IV SA/Wa 3654/15

Dnia 17 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska - Litwiniec Sędzia WSA Anita Wielopolska – Fonfara po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2016 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 roku numer [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. I. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...] (dalej "zaskarżonym postanowieniem") Wojewoda [...] (dalej także "Wojewoda") stwierdził, że odwołanie R. M. (dalej "skarżącego") od decyzji Prezydenta [...] (dalej także "Prezydenta") z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...], orzekającej o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], zostało złożone z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. II. Uzasadniając postanowienie z dnia [...] października 2015 r., Wojewoda wskazał w szczególności, co następuje: 1. Na wniosek A. P. Prezydent wszczął postępowanie w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] (dalej także "sporny lokal"). 2. Wobec niemożności ustalenia aktualnego miejsca pobytu skarżącego Prezydent, na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej "k.p.a."), wystąpił do właściwego sądu powszechnego o ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej. Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy dla [...] Wydział Nieletnich i Rodzinny ustanowił dla nieobecnego skarżącego kuratora w osobie E. M. (dalej "kurator"). 3. Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Prezydent orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w spornym lokalu. 4. W dniu 11 sierpnia 2015 r. kurator odebrał decyzję Prezydenta i w ustawowym terminie 14 dni nie wniósł od niej odwołania, w związku z czym decyzja ta stała się ostateczna. 5. W dniu 17 sierpnia 2015 r. w Urzędzie [...] w Dzielnicy [...] skarżący otrzymał kopię decyzji Prezydenta z dnia [...] lipca 2015 r. W dniu 31 sierpnia 2015 r. natomiast nadał w Urzędzie Pocztowym [...] odwołanie od powyższej decyzji. 6. Pismem z dnia 11 września 2015 r. Wojewoda wezwał skarżącego do sprecyzowania w terminie siedmiu od daty jego otrzymania, czy wniesione przez niego pismo z dnia 31 sierpnia 2015 r. stanowi wniosek o wznowienie postępowania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego na podstawie art. 145 § 1 k.p.a., czy też odwołanie od decyzji Prezydenta z dnia [...] lipca 2015 r. Jedocześnie skarżący został pouczony, że brak odpowiedzi lub udzielenie nieprecyzyjnych wyjaśnień będzie skutkowało potraktowaniem jego pisma jako odwołania od decyzji Prezydenta z dnia [...] lipca 2015 r. Wskazane wyżej pismo zostało doręczone skarżącemu w dniu 15 września 2015 r., niemniej skarżący nie zajął w jego przedmiocie żadnego stanowiska. 7. Ocena tak ukształtowanego stanu faktycznego sprawy w kontekście uregulowań k.p.a., dotyczących warunków formalnych skutecznego wniesienia odwołania przez stronę, prowadzi do następujących wniosków: Dokonując kontroli złożonego środka zaskarżenia, organ odwoławczy obowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić, czy strona wniosła odwołanie w terminie określonym w art. 129 § 2 k.p.a., tj. w ciągu czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia jej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2000 r. (sygn. akt SA/Bk 1283/99) wskazał, że czternastodniowy termin do wniesienia odwołania liczy się od dnia doręczenia decyzji kuratorowi. Wyznaczony przez sąd przedstawiciel dla osoby nieobecnej dokonuje bowiem czynności w imieniu osoby reprezentowanej, a nie w swoim. Późniejsze doręczenie decyzji organu I instancji stronie reprezentowanej w postępowania administracyjnym przez kuratora ustanowionego na podstawie art. 34 k.p.a., któremu została uprzednio doręczona decyzja w danej sprawie, nie powoduje dla strony otwarcia od początku terminu do wniesienia odwołania. W przedmiotowej sprawie decyzję organu I instancji odebrał w dniu 11 sierpnia 2015 r. ustanowiony przez sąd kurator, stąd ostatnim dniem do skutecznego złożenia przez strony odwołania był dzień 25 sierpnia 2015 r. Wniesienie przez skarżącego odwołania w dniu 31 sierpnia 2015 r. nastąpiło zatem z uchybieniem terminu przewidzianego do jego złożenia. Uchybienie terminu jest zaś okolicznością obiektywną, niezależną od uznania organu odwoławczego i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy obowiązany jest wydać postanowienie o uchybieniu terminu, określone w art. 134 k.p.a. (por. wyroki NSA z dnia 7 stycznia 2010 r., sygn. akt IIOSK 9/09 i z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1482/96). Jeżeli w takiej sytuacji strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu lub też wniosek ten został rozpatrzony negatywnie, to należy orzec o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. (wyrok WSA w Warszawie z 13 grudnia 2006 r., sygn. IV SA/Wa 1983/06). III. Pismem z dnia 5 listopada 2015 r. skarżący wniósł do tut. Sądu skargę na postanowienie Wojewody z dnia [...] października 2015 r., wnosząc o uchylenie orzeczenia. Uzasadniając żądanie skargi, skarżący wskazał w szczególności, co następuje: - zaskarżone orzeczenie opiera się na niezawinionym przez skarżącego uchybieniu terminowi do złożenia odwołania od decyzji administracyjnej powziętej wbrew przepisom prawa, a także wbrew [...] Kodeksowi Dobrej Praktyki Administracyjnej wydanemu i podpisanemu w [...] w dniu [...] stycznia 2005 roku przez [...] Rzecznika Praw Obywatelskich P. N. D.), - wyznaczony dla skarżącego kurator E. M. nie wypełnił obowiązku ustalenia w Sądzie Rejonowym [...] faktu prowadzenia, nie zakończonego do dnia wniesienia skargi, postępowania [...] o przywrócenie skarżącemu posiadania spornego lokalu - Starszy Sierżant Sztabowy Policji L. M. groził skarżącemu aresztowaniem w drzwiach mieszkania nr [...] przy ul. [...] w [...] w dniu 21 stycznia 2014 r., zamiast skarżącego obronić i wezwać do wpuszczenia skarżącego do lokalu, - decyzja z dnia [...] lipca 2015 roku została wydana bez należytego zbadania przez organ stanu faktycznego sprawy, - skarżący nie opuścił dobrowolnie spornego lokalu, albowiem został z niego usunięty siłą przez A. P. IV. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia 4 grudnia 2015 r., Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. V. Pismem procesowym z dnia 22 lutego 2016 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie w sprawie uzupełniającego dowodu z odpisu wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., sygn. akt [...], m.in. nakazującego A. P. przywrócenie posiadania spornego lokalu skarżącemu. VI. W piśmie procesowym z dnia 30 maja 2016 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu jawnym, celem umożliwienia skarżącemu złożenia wyjaśnień osobiście. Odwołując się do rozstrzygnięcia wyroku sądu powszechnego z dnia 9 grudnia 2015 r., pełnomocnik wskazał na oczywistą wadliwość decyzji Prezydenta z dnia [...] lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VII. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Zgodnie z art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a. W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził. VIII. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. prowadzi do następujących wniosków: 1. Zaskarżonym postanowieniem, wydanym na podstawie art.134 k.p.a., Wojewoda stwierdził uchybienie przez skarżącego ustawowemu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2015 r., orzekającej o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w spornym lokalu. Orzeczenie to jest trafne, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. 2. W myśl art.134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Wydanie orzeczenia, o którym mowa w art.134 k.p.a., mającego charakter procesowy, jest równoznaczne z zamknięciem drogi do rozpoznania przez organ odwoławczy odwołania co do jego meritum, oznacza zatem brak możliwości skontrolowania prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji w trybie kontroli instancyjnej. Zgodnie z art.129 § 2 k.p.a. ustawowy termin na wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji wynosi czternaście dni od dnia otrzymania decyzji przez stronę. 3. Stan faktyczny w niniejszej sprawy jest niesporny w zakresie następujących, istotnych dla jej rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych: (-) wyznaczenia w dniu 29 maja 2015 r. stosownym orzeczeniem sądu powszechnego, na potrzeby postępowania o wymeldowanie skarżącego ze spornego lokalu, kuratora dla skarżącego jako nieznanego z miejsca pobytu, (-) odebrania w dniu 11 sierpnia 2015 r. decyzji Prezydenta z dnia [...] lipca 2015 r. przez kuratora, (-) upłynięcia z dniem 25 sierpnia 2015 r. czternastu dni od dnia doręczenia decyzji Prezydenta kuratorowi skarżącego, (-) nadania osobiście przez skarżącego w dniu 31 sierpnia 2015 r., drogą pocztową, odwołania od decyzji Prezydenta z dnia [...] lipca 2015 r. (po uprzednim wydaniu skarżącemu przez organ, w dniu 17 sierpnia 2015 r., kopii decyzji Prezydenta przez organ). Nie może w tej sytuacji ulegać wątpliwości, że osobiste nadanie przez skarżącego odwołania od decyzji Prezydenta z dnia [...] lipca 2015 r. nastąpiło wprawdzie w terminie czternastu dni od dnia osobistego odebrania przez skarżącego kopii tej decyzji w siedzibie organu, ale już po upływie czternastu dni od dnia doręczenia jej kuratorowi skarżącego (6 dni zwłoki). Trafnie uznał Wojewoda, że na gruncie niniejszej sprawy ustawowy, czternastodniowy termin do wniesienia odwołania należy liczyć od dnia doręczenia decyzji organu I instancji działającemu w imieniu skarżącego kuratorowi dla osoby nieobecnej, ustanowionemu w przepisanym trybie przez sąd powszechny. Wyznaczony przez sąd przedstawiciel dla osoby nieobecnej dokonuje bowiem czynności w imieniu osoby reprezentowanej, a nie w swoim. Późniejsze doręczenie decyzji organu I instancji stronie reprezentowanej w postępowania administracyjnym przez kuratora ustanowionego na podstawie art. 34 k.p.a., któremu została uprzednio doręczona decyzja w danej sprawie, nie powoduje dla strony otwarcia od początku terminu do wniesienia odwołania (trafnie powołał organ w tym kontekście wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2000 r., sygn. akt SA/Bk 1283/99). W tej sytuacji orzeczenie przez organ odwoławczy na podstawie art.134 k.p.a. było obligatoryjne. 4. Podkreślić należy, że w toku postępowania odwoławczego skarżący nie skorzystał z możliwości zmodyfikowania charakteru dokonanej czynności procesowej z wniesienia odwołania na wnioskowanie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., o której to możliwości pouczył skarżącego organ odwoławczy w wezwaniu z dnia 11 września 2015 r. 5. W toku postępowania sądowego skarżący powołał się na wyrok sądu powszechnego, nakazujący właścicielowi spornego lokalu przywrócenie skarżącemu naruszonego posiadania lokalu. Skarżący winien rozważyć w tej sytuacji podjęcie kroków celem ponownego zameldowania się w tym lokalu. 6. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego z pisma z dnia 30 maja 2016 r., Sąd stwierdza brak dostatecznych przesłanek, przemawiających za odstąpieniem od rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.) i w to miejsce rozpoznaniem jej na posiedzeniu jawnym na rozprawie. Stan faktyczny sprawy w jej właściwym przedmiocie, tj. w przedmiocie oceny terminowości wniesienia odwołania przez skarżącego wynikał bowiem wprost z akt postępowania administracyjnego i nie wymagał uzupełnienia w drodze przedstawienia przez skarżącego stanowiska na rozprawie. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.