IV SA/Wa 3860/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oraz ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy M. G. (dalej: "skarżący") po wezwaniu go do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł, zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wskazał, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że jego jedynym źródłem utrzymania jest emerytura w kwocie 2 540 zł netto. Jest właścicielem domu o powierzchni 80 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 4,8135 ha. Podkreślił także, że jest w trudnej sytuacji losowej, ponieważ podczas budowy autostrady zniszczono i podpalono jego nieruchomość oraz że pomaga finansowo swoim dzieciom w utrzymaniu wnucząt. Skarżący wymienił następujące stałe wydatki: światło 86 zł, woda 94 zł, wywóz śmieci 20 zł, telefon 100 zł, ogrzewanie gazowe 280 zł, podatek rolny 30 zł, ochronę Solid 60 zł, wyżywienie 436 zł, utrzymanie auta 230 zł, środki czystości 160 zł, leki 150 zł, paliwo 250,78 zł, utrzymanie domu i nieruchomości rolnej – 344 zł, utrzymanie gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej 300 zł. Zarządzeniem z dnia 22 marca 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez: - złożenie wyciągów z wszelkich rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (z historią rachunku), - nadesłanie dokumentów (np. sporządzonych przez odpowiednie organy Straży Pożarnej lub Policji), potwierdzających pożar nieruchomości oraz wskazujących wysokość szacowanych strat w tego tytułu; - wyjaśnienie, czy skarżący starał się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych za 2014 i 2015 r., ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli tak, to należy wskazać, czy je otrzymał i w jakiej wysokości oraz nadesłać kopię decyzji właściwego organu administracji o przyznaniu dopłaty bezpośredniej lub innej formy pomocy; W piśmie z dnia 4 kwietnia 2016 r. skarżący oświadczył, że zwrócił się: - do banku o nadesłanie wyciągu z konta; - do Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w [...] oraz do Policji o potwierdzenie pożaru jego nieruchomości; - do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wyjaśnienie, dlaczego jego wnioski o dopłaty od 2008 roku załatwiane są odmownie. Skarżący oświadczył, że po otrzymaniu żądanych dokumentów, niezwłocznie prześle je do Sądu. Ponadto skarżący do wniosku dołączył kopie zeznań podatkowych za 2014 rok (PIT-36, PIT-B, PIT-0). Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie warunek przyznania prawa pomocy, tj. wykazanie, że skarżący spełnia przesłanki do zwolnienia go od kosztów sądowych, nie został przez niego spełniony. Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oznacza to, że zobowiązany był do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W celu wykazania spełnienia przesłanki uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym przez skarżącego zakresie, został on wezwany do uzupełnienia wniosku bowiem, w ocenie referendarza sądowego, informacje złożone na urzędowym formularzu PPF okazały się niewystarczające. Wynika z nich, że skarżący uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 2.540,78 zł (3.088,77 zł brutto). Jest właścicielem domu o pow. 80 m2 i nieruchomości rolnej o pow. 4.8135 ha. Jakkolwiek wskazał, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą dokładnie tyle ile uzyskiwany dochód (tj. 2.540,18 zł), to skarżący wymienił także wydatki, które nie mieszczą się w wydatkach, które należy uznać za wydatki związane z zapewnieniem podstawowych potrzeb życiowych (utrzymanie samochodu i wydatki na paliwo – łącznie 480,78 zł, ochrona Solid – 60 zł, telefon – 100 zł). Należy także mieć na uwadze, że część wykazywanych przez niego opłat nie obciąża budżetu domowego regularnie, co miesiąc, a podane w oświadczeniu kwoty, to uśrednione wyliczenia za okresy kilkumiesięczne np. ogrzewanie gazowe w wysokości 280 zł, utrzymywanie domu w dobrym stanie technicznym (bieżące naprawy, materiały) wysokości 344 zł, czy utrzymanie gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej – 300 zł. Ponadto we wniosku skarżący wskazał, że wskutek pożaru poniósł straty finansowe. W ocenie referendarza sądowego powyższe dane nie pozwalały na rzetelną ocenę sytuacji materialnej skarżącego, dlatego też został wezwany do uzupełnienia wniosku, poprzez nadesłanie wyciągu z kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, udokumentowania pożaru nieruchomości skarżącego oraz wyjaśnienia dotyczącego dopłat do gruntów rolnych. Skarżący w piśmie z dnia 4 kwietnia 2016 r. poinformował, że wystąpił do banku, organów policji i straży pożarnej oraz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o nadesłanie stosownych zaświadczeń i dokumentów. Oświadczył, że po uzyskaniu ww. dokumentów prześle je niezwłocznie do Sądu. Należy stwierdzić, że dotychczas skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy o żądane informacja i dokumenty. W niniejszej sprawie odmowa udzielenia prawa pomocy uzasadniona jest ze względu na brak wymaganej ze strony skarżącego współpracy w wyjaśnianiu jego sytuacji majątkowej i osobistej. Strona wezwana do nadesłania stosownej informacji, jako chcąca skorzystać z udzielonej z budżetu pomocy, winna liczyć się z koniecznością udzielenia wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji majątkowej, a także udokumentowania podnoszonych okoliczności. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.