12-18

Skład orzekający: Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Anna Falkiewicz-Kluj, Katarzyna Golat

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, wydane z uwagi na potencjalne negatywne oddziaływanie planowanej inwestycji na obszar specjalnej ochrony ptaków, jest zgodne z prawem?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy ochrony środowiska prawidłowo zastosowały zasadę przezorności, odmawiając uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Planowana inwestycja, mimo że dotyczyła zaplecza dla gospodarstwa rolnego, mogła znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru specjalnej ochrony ptaków, poprzez utratę lub pogorszenie stanu siedlisk żerowania gatunków chronionych, co uzasadniało odmowę uzgodnienia.
Stan faktyczny
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (GDOŚ) utrzymał w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla działki położonej w granicach obszaru chronionego krajobrazu oraz obszaru specjalnej ochrony ptaków. Odmowa uzasadniona była potencjalnym negatywnym oddziaływaniem planowanej inwestycji (budynek mieszkalny i gospodarczy) na cele ochrony tych obszarów, w szczególności na gatunki ptaków. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Katarzyna Golat, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi D.S. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy oddala skargę Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (zwany dalej GDOŚ), utrzymał w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (zwanego dalej RDOŚ) z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], którym odmówiono uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla działki o nr. ew. [...], położonej w miejscowości [...], gm. [...], w związku z planowaną realizacją inwestycji polegającej na "[...]". Stan niniejszej sprawy przedstawia się następująco. Pismem z 25 maja 2015 r., działając w trybie art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Wójt Gminy [...] zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z wnioskiem o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy dla zamierzonej inwestycji na przedmiotowej działce, w związku z lokalizacją jej w granicach [...] oraz obszaru specjalnej ochrony ptaków [...] ([...]).  Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] odmówił uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji o warunkach zabudowy jako godzącego w cele ochrony obszaru specjalnej ochrony ptaków [...] ([...]). Po przeprowadzeniu analizy materiału dowodowego, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska potwierdził, że w tej sprawie kluczowe znaczenie ma fakt lokalizacji działki, na której zaplanowano realizację spornej inwestycji, w granicach [...] oraz obszaru specjalnej ochrony ptaków [...] ([...]). Z tego względu, podobnie jak Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...], zobowiązany był do ponownego zbadania, czy przedłożony projekt decyzji o warunkach zabudowy jest zgodny z przepisami uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. w sprawie [...] (Dz. Urz. Woj. [...]., poz. [...]) oraz z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627). Po analizie akt sprawy, w kontekście zapisów wskazanej uchwały, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska podzielił stanowisko Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], iż planowana inwestycja nie stoi w sprzeczności z zakazami obowiązującymi w granicach [...]. Kluczową kwestią stało się zatem ustalenie, czy przedsięwzięcie polegające na "[...]", składającego się z budynku mieszkalnego oraz budynku gospodarczego wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działce o numerze ewidencyjnym [...], położonej w miejscowości [...], gm. [...], może znacząco negatywnie oddziaływać na przedmiot ochrony obszaru [...]. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska powołał się na art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 17 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko). Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, po analizie akt niniejszej sprawy, podzielił stanowisko organu I. instancji w kwestii możliwości wystąpienia znaczącego negatywnego oddziaływania spornego przedsięwzięcia na obszar [...]. Podał, że obszar [...] obejmuje fragment najbardziej wysuniętych na zachód pogórzy [...]. Zajmuje powierzchnię ok. 65 tys. ha, z czego niemal 65 % stanowią tereny leśne, a tylko 35 % tereny otwarte i półotwarte, przy czym charakterystyczny dla omawianego obszaru jest duży udział gruntów ornych (z czego część stanowią odłogi) w strukturze użytków rolnych - stanowią one niemal 30% powierzchni omawianego obszaru oraz tym samym, niewielki udział łąk i pastwisk, stanowiących odpowiednio niespełna 4 %. Krajobraz tego obszaru cechuje się rusztowym układem grzbietów górskich oraz gęstą siecią rzek i potoków, której oś stanowią rzeki: [...] i [...]. Na omawianym terenie występuje dwupiętrowy układ leśnych zbiorowisk roślinnych - wzgórza pokrywają lasy liściaste z dominującą buczyną [...] w najwyższych położeniach, zaś na terenach położonych niżej dominują grądy. Obszar [...] jest ostoją ptasią, który został wyznaczony dla ochrony: orła przedniego (Aquila chrysaetos), puszczyka uralskiego (Strix uralensis), orlika krzykliwego (Aquila pomarina), trzmielojada (Pernis apivorus), puchacza (Bubo bubo), włochatki zwyczajnej (Aegolius funereuś), sóweczki (Glaucidium passerinum), bociana czarnego (Ciconia nigra), bociana białego (Ciconia ciconia), zimorodka (Alcedo atthis), żurawia (Grus grus), derkacza (Crex crex), gąsiorka (Lanius collurio), muchołówki białoszyjej (Ficedula albicollis), muchołówki małej (Ficedula parva) jarzębatki (Sylvia nisońa), jarząbka zwyczajnego (Bonasa bonasia), dzięcioła trójpalczastego (Picoides tridactylus), dzięcioła zielonosiwego (Picus canus), dzięcioła białogrzbietego (Dendrocopos leucotos) i bączka zwyczajnego (Ixobrychus minutus). Wskazane gatunki ptaków - poza derkaczem, gąsiorkiem, jarzębatką (dla których kluczowymi siedliskami są łąki, zarośla, murawy i ziołorośla), zimorodkiem, bączkiem zwyczajnym (gatunkami ściśle związanymi z wodami), bocianem białym i żurawiem (dla których kluczowe jest występowanie otwartych terenów użytków rolnych) - związane są ze środowiskiem leśnym, jednakże dla większości z nich bardzo istotna jest obecność w sąsiedztwie lasów terenów otwartych wykorzystywanych jako łowiska. W przypadku obszaru [...], jednym z głównych zagrożeń dla zachowania cennych obszarów otwartych, a tym samym dla występujących tam cennych siedlisk gatunków ptaków związanych z krajobrazem rolniczym, jest narastająca presja na ich zabudowanie. Przedmiotowa inwestycja planowana jest do realizacji na działce o numerze ewidencyjnym [...], położonej poza zwartą zabudową miejscowości, na otwartym, niezabudowanym terenie, sąsiadującym od strony wschodniej, zachodniej, południowej i północnej z terenami niezabudowanymi, pomiędzy dwoma potokami ([...] i [...]), w odległości ok. 140 metrów (w kierunku wschodnim) od rozległego, zwartego kompleksu leśnego. W rejonie terenu, na którym planuje się realizację przedmiotowej inwestycji, znajdują się pojedyncze zabudowania: w odległości ok. 160 metrów na południowy wschód (po drugiej stronie drogi), zaś po tej samej stronie drogi - ok. 360 m na południe oraz w odległości 250 metrów w kierunku północnym. Organ ustalił, że skupiona zabudowa miejscowości znajduje się po przeciwnej stronie drogi, w odległości ok. 440 metrów na wschód od terenu, na którym planuje się realizację spornej inwestycji. Zarówno przedmiotowa działka, jak i tereny sąsiednie, stanowią użytki rolne, przy czym, jak wynika z projektu decyzji, przedmiotowa działka jest użytkowana rolniczo. Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że [...] to jedna z największych ostoi orlika krzykliwego, puszczyka uralskiego i trzmielojada. Dla tych gatunków ptaków szponiastych, będących gatunkami gniazdującymi w lasach, szczególnie istotna jest obecność terenów otwartych (łąk, pastwisk, upraw), wykorzystywanych jako łowiska. Gatunki te nie wykorzystują do gnieżdżenia się czy żerowania terenów zabudowanych. Mając zatem na uwadze opisane zagospodarowanie tego terenu, organ odwoławczy stwierdził, że ze względu na obecność pojedynczych zabudowań w rejonie planowanej inwestycji - teren ten nie jest optymalnym siedliskiem dla gatunków ptaków szponiastych. Jednakże, biorąc pod uwagę, że powierzchnia otwartych terenów śródleśnych, stanowiących dogodne łowiska dla tych gatunków, w obszarze [...], sukcesywnie ulega zmniejszeniu (z powodu zmiany dotychczasowego wykorzystania gruntów rolnych (głównie ich zabudowywaniu, jak również postępującej sukcesji wtórnej), rejon inwestycji może stanowić siedlisko suboptymalne dla omawianych gatunków (a w szczególności dla orlika krzykliwego), tj. ich żerowisko, oraz znajdować się w obszarze zasadniczej aktywności tych gatunków w okresie lęgowym. Wobec tego, zabudowanie kolejnego fragmentu obszaru może spowodować pogorszenie lub utratę części i tak już suboptymalnych dla omawianych gatunków ptaków łowisk. Podstawowym zagrożeniem dla populacji gatunków ptaków szponiastych w Polsce jest utrata siedlisk żerowania, która następuje w wyniku zmiany dotychczasowego wykorzystania gruntów rolnych, zaś szczególnie niekorzystnie na stan populacji wpływa zabudowa rozproszona. Ponadto organ odwoławczy, wbrew stanowisku RDOŚ, stwierdził że teren spornej działki może być miejscem występowania (żerowania bądź gniazdowania) innych, niż wymienione uprzednio, gatunków ptaków stanowiących przedmioty ochrony obszaru [...], takich jak np.: derkacz, gąsiorek czy jarzębatka. Zarówno bowiem obszar przedmiotowej działki, jak i tereny znajdujące się w sąsiedztwie, stanowią optymalne siedlisko (miejsce gniazdowania i żerowania) derkacza, gąsiorka i jarzębatki. Biotop gąsiorka i jarzębatki stanowią bowiem m.in. niewielkie skupiska krzewów, nadrzeczne łąki, zakrzewione miedze, zadrzewienia nadrzeczne, skraje lasów oraz ekstensywnie użytkowane tereny zielone i nieużytki. Derkacz natomiast zasiedla otwarte i półotwarte tereny stanowiące ekstensywne, często podmokłe łąki z kępami krzewów lub turzyc i okolice dolin rzecznych. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wyjaśnił, że zagrożenie dla występowania omawianych gatunków ptaków na analizowanym obszarze związane jest nie tyle z faktem fizycznego zajęcia terenu przez inwestycję, ile z jej charakterem. Należy się bowiem spodziewać, że zlokalizowanie na otwartym dotychczas terenie zabudowy stanowiącej "zaplecze dla gospodarstwa rolnego", obejmującej budowę budynku mieszkalnego oraz budowę budynku gospodarczego, spowoduje wzrost antropopresji zarówno na obszar spornej działki, jak i na tereny sąsiednie, co może spowodować utratę dogodnych dla tych gatunków siedlisk. Ponadto realizacja inwestycji utrwali niekorzystne zmiany przestrzenne (zabudowę rozproszoną) oraz może stymulować dalszą zabudowę terenu. Organ odwoławczy wskazał następnie, że przepis art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody stanowi wprost, iż zabrania się realizacji działań mogących osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru [...], w związku z powyższym przesłanką wystarczającą do odmowy uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji o warunkach zabudowy jest prawdopodobieństwo (a nie pewność) wystąpienia znaczącego negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na obszar [...]. Założenie takie wynika z konieczności zachowania zasady przezorności, określonej w przepisie art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r., Nr 90 poz. 864/2). Zgodnie z tą zasadą, wątpliwości w omawianym zakresie winny być rozstrzygane zawsze na korzyść środowiska. Ma ona szczególne znaczenie w ochronie obszarów sieci Natura 2000, co znajduje odzwierciedlenie z wyrokach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zatem jeżeli nie można wiarygodnie uzasadnić, że oddziaływanie danego zamierzenia inwestycyjnego jest nieznaczące, to należy przyjąć, że może być ono znaczące. Racjonalne