IV SA/Wa 36/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2011 r. sprawy ze skarg I. K., A. K., M. K., P. H. i B. H. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 1999 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu na własność Państwa młyna. - oddala skargi - Decyzją z dnia [...] czerwca 1999 r. Minister Gospodarki utrzymał w mocy swoją decyzją z dnia [...] kwietnia 1999 r. o niestwierdzeniu nieważności: - orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa M. Spółka z o. o. [...] oraz - orzeczenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...] listopada 1950 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego z przejęcia tego przedsiębiorstwa. W zaskarżonej decyzji organ wskazał, że przedmiotowy młyn posiadał większą dobową zdolność przemiałową niż 15 ton, co stosownie do przepisów ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. z 1946 r. nr 3, poz. 17 ze zm.), zwanej dalej "ustawą nacjonalizacyjną", uzasadniało jego przejęcie na własność Państwa. Minister Gospodarki wskazał, że sposób obliczenia dobowej zdolności przemiałowej, decydujący o tym, czy dane przedsiębiorstwo podlega nacjonalizacji, określono w uchwale Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów z dnia 17 lipca 1947 r. w sprawie jednolitego obliczania zdolności przemiałowej młynów. Sposób ten został potwierdzony przez zarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 10 marca 1948 r. w sprawie jednolitego obliczania zdolności przemiałowej młynów (Dz. Urz. PIH nr 6, poz. 68) i polegał jedynie na iloczynie długości pary walców o określonej średnicy przez ustalony wskaźnik wydajności dobowej jednego centymetra ich długości. Skargi do sądu administracyjnego na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 1999 r. wnieśli A. K. i M. K. (zarejestrowano pod sygn. akt IV SA 1210/99) oraz L. H. (zarejestrowano pod sygn. akt IV SA 1216/99). Zarządzeniem Sądu z dnia 2 marca 2001 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA 1216/99, sprawa ze skargi L. H. została połączona do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą ze skarg A. K. i M. K. pod sygn. akt IV SA 1210/99. A. K. i M. K. w skardze wskazali, że przedmiotowy młyn posiadał mniejszą niż 15 ton dobową zdolność przemiałową, stąd nie podlegał nacjonalizacji. Skarżący zarzucili, iż podana wysokość przemiału dobowego jest tylko wartością teoretyczną, a nie rzeczywistą, a ponadto nie uwzględniono zniszczeń młyna związanych z Drugą Wojną Światową. L. H. w skardze zakwestionowała prawidłowość wykonanej na zlecenie organu opinii biegłych W. G. i J. N. z czerwca 1996 r. stwierdzającej, że przedmiotowy młyn miał dobową zdolność przemiałową większą niż 15 ton z uwagi na uwzględnienie będącej tzw. prawem powielaczowym uchwały Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów z dnia 17 lipca 1947 r. w sprawie jednolitego obliczania zdolności przemiałowej młynów i to bez rzeczywistej, a nie teoretycznej zdolności przemiałowej. Skarżąca podniosła, iż na zlecenie wnioskodawców E. P. sporządził inną opinię na podstawie założeń metodycznych wynikających z rozporządzenia Ministra Aprowizacji z dnia 2 maja 1947 r. (Dz. U. nr 39, poz. 193), z której wynika, że przedmiotowy młyn w dacie nacjonalizacji miał dobową zdolność przemiałową żyta 14 ton, a pszenicy 7 ton. Ponadto wskazano, że organ nie ustosunkował się do pisma skarżącej z dnia 20 sierpnia 1998 r., w którym wykazała, że wniosła w dniu 5 kwietnia 1947 r. odwołanie do Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. i w K., które nie zostało w ogóle uwzględnione. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie sądowe postanowieniem z dnia 2 marca 2001 r. (k. 40). W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, iż decyzja o przejęciu przedsiębiorstwa dotyczyła spółki z o. o., a z dokumentów wynika, że wpisanymi do rejestru handlowego osobami uprawnionymi do reprezentowania spółki byli M. S. i M. K., którzy już nie żyją. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że choć sporządzony notarialnie w dniu [...] sierpnia 1993 r. protokół nadzwyczajnego walnego zgromadzenia wspólników spółki wskazuje na powołanie zarządu spółki, to jednak brak dowodów na ujawnienie zarządu w rejestrze handlowym. Przyczyną zawieszenia postępowania sądowego były więc braki w składzie organów przedmiotowej spółki. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 marca 2001 r. ponadto wskazał, że zmarła skarżąca L. H., która w protokole nadzwyczajnego walnego zgromadzenia wspólników spółki została wymieniona jako członek zarządu z uprawnieniem do reprezentowania spółki w postępowaniu reprywatyzacyjnym i rejestrowym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy więc przyjąć, iż L. H. wnosząc w 1999 r. skargę działała w imieniu przedmiotowej spółki. Z kolei w dniu 25 listopada 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny odmówił podjęcia postępowania sądowego uznając, że mimo ustalenia spadkobierców L. H. (P. H., B. H. i I. K., k. 42v) nie wskazano osób umocowanych do reprezentowania przedmiotowej spółki M. sp. z o. o. (k. 54). Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podjął postępowanie sądowe (k. 153). W załączniku do protokołu rozprawy z dnia 9 marca 2011 r. Minister Gospodarki wniósł o odrzucenie albo oddalenie skarg M. K. i A. K. z uwagi na brak interesu prawnego tych osób do wniesienia skargi, ponieważ stroną jest spółka z o. o., a nie spadkobiercy jej udziałowców. Ponadto organ wniósł o odrzucenie skargi L. H., gdyż jej spadkobiercy nie wykonali wezwania Sądu z dnia 29 października 2009 r. do wskazania osób umocowanych do reprezentacji spółki M. sp. z o. o., gdyż P. H. nadesłał jedynie kopię odpisu z RHB nr [...] zawierającego wpisy osób uprawnionych do reprezentacji spółki, które już nie żyją oraz kopię umowy spółki z 1939 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargi podlegają oddaleniu z uwagi na brak wykazania przez skarżących interesu prawnego do wniesienia skarg. Interes prawny stosownie do art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p. p. s. a.", jest warunkiem merytorycznego rozpoznania skargi. Podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na podstawie art. 50 § 1 p. p. s. a. jest ten, kto wykaże związek pomiędzy swą sytuacją prawną i normą prawa materialnego, procesowego lub ustrojowego. W sprawie niniejszej przedmiotem skarg są orzeczenia dotyczące nacjonalizacji młyna będącego w dniu wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej własnością spółki z ograniczoną odpowiedzialnością M. w Z. Skargi zostały wniesione w 1999 r. przez A. K. i M. K. oraz L. H. Jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] lipca 2000 r., sygn. akt [...] L. H. zmarła w dniu 5 stycznia 2001 r. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w zawieszającym postępowanie postanowieniu z dnia 2 marca 2001 r. L. H. wnosząc skargę działała w imieniu przedmiotowej Spółki. Spadkobiercami L. H. są P. H., B. H. i I. K. (por. postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] lipca 2000 r., sygn. akt [...]). Osoby te nadesłały do Sądu pisma procesowe (k. 164 i k. 139), stąd należy przyjąć, iż złożyły dorozumiane oświadczenie woli o wstąpieniu do postępowania w charakterze skarżących. Należy jednak zauważyć, że ani skarżący A. K. i M. K. ani spadkobiercy L. H. nie wykazali interesu prawnego do występowania w charakterze skarżących. Interes prawny w sprawie ma bowiem tylko właściciel znacjonalizowanego przedsiębiorstwa w dniu jego przejęcia na własność Państwa, a była nim osoba prawna – M. sp. z o. o. z Z. Oznacza to, że skargę na orzeczenia dotyczące znacjonalizowanego przedsiębiorstwa spółki (młyna) może wnieść jedynie jego właściciel, tj. przedmiotowa spółka reprezentowana przez uprawnione do tego organy. W związku z tym należało zbadać, kto był uprawniony do reprezentowania przedmiotowej Spółki w dniu wniesienia skarg, tj. w dniu 16 lipca 1999 r. Według stanu prawnego obowiązującego w tym dniu reprezentację spółki z ograniczoną odpowiedzialnością regulowały art. 198 i art. 199 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy (Dz. U. nr 57, poz. 502 ze zm.), zwanego dalej "k. h.". Stosownie do art. 198 § 1 k. h. spółkę reprezentuje zarząd, zaś zgodnie z art. 199 § 1 k. h. jeżeli zarząd spółki jest wieloosobowy, sposób reprezentowania reguluje umowa spółki. Takie same zasady reprezentacji spółki przyjęto w art. 201 § 1 i art. 205 § 1 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. nr 94, poz. 1037 ze zm.), zwanej dalej "k. s. h.". Zgodnie z § 6 umowy Spółki z dnia 3 marca 1939 r. gdy zarząd Spółki będzie wieloosobowy, do składania oświadczeń i podpisywania w imieniu Spółki wymagane będzie współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. Zgodnie z kopią odpisu z rejestru handlowego dział B nr [...] (k. 144) w skład zarządu spółki wchodzi M. K. oraz M. S., zaś M. S. i M. K. są uprawnieni do samoistnego reprezentowania spółki. Z powyższego wynika, że A. K. i M. K. nie są uprawnieni do reprezentacji przedmiotowej Spółki. Jak wskazano wyżej, zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w postanowieniu z dnia 2 marca 2001 r. osobą uprawnioną do reprezentacji wymienionej Spółki była L. H. Osoba ta jednak zmarła, a jej spadkobiercy – wobec dalszego istnienia Spółki (por. kopia odpisu z rejestru handlowego dział B nr [...] (k. 144) - nie mogą jej reprezentować (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1072/10). Osobami uprawnionymi do reprezentacji spółki nie są również spadkobiercy wspólników spółki (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 413/10). Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zarzutów zawartych w skargach A. K., M. K., P. H., B. H. i I. K. należało zaś wykazać, że skarżący są uprawnieni do reprezentowania Spółki będącej dawnym właścicielem przejętego przedsiębiorstwa (młyna), tj. M. sp. z o. o. w Z. Ciężar udowodnienia tej okoliczności spoczywa na skarżących. Skarżący tej okoliczności nie wykazali, a z kopii odpisu z rejestru handlowego nie wynika, aby byli członkami zarządu czy prokurentami uprawnionymi do reprezentacji Spółki. Zgodnie z orzecznictwem sądowym jeżeli ustalenie braku legitymacji skarżącego jest rezultatem badania jego interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p. p. s. a., sąd administracyjny powinien wydać wyrok oddalający skargę, a nie postanowienie o odrzuceniu skargi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 1337/06). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p. p. s. a. orzekł, jak w sentencji.