IV SA/Wa 365/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku N. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi N. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy postanawia odmówić N. P. przyznania prawa pomocy N. P. (dalej "skarżący") wraz ze skargą na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2015 r., zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia 26 lutego 2016 r. skarżący podał, że nie pracuje, bo nie ma pozwolenia na pracę, w utrzymaniu pomagają mu znajomi i ludzie dobrej woli. Podał także, że nie posiada rodziny, żadnego majątku, nie uzyskuje dochodów. Zarządzeniem z dnia 3 marca 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez: - wskazanie źródeł utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku otrzymywania pomocy od osób trzecich (krewnych, znajomych) do złożenia oświadczenia o wielkości, częstotliwości i rodzaju świadczonej przez nich pomocy; - podania wszelkich wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne, przeciętnie w miesiącu wraz ze wskazaniem źródeł pokrycia tych wydatków; - złożenie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, zawierających wyszczególnienie transakcji we wskazanym okresie; - złożenie oświadczenia, jaki skarżący ma tytuł prawny do mieszkania, w którym aktualnie przebywa (np. czy wynajmuje lokal) oraz, czy i ewentualnie jakie koszty ponosi miesięcznie z tego tytułu; w przypadku wynajmowania mieszkania – do przedstawienia umowy najmu. W piśmie z dnia 22 marca 2016 r. skarżący oświadczył, ze mieszka z rodzicami i to oni zaspokajają wszelkie jego potrzeby życiowe. Oświadczył także, że nie posiada kont bankowych i nie posiada tytułu prawnego do mieszkania. W związku z oświadczeniem skarżącego o pozostawaniu na utrzymaniu rodziców, zarządzeniem z dnia 30 marca 2016 r. skarżący został ponownie wezwany do uzupełnienia wniosku, poprzez przedstawienie informacji (dokumentów) dotyczących stanu majątkowego, dochodów i wydatków rodziców. Skarżący w dniu 12 kwietnia (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) złożył kopię umowy najmu lokalu mieszkalnego o pow. 70 m2 w Z. oraz pismo, w którym oświadczył, że ojciec jest jedynym żywicielem rodziny, nie ma pozwolenia na pracę, utrzymuje się z prac dorywczych różnego rodzaju, nie posiada rachunków bankowych. Średnie koszty, jakie wydaje na utrzymanie 4 osób to ok. 1000 zł, na wyżywienie i 1500 zł – opłaty za mieszkanie. Rozpoznając wniosek, zważono co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W rozpatrywanej sprawie skarżący we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wskazał, że nie posiada rodziny, nie uzyskuje żadnych dochodów, nie posiada majątku. W utrzymaniu pomagają mu znajomi i ludzie dobrej woli. W tej sytuacji uzasadnione było wezwanie skarżącego do uzupełnienia wniosku w szczególności poprzez wskazanie źródeł utrzymania w tym złożenie oświadczeń kto i w jakiej formie pomaga (finansowo, rzeczowo) skarżącemu. Nadesłane oświadczenie z dnia 22 marca 2016 r., z którego wynikało, że skarżący pozostaje na utrzymaniu rodziców, z którymi mieszka, pozostawało w sprzeczności z oświadczeniem zawartym w PPF (w rubryce nr. 6 formularza skarżący wpisał: "nie posiadam rodziny"). Powyższe wyjaśnienia w dalszym ciągu nie były wystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, a co za tym idzie, jego możliwości płatniczych dotyczących możliwości poniesienia opłat związanych z niniejszym postępowaniem. Zatem skarżący został ponownie wezwany do uzupełnienia wniosku, tym razem o informacje dotyczące stanu majątkowego i dochodów rodziców, na utrzymaniu których – według ww. oświadczenia z dnia 22 marca 2016 r. – pozostaje. W odpowiedzi na powyższe skarżący nadesłał kopię umowy najmu mieszkania o pow. 70 m2, zawartej 1 marca 2016 r, na czas nieokreślony, z której wynika że najemcy (skarżący i trzy inne osoby) będą płacili wynajmującemu czynsz w kwocie 1500 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył także, że ojciec utrzymuje rodzinę z "prac dorywczych różnego rodzaju", a średnie koszty jakie wydaje na utrzymanie 4 osób to 2500 zł (1000 zł wyżywienie, 1500 zł mieszkanie). W ocenie referendarza sądowego, nadesłane informacje nadal nie pozwalają stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżący rzeczywiście nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Skarżący, mimo wezwania, nie wskazał jakie dochody uzyskują jego rodzice (ojciec). Podał co prawda, że ojciec podejmuje prace dorywcze, nie wskazał jednak wysokości dochodów z tego tytułu. Skoro jednak - jak wynika z nadesłanej kopii umowy najmu lokalu mieszkalnego - rodzina zdecydowała się na zawarcie umowy najmu mieszkania na czas nieokreślony za czynsz w wysokości 1500 zł miesięcznie, dochody te mają prawdopodobnie charakter stały i na tyle wysoki, że pozwalają na regularne opłacanie tej kwoty. Ponadto skarżący podał, że na wyżywienie rodzina wydaje ok. 1000 zł miesięcznie. Nie podał natomiast wysokości osiąganych dochodów. W tej sytuacji brak jest podstaw do twierdzenia, że wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania. Należy zaznaczyć, że skarżący był dwukrotnie wzywany do wyjaśnienia swojej sytuacji majątkowej i nie wykonał tego wezwania w sposób prawidłowy. Skarżący chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien w sposób precyzyjny i niebudzący wątpliwości wykonywać wezwania do uzupełnienia wniosku. Należy bowiem jeszcze raz podkreślić, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy wyłącznie ocenia złożone przez stronę oświadczenia i dokumenty. Jeżeli skarżący, pomimo wezwania, nie przedstawia oświadczeń czy dokumentów, na podstawie których można by ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty utrzymania, to należy uznać, że skarżący nie wykazał przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W rozpoznawanej sprawie wobec przedłożenia przez skarżącego niepełnych informacji, nie było podstaw do uwzględnienia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.