wątpliwości co do ryzyka wystąpienia oddziaływania, są przesłanką na rzecz dokonania oceny i zawsze interpretuje się je "na korzyść środowiska" a nie "na korzyść inwestycji". Wobec ustalonych okoliczności sprawy, GDOŚ stwierdził, że realizacja przedmiotowej inwestycji może prowadzić do trwałego zajęcia i przekształcenia tego terenu, zmiany warunków siedliskowych i zwiększonej zabudowy, a w dalszej perspektywie - do eliminacji enklawy przestrzeni otwartej. Tym samym planowane przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na gatunki ptaków będące przedmiotem ochrony w obszarze [...]. Odnosząc się do argumentu Skarżącej, iż "zgodnie z analizą urbanistyczną i aktualną mapą sytuacyjno-wysokościową działka nr [...] leży w obszarach zurbanizowanych zabudowanych budynkami mieszkalnymi w zabudowie zagrodowej jak i jednorodzinnej, organ odwoławczy wskazał, iż w przedmiotowej sprawie istotny jest stan faktyczny dotyczący zagospodarowania terenu w rejonie inwestycji, nie zaś nomenklatura zastosowana w przedłożonym projekcie decyzji, zaś już z samej mapy stanowiącej część graficzną analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu wynika, iż na obszarze objętym opracowaniem analizy, nie ma żadnego obiektu budowlanego. Odnosząc się do argumentu, iż stanowisko organu I. instancji uniemożliwia skarżącej "zaspokojenie (...) potrzeb życiowych jako rolnika prowadzącego działalność rolniczą", organ II. instancji wyjaśnił, że nie kwestionuje konieczności posiadania przez Skarżącą siedliska rolniczego jako takiego. Z przedłożonego projektu decyzji wynika, iż działka, na której planuje się realizację spornej inwestycji jest obecnie użytkowana rolniczo, zatem brak zabudowań (gospodarstwa rolnego) na jej terenie nie stoi na przeszkodzie użytkowaniu znajdujących się w jej granicach użytków rolnych. Sam zaś fakt usytuowania na omawianej działce obiektów służących prowadzeniu gospodarki rolnej, nie jest gwarancją rolniczego użytkowania gruntów, wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, w przyszłości. Na marginesie Organ zaznaczył, że Skarżąca uzyskała już decyzję o warunkach zabudowy dla inwestycji o tożsamym charakterze, na innych jej działkach. Na postanowienie GDOŚ, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła D.S., zarzucając wydanie go z naruszenie przepisów postępowania: 1. art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, 2. art. 8 k.p.a. poprzez nieprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej, 3. art. 77 k.p.a. poprzez wadliwe prowadzenie postępowania dowodowego, w szczególności poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, 4. art. 9 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez nieinformowanie stron o okolicznościach prawnych i faktycznych sprawy, które miały wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, a także poprzez niezapewnienie stronom czynnego udziału, a także poprzez niepoinformowanie stron o podejmowanych przez organ czynnościach w celu wydania postanowienia oraz niezapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu przed rozstrzygnięciem. W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że jest właścicielką gospodarstwa rolnego, które prowadzi osobiście. Jako właściciel, może wystąpić o wydanie warunków zabudowy na wszystkich należących do niej działkach. Do dnia dzisiejszego Skarżąca nie posiada domu. Po uzyskaniu warunków zabudowy na kilku z należących do niej działkach dokona dopiero dogłębnej analizy, dotyczącej miejsca usytuowania siedliska. Stąd uzasadnienie odmowy faktem, iż już posiada warunki zabudowy na innych działkach jest bezzasadne. Z uwagi na brak terenów inwestycyjnych dla budownictwa mieszkaniowego w Gminie [...] wskazane działki są, zdaniem Skarżącej, szansą dla jej rozwoju. Konieczne jest, w jej ocenie, wskazanie kierunku i miejsc zabudowy dla młodych ludzi, aby nie migrowali z wyludniającej się Gminy. Analiza funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...].05.2015 r., dotycząca działki nr [...] w [...], wskazuje na to, że tylko część działki jest położona na obszarze chronionym przyrodniczo. Projektowana inwestycja nie wymaga sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko. Zdaniem Skarżącej, Organ wydając przedmiotowe postanowienie, nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego stanu faktycznego. Podobnie przeprowadzone przez organ postępowanie nie pogłębiało zaufania obywateli do organów państwa. W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiot wywiedzionej skargi mieścił się w dyspozycji tego przepisu, dlatego ten tryb mógł znaleźć zastosowanie. Poza sporem w niniejszej sprawie jest, że planowana do realizacji inwestycja, polegająca na budowie zaplecza dla gospodarstwa rolnego obejmującego: budynek mieszkalny, parterowy z użytkowym poddaszem i wbudowanym garażem, budynek gospodarczy parterowy z użytkowym poddaszem wolnostojący, studnię kopaną, bezodpływowy zbiornik na ścieki sanitarne, zjazd indywidualny z drogi gminnej, położona jest w granicach [...] oraz obszaru specjalnej ochrony ptaków [...] ([...]). Zgodnie art. 60 ust. 1 ustawy dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 poz. 647 j.t.) decyzję o warunkach zabudowy wydaje, z zastrzeżeniem ust. 3, wójt, burmistrz albo prezydent miasta po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust. 4, i uzyskaniu uzgodnień lub decyzji wymaganych przepisami odrębnymi. W myśl art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, decyzję wydaję się po uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska - w odniesieniu do innych niż wymienione w pkt 7 obszarów objętych ochroną na podstawie przepisów o ochronie przyrody. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 23 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r., Nr 151 poz.1220 ze zm.) stanowi, że jedną z form ochrony przyrody jest obszar chronionego krajobrazu, który obejmuje tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych. Jedną z form ochrony przyrody jest również obszar [...] (art. 6 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy). Wobec tego rolą organów orzekających w niniejszej sprawie była ocena, czy planowa inwestycja może negatywnie wpłynąć na chronione środowisko [...] oraz obszaru [...], a także czy w ogóle możliwa jest realizacja inwestycji w kształcie przedstawionym przez inwestora na tym terenie. Zgodnie z uchwałą Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. w sprawie [...] (Dz. Urz. Woj. [...]., poz. [...]) [...], obejmuje obszar o powierzchni 48 475 ha (§ 1).W § 3 tej uchwały wymieniono zakazy obowiązujące na terenie obszaru chronionego krajobrazu. Organy orzekające w sprawie uznały, że przedłożony projekt decyzji nie stoi w sprzeczności z zakazami obowiązującymi w granicach tego obszaru chronionego krajobrazu. Stanowisko to nie było przez Skarżącą kwestionowane, a Sąd uznaje je za prawidłowe. Do rozważenia zatem pozostało, czy planowana do realizacji inwestycja mogła znacząco negatywnie oddziaływać na obszar [...]. Zgodnie z art. 5 ust. 2b ustawy o ochronie przyrody pojęcie obszaru [...] oznacza obszar specjalnej ochrony ptaków, specjalny obszar ochrony siedlisk lub obszar mający znaczenie dla Wspólnoty, utworzony w celu ochrony populacji dziko występujących ptaków lub siedlisk przyrodniczych lub gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty. Obszar [...] został wyznaczony rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2004 w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków [...] (Dz. U. Nr [...], poz. [...]). Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o ochrony przyrody, zabrania się z zastrzeżeniem art. 34, podejmowania działań mogących osobno lub w połączeniu w z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony [...], w tym w szczególności: 1) pogarszać stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt dla których ochrony wyznaczono obszar [...] lub 2) wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar [...], 3) pogorszyć integralność obszaru [...] lub jego powiązania z innymi obszarami. Zauważyć należy, że przepis art. 33 ust. 1 cyt. wskazuje jedynie na znaczące negatywne oddziaływania na środowisko. Oznacza to, że nie wszystkie negatywne oddziaływania będą uniemożliwiały realizację przedsięwzięcia, ale tylko te, których skala, stopień i charakter oddziaływania będzie uznana za znaczącą. Ponadto zawarte w tej normie sformułowanie "znaczące negatywne oddziaływanie" jako nieostre, sprawia, że w każdej sytuacji dokonywania takiej oceny organ administracji prowadzący postępowanie powinien precyzyjnie wskazać te przesłanki (por. wyrok NSA z 30 marca 2011 r. sygn. akt II OSK 2561/10). Ponadto zastosowanie art. 33 ust. 1 pkt. 1 ustawy o ochronie przyrody jest bezpośrednią konsekwencją obowiązywania zasady przezorności uregulowanej w art. 6 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska. W literaturze wyrażono pogląd, według którego "Istotą zasady przezorności jest więc przyjęcie iż w sytuacji, kiedy nie można wiarygodnie uzasadnić, że oddziaływanie jest nieznaczące, może być ono znaczące, a racjonalne wątpliwości co do ryzyka wystąpienia oddziaływania są przesłanką na rzecz dokonania oceny i zawsze interpretuje się je «na korzyść środowiska» a nie «na korzyść inwestycji»". (por.. Realizacja zasady przezorności na obszarach Natura 2000, [w:] A. Kaźmierska-Patrzyczna, M.A. Król (red.), Problemy wdrażania systemu Natura 2000 w Polsce, Szczecin-Łódź-Poznań 2013, s. 64). Z akt sprawy wynika, że planowana do realizacji inwestycja na działce o numerze ewidencyjnym [...], miała zostać zlokalizowana na otwartym, niezabudowanym terenie, pomiędzy dwoma potokami (Rosuszka i Korzeniecki Potok), w odległości ok. 140 metrów (w kierunku wschodnim) od rozległego, zwartego kompleksu leśnego. Z ustaleń organu wynika, że działka Skarżącej, jak i tereny sąsiednie, stanowią użytki rolne i są użytkowane rolniczo. W ocenie Sądu, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Organ odwoławczy szczegółowo wyjaśnił, stosując się do tzw. zasady przezorności (art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm.), z jakiej przyczyny inwestycja planowana w negatywny sposób wpłynęłaby na stan opisywanych siedlisk przyrodniczych i na gatunki zwierząt, dla ochrony których zostały utworzone oba wymienione obszary [...]. Organ odwoławczy wskazał, że [...], to jedna z największych ostoi orlika krzykliwego, puszczyka uralskiego i trzmielojada. Opierając się na posiadanych informacjach i wiedzy pracowników posiadających wiedzę specjalistyczną wskazał, że dla tych gatunków ptaków szczególnie istotna jest obecność terenów otwartych, wykorzystywanych jako łowiska. Ponadto gatunki te nie wykorzystują do gnieżdżenia się czy żerowania terenów zabudowanych. Podając, że obszar żerowania tych ptaków kurczy się z powodu zmiany dotychczasowego wykorzystania gruntów rolnych (głównie ich zabudowywaniu), jak również postępującej sukcesji wtórnej – GDOŚ wyczerpująco wyjaśnił, że rejon inwestycji może stanowić siedlisko suboptymalne dla omawianych gatunków (a w szczególności dla orlika krzykliwego). W świetle tych okoliczności uprawione, w ocenie Sądu, było ustalenie, że zabudowanie kolejnego fragmentu obszaru, może spowodować pogorszenie lub utratę części łowisk dla wskazanych gatunków ptaków. W ocenie Sądu, takie stanowisko organu wynika z prawidłowo przeprowadzonej analizy sposobu zagospodarowania terenów przyległych do planowanej inwestycji (rozmieszczenie zabudowań, sposób użytkowania z gruntów), z równoczesnym uwzględnieniem tamtejszych uwarunkowań przyrodniczych. Organ uwzględnił fakt, że siedlisko to stanowi miejsce żerowania dla orlika krzykliwego, który wraz z innymi gatunkami ptaków wskazanymi w postanowieniu GDOŚ, jest przedmiotem ochrony obszaru [...]