IV SA/Wa 3709/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych ze zbioru PESEL postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. J. J. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 24 grudnia 2015 r. skarżący podał, że przebywa w zakładzie karnym, nie pracuje, nie uzyskuje dochodu, nie ma jakiegokolwiek majątku. Ponieważ oświadczenie J. J. było niewystarczające do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych, w piśmie z dnia 3 lutego 2016 r. wezwano go do złożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych potwierdzających stan majątkowy i dochody, to jest: 1. zaświadczenia dyrektora zakładu karnego lub upoważnionego funkcjonariusza, bądź pracownika zakładu karnego wskazującego, czy J. J. jest zatrudniony; 2. zaświadczenia depozytora, dyrektora lub upoważnionego funkcjonariusza, bądź pracownika zakładu karnego wskazującego, jaka jest kwota środków pieniężnych do dyspozycji J. J., pozostających obecnie w depozycie, ewentualnie jaka kwota środków pieniężnych została przez wymienionego przekazana z depozytu na książeczkę oszczędnościową lub wybrany rachunek bankowy. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 3 lutego 2016 r., przy piśmie z dnia 9 lutego 2016 r., skarżący nadesłał kserokopię zaświadczenia Dyrektora Zakładu Karnego w S. z dnia [...] stycznia 2016 r. W zaświadczeniu wskazano, że J. J. jest pozbawiony wolności od [...] lutego 2000 r., natomiast przewidywany koniec kary przypada na [...] maja 2017 r. Podano także, że obecnie skarżący nie jest zatrudniony odpłatnie. Skarżący nie złożył natomiast do akt sprawy zaświadczenia wskazującego, jaka jest kwota środków pieniężnych do jego dyspozycji, pozostających obecnie w depozycie, ewentualnie jaka kwota środków pieniężnych została przez niego przekazana z depozytu na książeczkę oszczędnościową lub wybrany rachunek bankowy. Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 ppsa stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Mając na względzie treść powołanych przepisów, w pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie ocena rzeczywistego stanu rodzinnego, majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, przy czym z art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Jeśli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 ppsa uzupełniających to oświadczenie dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń. J. J., pomimo upływu terminu wyznaczonego w wezwaniu z dnia 3 lutego 2016 r., nie złożył do akt sprawy całości żądanych od niego dokumentów. Jakkolwiek bowiem nadesłał kserokopię zaświadczenia Dyrektora Zakładu Karnego w S. wskazującego, że skarżący nie jest odpłatnie zatrudniony, to nie nadesłał zaświadczenia w sprawie środków będących w jego dyspozycji, pozostających w depozycie, bądź przekazanych z depozytu na książeczkę oszczędnościową lub wybrany rachunek bankowy. Nadesłane zaświadczenie potwierdza wprawdzie, że J. J. obecnie nie zarobkuje, jednakże nie pozwala na dokonanie pełnej oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Nienadesłanie drugiego z wymaganych zaświadczeń (bądź niezawarcie całości żądanych informacji w jednym zaświadczeniu) uniemożliwia ustalenie, jakimi środkami pieniężnymi faktycznie skarżący dysponuje. Należy bowiem wskazać, że zgodnie z art. 113 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 ze zm.) do dyspozycji skazanego pozostają środki pieniężne pozostałe po wywiązaniu się z ciążących na nim zobowiązań objętych egzekucją oraz po dokonaniu gromadzenia środków, o których mowa w art. 126 § 1. Stosownie natomiast do treści art. 113 § 3 tej samej ustawy środki pieniężne, o których mowa w § 2, skazany może przekazać na wybrany rachunek bankowy, książeczkę oszczędnościową lub pozostawić w depozycie. Z kolei w myśl art. 113 § 5 na pisemny wniosek skazanego i na jego koszt przekazuje się środki pieniężne i przedmioty wartościowe pozostające do jego dyspozycji na rzecz wskazanych przez niego osób, instytucji i organizacji; w uzasadnionych przypadkach koszty przekazania może pokryć zakład karny. Żądane od skarżącego zaświadczenie depozytora, dyrektora lub upoważnionego funkcjonariusza, bądź pracownika zakładu karnego wskazującego, jaka jest kwota środków pieniężnych do dyspozycji J. J., pozostających obecnie w depozycie, ewentualnie jaka kwota środków pieniężnych została przez wymienionego przekazana z depozytu na książeczkę oszczędnościową lub wybrany rachunek bankowy, było zatem nieodzowne dla ustalenia, czy i ewentualnie w jakiej części skarżący może ponieść koszty postępowania przed sądem. Brak jest tymczasem podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam uchyla się od złożenia niezbędnego do oceny tej sytuacji dokumentu. Gdy tak, jak w przedmiotowej sprawie, oświadczenie o sytuacji finansowej wnioskującego o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do dokonania pełnej oceny jego możliwości płatniczych, referendarz sądowy, decydując o przeniesieniu kosztów postępowania ze strony na Skarb Państwa, nie może poprzestać wyłącznie na niepopartych wiarygodnymi dokumentami, gołosłownych twierdzeniach strony. W takiej sytuacji konstrukcja powołanego art. 255 ppsa zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem (referendarzem sądowym) w ustalaniu rzeczywistych możliwości płatniczych (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt II OZ 794/13. Niepublikowane). Jarosław Jagodziński, tylko częściowo wykonując wezwanie z dnia 3 lutego 2016 r., w istocie zaniechał tej współpracy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.