. Podkreślić zatem należy, że organy obu instancji prawidłowo zastosowały wyprowadzoną z prawa unijnego i transponowaną w polskim ustawodawstwie krajowym zasadę przezorności. Według tej zasady, dopuszczalne jest ograniczenie bądź wręcz zakaz realizacji inwestycji budowlanej, mogącej osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru [...], w tym w szczególności: pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar [...] lub wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar [...], lub pogorszyć integralność obszaru [...] lub jego powiązania z innymi obszarami, także w sytuacji, gdy ta możliwość nie została jeszcze w pełni, naukowymi metodami, dowiedziona i wykazana. Zasada przezorności w ochronie obszarów [...] oznacza, że należy zapobiegać wszelkim potencjalnym zagrożeniom dla tych obszarów poniżej poziomu, od którego należy już liczyć się z prawdopodobieństwem zaistnienia zagrożenia, wykorzystując w tym celu osiągnięcia techniki uwzględniając również zasadę proporcjonalności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. IV SA/Wa 2347/14). W niniejszej sprawie organy orzekające obszernie uzasadniły, dlaczego zabudowa działki nr [...], położonej na terenie obszaru [...] może znacząco oddziaływać na chronione gatunki ptaków. W ocenie Sądu, argumenty podniesione przez organ odwoławczy dają podstawę do przyjęcia, że w przypadku zrealizowania inwestycji polegającej na budowie zaplecza dla gospodarstwa rolnego obejmującego: budynek mieszkalny, parterowy z użytkowym poddaszem i wbudowanym garażem, budynek gospodarczy parterowy z użytkowym poddaszem wolnostojący, studnię kopaną, bezodpływowy zbiornik na ścieki sanitarne, zjazd indywidualny z drogi gminnej - istnieje ryzyko znaczącego negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na przedmioty ochrony obszarów [...]. W ocenie Sądu, bezsprzeczne jest, że realizacja planowanej inwestycji, która, jak wynika z projektu decyzji o warunkach zabudowy miała obejmować budowę budynku mieszkalnego o szerokości elewacji frontowej od 12 do 19 metrów, wysokości budynku do 9 m, oraz budynku gospodarczego o szerokości elewacji do 12 m i wysokości do 8 m, z pewnością wpłynęłaby na zmianę krajobrazu tego terenu. Z akt sprawy wynika, że zabudowa na tym terenie jest rozproszona, a działka Skarżącej sąsiaduje z dużym kompleksem terenów otwartych. Należy zwrócić uwagę, że budowa dwóch budynków jest dość poważnym przedsięwzięciem, które w czasie realizacji wiąże się ze znaczną uciążliwością. Ponadto wybudowanie domu oraz budynku gospodarczego wiąże się w dalszej kolejności z koniecznością jego utrzymania – a więc zapewnienia możliwości dojazdu (choćby odbiór nieczystości). Wskazane działania mogą negatywnie oddziaływać na chronione gatunki ptaków, występujących na tym obszarze (gniazdowanie, żerowanie). Co prawda w myśl art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody - ochrona przyrody musi mieć miejsce w warunkach zrównoważonego rozwoju i nie wyklucza wszelkich zmian, jednak zmiany te nie mogą niszczyć zasobów przyrody i muszą odbywać się w ramach obowiązujących przepisów prawa. Podstawowym celem zrównoważonego rozwoju jest zatem takie wykorzystania nieruchomości, w którym zaspokajanie aktualnych potrzeb społeczeństwa nie umniejszy możliwości użytkowania zasobów środowiska przyrodniczego przyszłym pokoleniom. W ocenie Sądu, z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że realizacja planowanej inwestycji obszarów [...] może niekorzystnie wpłynąć na ten teren. Nadmienić również należy, że Skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek argumentów, które mogłyby wpłynąć na odmienną ocenę stanu faktycznego sprawy. Podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania – 7, 8, 9, 10, 77 § 1 k.p.a mają charakter ogólnikowy. Nie precyzują na jakim etapie postępowania miałoby dojść do takich naruszeń i jaki to miało wpływ na prawa i obowiązki Skarżącej. W ocenie Sądu, zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy w powiązaniu z wiedzą pracowników Organów obu instancji dawał podstawy do wydania zarówno zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia RDOŚ, utrzymanego nim w mocy. Ze wskazanych przyczyn, skarga wywiedziona w niniejszej sprawie nie mogła zostać uwzględniona. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło